महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 46

1977 of 1995 · 42 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

तथा महात्मनस्तस्य तपस्युग्रे च वर्ततः । (१।२)

tathā mahātmanastasya tapasyugre ca vartataḥ |

1.3१.३

अनाथस्येव निधनं तिष्ठत्स्वस्मासु बन्धुषु ॥ (१।३)

anāthasyeva nidhanaṃ tiṣṭhatsvasmāsu bandhuṣu ||

2.1२.१

दुर्विज्ञेया हि गतयः पुरुषाणां मता मम । (२।१)

durvijñeyā hi gatayaḥ puruṣāṇāṃ matā mama |

2.2२.२

यत्र वैचित्रवीर्यो ऽसौ दग्ध एवं दवाग्निना ॥ (२।२)

yatra vaicitravīryo 'sau dagdha evaṃ davāgninā ||

3.1३.१

यस्य पुत्रशतं श्रीमद् अभवद् बाहुशालिनः । (३।१)

yasya putraśataṃ śrīmad abhavad bāhuśālinaḥ |

3.2३.२

नागायुतबलो राजा स दग्धो हि दवाग्निना ॥ (३।२)

nāgāyutabalo rājā sa dagdho hi davāgninā ||

4.1४.१

यं पुरा पर्यवीजन्त तालवृन्तैर् वरस्त्रियः । (४।१)

yaṃ purā paryavījanta tālavṛntair varastriyaḥ |

4.2४.२

तं गृध्राः पर्यवीजन्त दावाग्निपरिकालितम् ॥ (४।२)

taṃ gṛdhrāḥ paryavījanta dāvāgniparikālitam ||

5.1५.१

सूतमागधसंघैश्च शयानो यः प्रबोध्यते । (५।१)

sūtamāgadhasaṃghaiśca śayāno yaḥ prabodhyate |

5.2५.२

धरण्यां स नृपः शेते पापस्य मम कर्मभिः ॥ (५।२)

dharaṇyāṃ sa nṛpaḥ śete pāpasya mama karmabhiḥ ||

6.1६.१

न तु शोचामि गान्धारीं हतपुत्रां यशस्विनीम् । (६।१)

na tu śocāmi gāndhārīṃ hataputrāṃ yaśasvinīm |

6.2६.२

पतिलोकम् अनुप्राप्तां तथा भर्तृव्रते स्थिताम् ॥ (६।२)

patilokam anuprāptāṃ tathā bhartṛvrate sthitām ||

7.1७.१

पृथाम् एव तु शोचामि या पुत्रैश्वर्यम् ऋद्धिमत् । (७।१)

pṛthām eva tu śocāmi yā putraiśvaryam ṛddhimat |

7.2७.२

उत्सृज्य सुमहद् दीप्तं वनवासम् अरोचयत् ॥ (७।२)

utsṛjya sumahad dīptaṃ vanavāsam arocayat ||

8.1८.१

धिग् राज्यम् इदम् अस्माकं धिग् बलं धिक् पराक्रमम् । (८।१)

dhig rājyam idam asmākaṃ dhig balaṃ dhik parākramam |

8.2८.२

क्षत्रधर्मं च धिग् यस्मान्मृता जीवामहे वयम् ॥ (८।२)

kṣatradharmaṃ ca dhig yasmānmṛtā jīvāmahe vayam ||

9.1९.१

सुसूक्ष्मा किल कालस्य गतिर् द्विजवरोत्तम । (९।१)

susūkṣmā kila kālasya gatir dvijavarottama |

9.2९.२

यत् समुत्सृज्य राज्यं सा वनवासम् अरोचयत् ॥ (९।२)

yat samutsṛjya rājyaṃ sā vanavāsam arocayat ||

10.1१०.१

युधिष्ठिरस्य जननी भीमस्य विजयस्य च । (१०।१)

yudhiṣṭhirasya jananī bhīmasya vijayasya ca |

10.2१०.२

अनाथवत् कथं दग्धा इति मुह्यामि चिन्तयन् ॥ (१०।२)

anāthavat kathaṃ dagdhā iti muhyāmi cintayan ||

11.1११.१

वृथा संतोषितो वह्निः खाण्डवे सव्यसाचिना । (११।१)

vṛthā saṃtoṣito vahniḥ khāṇḍave savyasācinā |

11.2११.२

उपकारम् अजानन् स कृतघ्न इति मे मतिः ॥ (११।२)

upakāram ajānan sa kṛtaghna iti me matiḥ ||

12.1१२.१

यत्रादहत् स भगवान्मातरं सव्यसाचिनः । (१२।१)

yatrādahat sa bhagavānmātaraṃ savyasācinaḥ |

12.2१२.२

कृत्वा यो ब्राह्मणच्छद्म भिक्षार्थी समुपागतः । (१२।२)

kṛtvā yo brāhmaṇacchadma bhikṣārthī samupāgataḥ |

12.3१२.३

धिग् अग्निं धिक् च पार्थस्य विश्रुतां सत्यसंधताम् ॥ (१२।३)

dhig agniṃ dhik ca pārthasya viśrutāṃ satyasaṃdhatām ||

13.1१३.१

इदं कष्टतरं चान्यद् भगवन् प्रतिभाति मे । (१३।१)

idaṃ kaṣṭataraṃ cānyad bhagavan pratibhāti me |

13.2१३.२

वृथाग्निना समायोगो यद् अभूत् पृथिवीपतेः ॥ (१३।२)

vṛthāgninā samāyogo yad abhūt pṛthivīpateḥ ||

14.1१४.१

तथा तपस्विनस्तस्य राजर्षेः कौरवस्य ह । (१४।१)

tathā tapasvinastasya rājarṣeḥ kauravasya ha |

14.2१४.२

कथम् एवंविधो मृत्युः प्रशास्य पृथिवीम् इमाम् ॥ (१४।२)

katham evaṃvidho mṛtyuḥ praśāsya pṛthivīm imām ||

15.1१५.१

तिष्ठत्सु मन्त्रपूतेषु तस्याग्निषु महावने । (१५।१)

tiṣṭhatsu mantrapūteṣu tasyāgniṣu mahāvane |

15.2१५.२

वृथाग्निना समायुक्तो निष्ठां प्राप्तः पिता मम ॥ (१५।२)

vṛthāgninā samāyukto niṣṭhāṃ prāptaḥ pitā mama ||

16.1१६.१

मन्ये पृथा वेपमाना कृशा धमनिसंतता । (१६।१)

manye pṛthā vepamānā kṛśā dhamanisaṃtatā |

16.2१६.२

हा तात धर्मराजेति समाक्रन्दन्महाभये ॥ (१६।२)

hā tāta dharmarājeti samākrandanmahābhaye ||

17.1१७.१

भीम पर्याप्नुहि भयाद् इति चैवाभिवाशती । (१७।१)

bhīma paryāpnuhi bhayād iti caivābhivāśatī |

17.2१७.२

समन्ततः परिक्षिप्ता माता मे ऽभूद् दवाग्निना ॥ (१७।२)

samantataḥ parikṣiptā mātā me 'bhūd davāgninā ||

18.1१८.१

सहदेवः प्रियस्तस्याः पुत्रेभ्यो ऽधिक एव तु । (१८।१)

sahadevaḥ priyastasyāḥ putrebhyo 'dhika eva tu |

18.2१८.२

न चैनां मोक्षयामास वीरो माद्रवतीसुतः ॥ (१८।२)

na caināṃ mokṣayāmāsa vīro mādravatīsutaḥ ||

19.1१९.१

तच्छ्रुत्वा रुरुदुः सर्वे समालिङ्ग्य परस्परम् । (१९।१)

tacchrutvā ruruduḥ sarve samāliṅgya parasparam |

19.2१९.२

पाण्डवाः पञ्च दुःखार्ता भूतानीव युगक्षये ॥ (१९।२)

pāṇḍavāḥ pañca duḥkhārtā bhūtānīva yugakṣaye ||

20.1२०.१

तेषां तु पुरुषेन्द्राणां रुदतां रुदितस्वनः । (२०।१)

teṣāṃ tu puruṣendrāṇāṃ rudatāṃ ruditasvanaḥ |

20.2२०.२

प्रासादाभोगसंरुद्धो अन्वरौत्सीत् स रोदसी ॥ (२०।२)

prāsādābhogasaṃruddho anvarautsīt sa rodasī ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 46

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit