वैशंपायन उवाच । (१।१)

पुनर् एव महर्षिस्तं कृष्णद्वैपायनो ऽब्रवीत् । (१।२)

अजातशत्रुं कौन्तेयम् इदं वचनम् अर्थवत् ॥ (१।३)

अरण्ये वसतां तात भ्रातॄणां ते तपस्विनाम् । (२।१)

मनोरथा महाराज ये तत्रासन् युधिष्ठिर ॥ (२।२)

तान् इमे भरतश्रेष्ठ प्राप्नुवन्तु महारथाः । (३।१)

प्रशाधि पृथिवीं पार्थ ययातिर् इव नाहुषः ॥ (३।२)

अरण्ये दुःखवसतिर् अनुभूता तपस्विभिः । (४।१)

दुःखस्यान्ते नरव्याघ्राः सुखं त्वनुभवन्त्विमे ॥ (४।२)

धर्मम् अर्थं च कामं च भ्रातृभिः सह भारत । (५।१)

अनुभूय ततः पश्चात् प्रस्थातासि विशां पते ॥ (५।२)

अतिथीनां च पितॄणां देवतानां च भारत । (६।१)

आनृण्यं गच्छ कौन्तेय ततः स्वर्गं गमिष्यसि ॥ (६।२)

सर्वमेधाश्वमेधाभ्यां यजस्व कुरुनन्दन । (७।१)

ततः पश्चान्महाराज गमिष्यसि परां गतिम् ॥ (७।२)

भ्रातॄंश्च सर्वान् क्रतुभिः संयोज्य बहुदक्षिणैः । (८।१)

संप्राप्तः कीर्तिम् अतुलां पाण्डवेय भविष्यसि ॥ (८।२)

विद्म ते पुरुषव्याघ्र वचनं कुरुनन्दन । (९।१)

शृणु मच्च यथा कुर्वन् धर्मान्न च्यवते नृपः ॥ (९।२)

आददानस्य च धनं निग्रहं च युधिष्ठिर । (१०।१)

समानं धर्मकुशलाः स्थापयन्ति नरेश्वर ॥ (१०।२)

देशकालप्रतीक्षे यो दस्योर् दर्शयते नृपः । (११।१)

शास्त्रजां बुद्धिम् आस्थाय नैनसा स हि युज्यते ॥ (११।२)

आदाय बलिषड्भागं यो राष्ट्रं नाभिरक्षति । (१२।१)

प्रतिगृह्णाति तत् पापं चतुर्थांशेन पार्थिवः ॥ (१२।२)

निबोध च यथातिष्ठन् धर्मान्न च्यवते नृपः । (१३।१)

निग्रहाद् धर्मशास्त्राणाम् अनुरुध्यन्न् अपेतभीः । (१३।२)

कामक्रोधावनादृत्य पितेव समदर्शनः ॥ (१३।३)

दैवेनोपहते राजा कर्मकाले महाद्युते । (१४।१)

प्रमादयति तत् कर्म न तत्राहुर् अतिक्रमम् ॥ (१४।२)

तरसा बुद्धिपूर्वं वा निग्राह्या एव शत्रवः । (१५।१)

पापैः सह न संदध्याद् राष्ट्रं पण्यं न कारयेत् ॥ (१५।२)

शूराश्चार्याश्च सत्कार्या विद्वांसश्च युधिष्ठिर । (१६।१)

गोमतो धनिनश्चैव परिपाल्या विशेषतः ॥ (१६।२)

व्यवहारेषु धर्म्येषु नियोज्याश्च बहुश्रुताः । (१७।१)

गुणयुक्ते ऽपि नैकस्मिन् विश्वस्याच्च विचक्षणः ॥ (१७।२)

अरक्षिता दुर्विनीतो मानी स्तब्धो ऽभ्यसूयकः । (१८।१)

एनसा युज्यते राजा दुर्दान्त इति चोच्यते ॥ (१८।२)

ये ऽरक्ष्यमाणा हीयन्ते दैवेनोपहते नृपे । (१९।१)

तस्करैश्चापि हन्यन्ते सर्वं तद् राजकिल्बिषम् ॥ (१९।२)

सुमन्त्रिते सुनीते च विधिवच्चोपपादिते । (२०।१)

पौरुषे कर्मणि कृते नास्त्यधर्मो युधिष्ठिर ॥ (२०।२)

विपद्यन्ते समारम्भाः सिध्यन्त्यपि च दैवतः । (२१।१)

कृते पुरुषकारे तु नैनः स्पृशति पार्थिवम् ॥ (२१।२)

अत्र ते राजशार्दूल वर्तयिष्ये कथाम् इमाम् । (२२।१)

यद् वृत्तं पूर्वराजर्षेर् हयग्रीवस्य पार्थिव ॥ (२२।२)

शत्रून् हत्वा हतस्याजौ शूरस्याक्लिष्टकर्मणः । (२३।१)

असहायस्य धीरस्य निर्जितस्य युधिष्ठिर ॥ (२३।२)

यत् कर्म वै निग्रहे शात्रवाणां योगश्चाग्र्यः पालने मानवानाम् । (२४।१)

कृत्वा कर्म प्राप्य कीर्तिं सुयुद्धे वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ (२४।२)

संत्यक्तात्मा समरेष्वाततायी शस्त्रैश्छिन्नो दस्युभिर् अर्द्यमानः । (२५।१)

अश्वग्रीवः कर्मशीलो महात्मा संसिद्धात्मा मोदते देवलोके ॥ (२५।२)

धनुर् यूपो रशना ज्या शरः स्रुक् स्रुवः खड्गो रुधिरं यत्र चाज्यम् । (२६।१)

रथो वेदी कामगो युद्धम् अग्निश् चातुर्होत्रं चतुरो वाजिमुख्याः ॥ (२६।२)

हुत्वा तस्मिन् यज्ञवह्नावथारीन् पापान्मुक्तो राजसिंहस्तरस्वी । (२७।१)

प्राणान् हुत्वा चावभृथे रणे स वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ (२७।२)

राष्ट्रं रक्षन् बुद्धिपूर्वं नयेन संत्यक्तात्मा यज्ञशीलो महात्मा । (२८।१)

सर्वांल् लोकान् व्याप्य कीर्त्या मनस्वी वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ (२८।२)

दैवीं सिद्धिं मानुषीं दण्डनीतिं योगन्यायैः पालयित्वा महीं च । (२९।१)

तस्माद् राजा धर्मशीलो महात्मा हयग्रीवो मोदते स्वर्गलोके ॥ (२९।२)

विद्वांस्त्यागी श्रद्दधानः कृतज्ञस् त्यक्त्वा लोकं मानुषं कर्म कृत्वा । (३०।१)

मेधाविनां विदुषां संमतानां तनुत्यजां लोकम् आक्रम्य राजा ॥ (३०।२)

सम्यग् वेदान् प्राप्य शास्त्राण्यधीत्य सम्यग् राष्ट्रं पालयित्वा महात्मा । (३१।१)

चातुर्वर्ण्यं स्थापयित्वा स्वधर्मे वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ (३१।२)

जित्वा संग्रामान् पालयित्वा प्रजाश्च सोमं पीत्वा तर्पयित्वा द्विजाग्र्यान् । (३२।१)

युक्त्या दण्डं धारयित्वा प्रजानां युद्धे क्षीणो मोदते देवलोके ॥ (३२।२)

वृत्तं यस्य श्लाघनीयं मनुष्याः सन्तो विद्वांसश्चार्हयन्त्यर्हणीयाः । (३३।१)

स्वर्गं जित्वा वीरलोकांश्च गत्वा सिद्धिं प्राप्तः पुण्यकीर्तिर् महात्मा ॥ (३३।२)