वैशम्पायन उवाच । (१।१)

वनं प्रविष्टेष्वथ पाण्डवेषु प्रज्ञाचक्षुस् तप्यमानो ऽम्बिकेयः । (१।२)

धर्मात्मानं विदुरम् अगाधबुद्धिं सुखासीनो वाक्यम् उवाच राजा ॥ (१।३)

प्रज्ञा च ते भार्गवस्येव शुद्धा धर्मं च त्वं परमं वेत्थ सूक्ष्मम् । (२।१)

समश् च त्वं संमतः कौरवाणां पथ्यं चैषां मम चैव ब्रवीहि ॥ (२।२)

एवं गते विदुर यद् अद्य कार्यं पौराश् चेमे कथम् अस्मान् भजेरन् । (३।१)

ते चाप्य् अस्मान् नोद्धरेयुः समूलान् न कामये तांश् च विनश्यमानान् ॥ (३।२)

विदुर उवाच । (४।१)

त्रिवर्गो ऽयं धर्ममूलो नरेन्द्र राज्यं चेदं धर्ममूलं वदन्ति । (४।२)

धर्मे राजन् वर्तमानः स्वशक्त्या पुत्रान् सर्वान् पाहि कुन्तीसुतांश् च ॥ (४।३)

स वै धर्मो विप्रलुप्तः सभायां पापात्मभिः सौबलेयप्रधानैः । (५।१)

आहूय कुन्तीसुतम् अक्षवत्यां पराजैषीत् सत्यसंधं सुतस् ते ॥ (५।२)

एतस्य ते दुष्प्रणीतस्य राजञ् शेषस्याहं परिपश्याम्य् उपायम् । (६।१)

यथा पुत्रस् तव कौरव्य पापान् मुक्तो लोके प्रतितिष्ठेत साधु ॥ (६।२)

तद् वै सर्वं पाण्डुपुत्रा लभन्तां यत् तद् राजन्न् अतिसृष्टं त्वयासीत् । (७।१)

एष धर्मः परमो यत् स्वकेन राजा तुष्येन् न परस्वेषु गृध्येत् ॥ (७।२)

एतत् कार्यं तव सर्वप्रधानं तेषां तुष्टिः शकुनेश् चावमानः । (८।१)

एवं शेषं यदि पुत्रेषु ते स्याद् एतद् राजंस् त्वरमाणः कुरुष्व ॥ (८।२)

अथैतद् एवं न करोषि राजन् ध्रुवं कुरूणां भविता विनाशः । (९।१)

न हि क्रुद्धो भीमसेनो ऽर्जुनो वा शेषं कुर्याच्छात्रवाणाम् अनीके ॥ (९।२)

येषां योद्धा सव्यसाची कृतास्त्रो धनुर् येषां गाण्डिवं लोकसारम् । (१०।१)

येषां भीमो बाहुशाली च योद्धा तेषां लोके किं नु न प्राप्यम् अस्ति ॥ (१०।२)

उक्तं पूर्वं जातमात्रे सुते ते मया यत् ते हितम् आसीत् तदानीम् । (११।१)

पुत्रं त्यजेमम् अहितं कुलस्येत्येतद् राजन् न च तत् त्वं चकर्थ । (११।२)

इदानीं ते हितम् उक्तं न चेत् त्वं कर्तासि राजन् परितप्तासि पश्चात् ॥ (११।३)

यद्य् एतद् एवम् अनुमन्ता सुतस् ते संप्रीयमाणः पाण्डवैर् एकराज्यम् । (१२।१)

तापो न ते वै भविता प्रीतियोगात् त्वं चेन् न गृह्णासि सुतं सहायैः । (१२।२)

अथापरो भवति हि तं निगृह्य पाण्डोः पुत्रं प्रकुरुष्वाधिपत्ये ॥ (१२।३)

अजातशत्रुर् हि विमुक्तरागो धर्मेणेमां पृथिवीं शास्तु राजन् । (१३।१)

ततो राजन् पार्थिवाः सर्व एव वैश्या इवास्मान् उपतिष्ठन्तु सद्यः ॥ (१३।२)

दुर्योधनः शकुनिः सूतपुत्रः प्रीत्या राजन् पाण्डुपुत्रान् भजन्ताम् । (१४।१)

दुःशासनो याचतु भीमसेनं सभामध्ये द्रुपदस्यात्मजां च ॥ (१४।२)

युधिष्ठिरं त्वं परिसान्त्वयस्व राज्ये चैनं स्थापयस्वाभिपूज्य । (१५।१)

त्वया पृष्टः किम् अहम् अन्यद् वदेयम् एतत् कृत्वा कृतकृत्यो ऽसि राजन् ॥ (१५।२)

धृतराष्ट्र उवाच । (१६।१)

एतद् वाक्यं विदुर यत् ते सभायाम् इह प्रोक्तं पाण्डवान् प्राप्य मां च । (१६।२)

हितं तेषाम् अहितं मामकानाम् एतत् सर्वं मम नोपैति चेतः ॥ (१६।३)

इदं त्विदानीं कुत एव निश्चितं तेषाम् अर्थे पाण्डवानां यद् आत्थ । (१७।१)

तेनाद्य मन्ये नासि हितो ममेति कथं हि पुत्रं पाण्डवार्थे त्यजेयम् ॥ (१७।२)

असंशयं ते ऽपि ममैव पुत्रा दुर्योधनस् तु मम देहात् प्रसूतः । (१८।१)

स्वं वै देहं परहेतोस् त्यजेति को नु ब्रूयात् समताम् अन्ववेक्षन् ॥ (१८।२)

स मा जिह्मं विदुर सर्वं ब्रवीषि मानं च ते ऽहम् अधिकं धारयामि । (१९।१)

यथेच्छकं गच्छ वा तिष्ठ वा त्वं सुसान्त्व्यमानाप्यसती स्त्री जहाति ॥ (१९।२)

वैशम्पायन उवाच । (२०।१)

एतावद् उक्त्वा धृतराष्ट्रो ऽन्वपद्यद् अन्तर्वेश्म सहसोत्थाय राजन् । (२०।२)

नेदम् अस्तीत्य् अथ विदुरो भाषमाणः सम्प्राद्रवद् यत्र पार्था बभूवुः ॥ (२०।३)