महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 14

1849 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

एवं बहुविधैर् वाक्यैर् मुनिभिस्तैस्तपोधनैः । (१।२)

evaṃ bahuvidhair vākyair munibhistaistapodhanaiḥ |

1.3१.३

समाश्वस्यत राजर्षिर् हतबन्धुर् युधिष्ठिरः ॥ (१।३)

samāśvasyata rājarṣir hatabandhur yudhiṣṭhiraḥ ||

2.1२.१

सो ऽनुनीतो भगवता विष्टरश्रवसा स्वयम् । (२।१)

so 'nunīto bhagavatā viṣṭaraśravasā svayam |

2.2२.२

द्वैपायनेन कृष्णेन देवस्थानेन चाभिभूः ॥ (२।२)

dvaipāyanena kṛṣṇena devasthānena cābhibhūḥ ||

3.1३.१

नारदेनाथ भीमेन नकुलेन च पार्थिवः । (३।१)

nāradenātha bhīmena nakulena ca pārthivaḥ |

3.2३.२

कृष्णया सहदेवेन विजयेन च धीमता ॥ (३।२)

kṛṣṇayā sahadevena vijayena ca dhīmatā ||

4.1४.१

अन्यैश्च पुरुषव्याघ्रैर् ब्राह्मणैः शास्त्रदृष्टिभिः । (४।१)

anyaiśca puruṣavyāghrair brāhmaṇaiḥ śāstradṛṣṭibhiḥ |

4.2४.२

व्यजहाच्छोकजं दुःखं संतापं चैव मानसम् ॥ (४।२)

vyajahācchokajaṃ duḥkhaṃ saṃtāpaṃ caiva mānasam ||

5.1५.१

अर्चयामास देवांश्च ब्राह्मणांश्च युधिष्ठिरः । (५।१)

arcayāmāsa devāṃśca brāhmaṇāṃśca yudhiṣṭhiraḥ |

5.2५.२

कृत्वाथ प्रेतकार्याणि बन्धूनां स पुनर् नृपः । (५।२)

kṛtvātha pretakāryāṇi bandhūnāṃ sa punar nṛpaḥ |

5.3५.३

अन्वशासत धर्मात्मा पृथिवीं सागराम्बराम् ॥ (५।३)

anvaśāsata dharmātmā pṛthivīṃ sāgarāmbarām ||

6.1६.१

प्रशान्तचेताः कौरव्यः स्वराज्यं प्राप्य केवलम् । (६।१)

praśāntacetāḥ kauravyaḥ svarājyaṃ prāpya kevalam |

6.2६.२

व्यासं च नारदं चैव तांश्चान्यान् अब्रवीन्नृपः ॥ (६।२)

vyāsaṃ ca nāradaṃ caiva tāṃścānyān abravīnnṛpaḥ ||

7.1७.१

आश्वासितो ऽहं प्राग् वृद्धैर् भवद्भिर् मुनिपुंगवैः । (७।१)

āśvāsito 'haṃ prāg vṛddhair bhavadbhir munipuṃgavaiḥ |

7.2७.२

न सूक्ष्मम् अपि मे किंचिद् व्यलीकम् इह विद्यते ॥ (७।२)

na sūkṣmam api me kiṃcid vyalīkam iha vidyate ||

8.1८.१

अर्थश्च सुमहान् प्राप्तो येन यक्ष्यामि देवताः । (८।१)

arthaśca sumahān prāpto yena yakṣyāmi devatāḥ |

8.2८.२

पुरस्कृत्येह भवतः समानेष्यामहे मखम् ॥ (८।२)

puraskṛtyeha bhavataḥ samāneṣyāmahe makham ||

9.1९.१

हिमवन्तं त्वया गुप्ता गमिष्यामः पितामह । (९।१)

himavantaṃ tvayā guptā gamiṣyāmaḥ pitāmaha |

9.2९.२

बह्वाश्चर्यो हि देशः स श्रूयते द्विजसत्तम ॥ (९।२)

bahvāścaryo hi deśaḥ sa śrūyate dvijasattama ||

10.1१०.१

तथा भगवता चित्रं कल्याणं बहु भाषितम् । (१०।१)

tathā bhagavatā citraṃ kalyāṇaṃ bahu bhāṣitam |

10.2१०.२

देवर्षिणा नारदेन देवस्थानेन चैव ह ॥ (१०।२)

devarṣiṇā nāradena devasthānena caiva ha ||

11.1११.१

नाभागधेयः पुरुषः कश्चिद् एवंविधान् गुरून् । (११।१)

nābhāgadheyaḥ puruṣaḥ kaścid evaṃvidhān gurūn |

11.2११.२

लभते व्यसनं प्राप्य सुहृदः साधुसंमतान् ॥ (११।२)

labhate vyasanaṃ prāpya suhṛdaḥ sādhusaṃmatān ||

12.1१२.१

एवम् उक्तास्तु ते राज्ञा सर्व एव महर्षयः । (१२।१)

evam uktāstu te rājñā sarva eva maharṣayaḥ |

12.2१२.२

अभ्यनुज्ञाप्य राजानं तथोभौ कृष्णफल्गुनौ । (१२।२)

abhyanujñāpya rājānaṃ tathobhau kṛṣṇaphalgunau |

12.3१२.३

पश्यताम् एव सर्वेषां तत्रैवादर्शनं ययुः ॥ (१२।३)

paśyatām eva sarveṣāṃ tatraivādarśanaṃ yayuḥ ||

13.1१३.१

ततो धर्मसुतो राजा तत्रैवोपाविशत् प्रभुः । (१३।१)

tato dharmasuto rājā tatraivopāviśat prabhuḥ |

13.2१३.२

एवं नातिमहान् कालः स तेषाम् अभ्यवर्तत ॥ (१३।२)

evaṃ nātimahān kālaḥ sa teṣām abhyavartata ||

14.1१४.१

कुर्वतां शौचकर्माणि भीष्मस्य निधने तदा । (१४।१)

kurvatāṃ śaucakarmāṇi bhīṣmasya nidhane tadā |

14.2१४.२

महादानानि विप्रेभ्यो ददताम् और्ध्वदैहिकम् ॥ (१४।२)

mahādānāni viprebhyo dadatām aurdhvadaihikam ||

15.1१५.१

भीष्मकर्णपुरोगाणां कुरूणां कुरुनन्दन । (१५।१)

bhīṣmakarṇapurogāṇāṃ kurūṇāṃ kurunandana |

15.2१५.२

सहितो धृतराष्ट्रेण प्रददावौर्ध्वदैहिकम् ॥ (१५।२)

sahito dhṛtarāṣṭreṇa pradadāvaurdhvadaihikam ||

16.1१६.१

ततो दत्त्वा बहु धनं विप्रेभ्यः पाण्डवर्षभः । (१६।१)

tato dattvā bahu dhanaṃ viprebhyaḥ pāṇḍavarṣabhaḥ |

16.2१६.२

धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य विवेश गजसाह्वयम् ॥ (१६।२)

dhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya viveśa gajasāhvayam ||

17.1१७.१

स समाश्वास्य पितरं प्रज्ञाचक्षुषम् ईश्वरम् । (१७।१)

sa samāśvāsya pitaraṃ prajñācakṣuṣam īśvaram |

17.2१७.२

अन्वशाद् वै स धर्मात्मा पृथिवीं भ्रातृभिः सह ॥ (१७।२)

anvaśād vai sa dharmātmā pṛthivīṃ bhrātṛbhiḥ saha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 14

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit