वैशंपायन उवाच । (१।१)

व्युषितायां रजन्यां तु राजा दुर्योधनस्ततः । (१।२)

व्यभजत् तान्यनीकानि दश चैकं च भारत ॥ (१।३)

नरहस्तिरथाश्वानां सारं मध्यं च फल्गु च । (२।१)

सर्वेष्वेतेष्वनीकेषु संदिदेश महीपतिः ॥ (२।२)

सानुकर्षाः सतूणीराः सवरूथाः सतोमराः । (३।१)

सोपासङ्गाः सशक्तीकाः सनिषङ्गाः सपोथिकाः ॥ (३।२)

सध्वजाः सपताकाश्च सशरासनतोमराः । (४।१)

रज्जुभिश्च विचित्राभिः सपाशाः सपरिस्तराः ॥ (४।२)

सकचग्रहविक्षेपाः सतैलगुडवालुकाः । (५।१)

साशीविषघटाः सर्वे ससर्जरसपांसवः ॥ (५।२)

सघण्टाफलकाः सर्वे वासीवृक्षादनान्विताः । (६।१)

व्याघ्रचर्मपरीवारा वृताश्च द्वीपिचर्मभिः ॥ (६।२)

सवस्तयः सशृङ्गाश्च सप्रासविविधायुधाः । (७।१)

सकुठाराः सकुद्दालाः सतैलक्षौमसर्पिषः ॥ (७।२)

चित्रानीकाः सुवपुषो ज्वलिता इव पावकाः । (८।१)

तथा कवचिनः शूराः शस्त्रेषु कृतनिश्रमाः ॥ (८।२)

कुलीना हययोनिज्ञाः सारथ्ये विनिवेशिताः । (९।१)

बद्धारिष्टा बद्धकक्ष्या बद्धध्वजपताकिनः ॥ (९।२)

चतुर्युजो रथाः सर्वे सर्वे शस्त्रसमायुताः । (१०।१)

संहृष्टवाहनाः सर्वे सर्वे शतशरासनाः ॥ (१०।२)

धुर्ययोर् हययोर् एकस्तथान्यौ पार्ष्णिसारथी । (११।१)

तौ चापि रथिनां श्रेष्ठौ रथी च हयवित् तथा ॥ (११।२)

नगराणीव गुप्तानि दुरादेयानि शत्रुभिः । (१२।१)

आसन् रथसहस्राणि हेममालीनि सर्वशः ॥ (१२।२)

यथा रथास्तथा नागा बद्धकक्ष्याः स्वलंकृताः । (१३।१)

बभूवुः सप्त पुरुषा रत्नवन्त इवाद्रयः ॥ (१३।२)

द्वावङ्कुशधरौ तेषु द्वावुत्तमधनुर्धरौ । (१४।१)

द्वौ वरासिधरौ राजन्न् एकः शक्तिपताकधृक् ॥ (१४।२)

गजैर् मत्तैः समाकीर्णं सवर्मायुधकोशकैः । (१५।१)

तद् बभूव बलं राजन् कौरव्यस्य सहस्रशः ॥ (१५।२)

विचित्रकवचामुक्तैः सपताकैः स्वलंकृतैः । (१६।१)

सादिभिश्चोपसंपन्ना आसन्न् अयुतशो हयाः ॥ (१६।२)

सुसंग्राहाः सुसंतोषा हेमभाण्डपरिच्छदाः । (१७।१)

अनेकशतसाहस्रास्ते च सादिवशे स्थिताः ॥ (१७।२)

नानारूपविकाराश्च नानाकवचशस्त्रिणः । (१८।१)

पदातिनो नरास्तत्र बभूवुर् हेममालिनः ॥ (१८।२)

रथस्यासन् दश गजा गजस्य दश वाजिनः । (१९।१)

नरा दश हयस्यासन् पादरक्षाः समन्ततः ॥ (१९।२)

रथस्य नागाः पञ्चाशन्नागस्यासञ् शतं हयाः । (२०।१)

हयस्य पुरुषाः सप्त भिन्नसंधानकारिणः ॥ (२०।२)

सेना पञ्चशतं नागा रथास्तावन्त एव च । (२१।१)

दशसेना च पृतना पृतना दशवाहिनी ॥ (२१।२)

वाहिनी पृतना सेना ध्वजिनी सादिनी चमूः । (२२।१)

अक्षौहिणीति पर्यायैर् निरुक्ताथ वरूथिनी । (२२।२)

एवं व्यूढान्यनीकानि कौरवेयेण धीमता ॥ (२२।३)

अक्षौहिण्यो दशैका च संख्याताः सप्त चैव ह । (२३।१)

अक्षौहिण्यस्तु सप्तैव पाण्डवानाम् अभूद् बलम् । (२३।२)

अक्षौहिण्यो दशैका च कौरवाणाम् अभूद् बलम् ॥ (२३।३)

नराणां पञ्चपञ्चाशद् एषा पत्तिर् विधीयते । (२४।१)

सेनामुखं च तिस्रस्ता गुल्म इत्यभिसंज्ञितः ॥ (२४।२)

दश गुल्मा गणस्त्वासीद् गणास्त्वयुतशो ऽभवन् । (२५।१)

दुर्योधनस्य सेनासु योत्स्यमानाः प्रहारिणः ॥ (२५।२)

तत्र दुर्योधनो राजा शूरान् बुद्धिमतो नरान् । (२६।१)

प्रसमीक्ष्य महाबाहुश्चक्रे सेनापतींस्तदा ॥ (२६।२)

पृथग् अक्षौहिणीनां च प्रणेतॄन्नरसत्तमान् । (२७।१)

विधिपूर्वं समानीय पार्थिवान् अभ्यषेचयत् ॥ (२७।२)

कृपं द्रोणं च शल्यं च सैन्धवं च महारथम् । (२८।१)

सुदक्षिणं च काम्बोजं कृतवर्माणम् एव च ॥ (२८।२)

द्रोणपुत्रं च कर्णं च भूरिश्रवसम् एव च । (२९।१)

शकुनिं सौबलं चैव बाह्लीकं च महारथम् ॥ (२९।२)

दिवसे दिवसे तेषां प्रतिवेलं च भारत । (३०।१)

चक्रे स विविधाः संज्ञाः प्रत्यक्षं च पुनः पुनः ॥ (३०।२)

तथा विनियताः सर्वे ये च तेषां पदानुगाः । (३१।१)

बभूवुः सैनिका राजन् राज्ञः प्रियचिकीर्षवः ॥ (३१।२)