धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

अहो ऽभिहितम् आख्यानं भवता तत्त्वदर्शिना । (१।२)

भूय एव तु मे हर्षः श्रोतुं वागमृतं तव ॥ (१।३)

विदुर उवाच । (२।१)

शृणु भूयः प्रवक्ष्यामि मार्गस्यैतस्य विस्तरम् । (२।२)

यच्छ्रुत्वा विप्रमुच्यन्ते संसारेभ्यो विचक्षणाः ॥ (२।३)

यथा तु पुरुषो राजन् दीर्घम् अध्वानम् आस्थितः । (३।१)

क्वचित् क्वचिच्छ्रमात् स्थाता कुरुते वासम् एव वा ॥ (३।२)

एवं संसारपर्याये गर्भवासेषु भारत । (४।१)

कुर्वन्ति दुर्बुधा वासं मुच्यन्ते तत्र पण्डिताः ॥ (४।२)

तस्माद् अध्वानम् एवैतम् आहुः शास्त्रविदो जनाः । (५।१)

यत् तु संसारगहनं वनम् आहुर् मनीषिणः ॥ (५।२)

सो ऽयं लोकसमावर्तो मर्त्यानां भरतर्षभ । (६।१)

चराणां स्थावराणां च गृध्येत् तत्र न पण्डितः ॥ (६।२)

शारीरा मानसाश्चैव मर्त्यानां ये तु व्याधयः । (७।१)

प्रत्यक्षाश्च परोक्षाश्च ते व्यालाः कथिता बुधैः ॥ (७।२)

क्लिश्यमानाश्च तैर् नित्यं हन्यमानाश्च भारत । (८।१)

स्वकर्मभिर् महाव्यालैर् नोद्विजन्त्यल्पबुद्धयः ॥ (८।२)

अथापि तैर् विमुच्येत व्याधिभिः पुरुषो नृप । (९।१)

आवृणोत्येव तं पश्चाज्जरा रूपविनाशिनी ॥ (९।२)

शब्दरूपरसस्पर्शैर् गन्धैश्च विविधैर् अपि । (१०।१)

मज्जमानं महापङ्के निरालम्बे समन्ततः ॥ (१०।२)

संवत्सरर्तवो मासाः पक्षाहोरात्रसंधयः । (११।१)

क्रमेणास्य प्रलुम्पन्ति रूपम् आयुस्तथैव च ॥ (११।२)

एते कालस्य निधयो नैताञ् जानन्ति दुर्बुधाः । (१२।१)

अत्राभिलिखितान्याहुः सर्वभूतानि कर्मणा ॥ (१२।२)

रथं शरीरं भूतानां सत्त्वम् आहुस्तु सारथिम् । (१३।१)

इन्द्रियाणि हयान् आहुः कर्म बुद्धिश्च रश्मयः ॥ (१३।२)

तेषां हयानां यो वेगं धावताम् अनुधावति । (१४।१)

स तु संसारचक्रे ऽस्मिंश्चक्रवत् परिवर्तते ॥ (१४।२)

यस्तान् यमयते बुद्ध्या स यन्ता न निवर्तते । (१५।१)

याम्यम् आहू रथं ह्येनं मुह्यन्ते येन दुर्बुधाः ॥ (१५।२)

स चैतत् प्राप्नुते राजन् यत् त्वं प्राप्तो नराधिप । (१६।१)

राज्यनाशं सुहृन्नाशं सुतनाशं च भारत ॥ (१६।२)

अनुतर्षुलम् एवैतद् दुःखं भवति भारत । (१७।१)

साधुः परमदुःखानां दुःखभैषज्यम् आचरेत् ॥ (१७।२)

न विक्रमो न चाप्यर्थो न मित्रं न सुहृज्जनः । (१८।१)

तथोन्मोचयते दुःखाद् यथात्मा स्थिरसंयमः ॥ (१८।२)

तस्मान्मैत्रं समास्थाय शीलम् आपद्य भारत । (१९।१)

दमस्त्यागो ऽप्रमादश्च ते त्रयो ब्रह्मणो हयाः ॥ (१९।२)

शीलरश्मिसमायुक्ते स्थितो यो मानसे रथे । (२०।१)

त्यक्त्वा मृत्युभयं राजन् ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ (२०।२)