धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

ऋचो यजूंष्यधीते यः सामवेदं च यो द्विजः । (१।२)

पापानि कुर्वन् पापेन लिप्यते न स लिप्यते ॥ (१।३)

सनत्सुजात उवाच । (२।१)

नैनं सामान्य् ऋचो वापि न यजूंषि विचक्षण । (२।२)

त्रायन्ते कर्मणः पापान्न ते मिथ्या ब्रवीम्यहम् ॥ (२।३)

न छन्दांसि वृजिनात् तारयन्ति मायाविनं मायया वर्तमानम् । (३।१)

नीडं शकुन्ता इव जातपक्षाश् छन्दांस्येनं प्रजहत्यन्तकाले ॥ (३।२)

धृतराष्ट्र उवाच । (४।१)

न चेद् वेदा वेदविदं शक्तास्त्रातुं विचक्षण । (४।२)

अथ कस्मात् प्रलापो ऽयं ब्राह्मणानां सनातनः ॥ (४।३)

सनत्सुजात उवाच । (५।१)

अस्मिंल्लोके तपस्तप्तं फलम् अन्यत्र दृश्यते । (५।२)

ब्राह्मणानाम् इमे लोका ऋद्धे तपसि संयताः ॥ (५।३)

धृतराष्ट्र उवाच । (६।१)

कथं समृद्धम् अप्य् ऋद्धं तपो भवति केवलम् । (६।२)

सनत्सुजात तद् ब्रूहि यथा विद्याम तद् वयम् ॥ (६।३)

सनत्सुजात उवाच । (७।१)

क्रोधादयो द्वादश यस्य दोषास् तथा नृशंसादि षड् अत्र राजन् । (७।२)

धर्मादयो द्वादश चाततानाः शास्त्रे गुणा ये विदिता द्विजानाम् ॥ (७।३)

क्रोधः कामो लोभमोहौ विवित्साकृपासूया मानशोकौ स्पृहा च । (८।१)

ईर्ष्या जुगुप्सा च मनुष्यदोषा वर्ज्याः सदा द्वादशैते नरेण ॥ (८।२)

एकैकम् एते राजेन्द्र मनुष्यान् पर्युपासते । (९।१)

लिप्समानो ऽन्तरं तेषां मृगाणाम् इव लुब्धकः ॥ (९।२)

विकत्थनः स्पृहयालुर् मनस्वी बिभ्रत् कोपं चपलो ऽरक्षणश्च । (१०।१)

एते प्राप्ताः षण् नरान् पापधर्मान् प्रकुर्वते नोत सन्तः सुदुर्गे ॥ (१०।२)

संभोगसंविद् द्विषम् एधमानो दत्तानुतापी कृपणो ऽबलीयान् । (११।१)

वर्गप्रशंसी वनितासु द्वेष्टा एते ऽपरे सप्त नृशंसधर्माः ॥ (११।२)

धर्मश्च सत्यं च दमस्तपश्च अमात्सर्यं ह्रीस्तितिक्षानसूया । (१२।१)

यज्ञश्च दानं च धृतिः श्रुतं च महाव्रता द्वादश ब्राह्मणस्य ॥ (१२।२)

यस्त्वेतेभ्यः प्रवसेद् द्वादशेभ्यः सर्वाम् अपीमां पृथिवीं प्रशिष्यात् । (१३।१)

त्रिभिर् द्वाभ्याम् एकतो वा विशिष्टो नास्य स्वम् अस्तीति स वेदितव्यः ॥ (१३।२)

दमस्त्यागो ऽप्रमादश्च एतेष्वमृतम् आहितम् । (१४।१)

तानि सत्यमुखान्याहुर् ब्राह्मणा ये मनीषिणः ॥ (१४।२)

दमो ऽष्टादशदोषः स्यात् प्रतिकूलं कृताकृते । (१५।१)

अनृतं चाभ्यसूया च कामार्थौ च तथा स्पृहा ॥ (१५।२)

क्रोधः शोकस्तथा तृष्णा लोभः पैशुन्यम् एव च । (१६।१)

मत्सरश्च विवित्सा च परितापस्तथा रतिः ॥ (१६।२)

अपस्मारः सातिवादस्तथा संभावनात्मनि । (१७।१)

एतैर् विमुक्तो दोषैर् यः स दमः सद्भिर् उच्यते ॥ (१७।२)

श्रेयांस्तु षड्विधस्त्यागः प्रियं प्राप्य न हृष्यति । (१८।१)

अप्रिये तु समुत्पन्ने व्यथां जातु न चार्च्छति ॥ (१८।२)

इष्टान् दारांश्च पुत्रांश्च न चान्यं यद् वचो भवेत् । (१९।१)

अर्हते याचमानाय प्रदेयं तद् वचो भवेत् । (१९।२)

अप्यवाच्यं वदत्येव स तृतीयो गुणः स्मृतः ॥ (१९।३)

त्यक्तैर् द्रव्यैर् यो भवति नोपयुङ्क्ते च कामतः । (२०।१)

न च कर्मसु तद्धीनः शिष्यबुद्धिर् नरो यथा । (२०।२)

सर्वैर् एव गुणैर् युक्तो द्रव्यवान् अपि यो भवेत् ॥ (२०।३)

अप्रमादो ऽष्टदोषः स्यात् तान् दोषान् परिवर्जयेत् । (२१।१)

इन्द्रियेभ्यश्च पञ्चभ्यो मनसश्चैव भारत । (२१।२)

अतीतानागतेभ्यश्च मुक्तो ह्येतैः सुखी भवेत् ॥ (२१।३)

दोषैर् एतैर् विमुक्तं तु गुणैर् एतैः समन्वितम् । (२२।१)

एतत् समृद्धम् अप्य् ऋद्धं तपो भवति केवलम् । (२२।२)

यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि ॥ (२२।३)

धृतराष्ट्र उवाच । (२३।१)

आख्यानपञ्चमैर् वेदैर् भूयिष्ठं कथ्यते जनः । (२३।२)

तथैवान्ये चतुर्वेदास्त्रिवेदाश्च तथापरे ॥ (२३।३)

द्विवेदाश्चैकवेदाश्च अनृचश्च तथापरे । (२४।१)

तेषां तु कतमः स स्याद् यम् अहं वेद ब्राह्मणम् ॥ (२४।२)

सनत्सुजात उवाच । (२५।१)

एकस्य वेदस्याज्ञानाद् वेदास्ते बहवो ऽभवन् । (२५।२)

सत्यस्यैकस्य राजेन्द्र सत्ये कश्चिद् अवस्थितः । (२५।३)

एवं वेदम् अनुत्साद्य प्रज्ञां महति कुर्वते ॥ (२५।४)

दानम् अध्ययनं यज्ञो लोभाद् एतत् प्रवर्तते । (२६।१)

सत्यात् प्रच्यवमानानां संकल्पो वितथो भवेत् ॥ (२६।२)

ततो यज्ञः प्रतायेत सत्यस्यैवावधारणात् । (२७।१)

मनसान्यस्य भवति वाचान्यस्योत कर्मणा । (२७।२)

संकल्पसिद्धः पुरुषः संकल्पान् अधितिष्ठति ॥ (२७।३)

अनैभृत्येन वै तस्य दीक्षितव्रतम् आचरेत् । (२८।१)

नामैतद् धातुनिर्वृत्तं सत्यम् एव सतां परम् । (२८।२)

ज्ञानं वै नाम प्रत्यक्षं परोक्षं जायते तपः ॥ (२८।३)

विद्याद् बहु पठन्तं तु बहुपाठीति ब्राह्मणम् । (२९।१)

तस्मात् क्षत्रिय मा मंस्था जल्पितेनैव ब्राह्मणम् । (२९।२)

य एव सत्यान्नापैति स ज्ञेयो ब्राह्मणस्त्वया ॥ (२९।३)

छन्दांसि नाम क्षत्रिय तान्यथर्वा जगौ पुरस्ताद् ऋषिसर्ग एषः । (३०।१)

छन्दोविदस्ते य उ तान् अधीत्य न वेद्यवेदस्य विदुर् न वेद्यम् ॥ (३०।२)

न वेदानां वेदिता कश्चिद् अस्ति कश्चिद् वेदान् बुध्यते वापि राजन् । (३१।१)

यो वेद वेदान्न स वेद वेद्यं सत्ये स्थितो यस्तु स वेद वेद्यम् ॥ (३१।२)

अभिजानामि ब्राह्मणम् आख्यातारं विचक्षणम् । (३२।१)

यश्छिन्नविचिकित्सः सन्न् आचष्टे सर्वसंशयान् ॥ (३२।२)

तस्य पर्येषणं गच्छेत् प्राचीनं नोत दक्षिणम् । (३३।१)

नार्वाचीनं कुतस्तिर्यङ् नादिशं तु कथंचन ॥ (३३।२)

तूष्णींभूत उपासीत न चेष्टेन्मनसा अपि । (३४।१)

अभ्यावर्तेत ब्रह्मास्य अन्तरात्मनि वै श्रितम् ॥ (३४।२)

मौनाद्धि स मुनिर् भवति नारण्यवसनान्मुनिः । (३५।१)

अक्षरं तत् तु यो वेद स मुनिः श्रेष्ठ उच्यते ॥ (३५।२)

सर्वार्थानां व्याकरणाद् वैयाकरण उच्यते । (३६।१)

प्रत्यक्षदर्शी लोकानां सर्वदर्शी भवेन्नरः ॥ (३६।२)

सत्ये वै ब्राह्मणस्तिष्ठन् ब्रह्म पश्यति क्षत्रिय । (३७।१)

वेदानां चानुपूर्व्येण एतद् विद्वन् ब्रवीमि ते ॥ (३७।२)