MBh, 15, 46
Select a line for its word-by-word analysis.
अनाथस्येव निधनं तिष्ठत्स्वस्मासु बन्धुषु ॥ (१।३)
anāthasyeva nidhanaṃ tiṣṭhatsvasmāsu bandhuṣu ||
यत्र वैचित्रवीर्यो ऽसौ दग्ध एवं दवाग्निना ॥ (२।२)
yatra vaicitravīryo 'sau dagdha evaṃ davāgninā ||
यं पुरा पर्यवीजन्त तालवृन्तैर् वरस्त्रियः । (४।१)
yaṃ purā paryavījanta tālavṛntair varastriyaḥ |
तं गृध्राः पर्यवीजन्त दावाग्निपरिकालितम् ॥ (४।२)
taṃ gṛdhrāḥ paryavījanta dāvāgniparikālitam ||
धरण्यां स नृपः शेते पापस्य मम कर्मभिः ॥ (५।२)
dharaṇyāṃ sa nṛpaḥ śete pāpasya mama karmabhiḥ ||
न तु शोचामि गान्धारीं हतपुत्रां यशस्विनीम् । (६।१)
na tu śocāmi gāndhārīṃ hataputrāṃ yaśasvinīm |
पतिलोकम् अनुप्राप्तां तथा भर्तृव्रते स्थिताम् ॥ (६।२)
patilokam anuprāptāṃ tathā bhartṛvrate sthitām ||
पृथाम् एव तु शोचामि या पुत्रैश्वर्यम् ऋद्धिमत् । (७।१)
pṛthām eva tu śocāmi yā putraiśvaryam ṛddhimat |
धिग् राज्यम् इदम् अस्माकं धिग् बलं धिक् पराक्रमम् । (८।१)
dhig rājyam idam asmākaṃ dhig balaṃ dhik parākramam |
क्षत्रधर्मं च धिग् यस्मान्मृता जीवामहे वयम् ॥ (८।२)
kṣatradharmaṃ ca dhig yasmānmṛtā jīvāmahe vayam ||
यत् समुत्सृज्य राज्यं सा वनवासम् अरोचयत् ॥ (९।२)
yat samutsṛjya rājyaṃ sā vanavāsam arocayat ||
अनाथवत् कथं दग्धा इति मुह्यामि चिन्तयन् ॥ (१०।२)
anāthavat kathaṃ dagdhā iti muhyāmi cintayan ||
वृथा संतोषितो वह्निः खाण्डवे सव्यसाचिना । (११।१)
vṛthā saṃtoṣito vahniḥ khāṇḍave savyasācinā |
कृत्वा यो ब्राह्मणच्छद्म भिक्षार्थी समुपागतः । (१२।२)
kṛtvā yo brāhmaṇacchadma bhikṣārthī samupāgataḥ |
धिग् अग्निं धिक् च पार्थस्य विश्रुतां सत्यसंधताम् ॥ (१२।३)
dhig agniṃ dhik ca pārthasya viśrutāṃ satyasaṃdhatām ||
इदं कष्टतरं चान्यद् भगवन् प्रतिभाति मे । (१३।१)
idaṃ kaṣṭataraṃ cānyad bhagavan pratibhāti me |
वृथाग्निना समायोगो यद् अभूत् पृथिवीपतेः ॥ (१३।२)
vṛthāgninā samāyogo yad abhūt pṛthivīpateḥ ||
कथम् एवंविधो मृत्युः प्रशास्य पृथिवीम् इमाम् ॥ (१४।२)
katham evaṃvidho mṛtyuḥ praśāsya pṛthivīm imām ||
तिष्ठत्सु मन्त्रपूतेषु तस्याग्निषु महावने । (१५।१)
tiṣṭhatsu mantrapūteṣu tasyāgniṣu mahāvane |
वृथाग्निना समायुक्तो निष्ठां प्राप्तः पिता मम ॥ (१५।२)
vṛthāgninā samāyukto niṣṭhāṃ prāptaḥ pitā mama ||
समन्ततः परिक्षिप्ता माता मे ऽभूद् दवाग्निना ॥ (१७।२)
samantataḥ parikṣiptā mātā me 'bhūd davāgninā ||
सहदेवः प्रियस्तस्याः पुत्रेभ्यो ऽधिक एव तु । (१८।१)
sahadevaḥ priyastasyāḥ putrebhyo 'dhika eva tu |
तच्छ्रुत्वा रुरुदुः सर्वे समालिङ्ग्य परस्परम् । (१९।१)
tacchrutvā ruruduḥ sarve samāliṅgya parasparam |
पाण्डवाः पञ्च दुःखार्ता भूतानीव युगक्षये ॥ (१९।२)
pāṇḍavāḥ pañca duḥkhārtā bhūtānīva yugakṣaye ||
तेषां तु पुरुषेन्द्राणां रुदतां रुदितस्वनः । (२०।१)
teṣāṃ tu puruṣendrāṇāṃ rudatāṃ ruditasvanaḥ |
प्रासादाभोगसंरुद्धो अन्वरौत्सीत् स रोदसी ॥ (२०।२)
prāsādābhogasaṃruddho anvarautsīt sa rodasī ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.