महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 156

1134 of 1995 · 69 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अर्जुन उवाच । (१।१)

arjuna uvāca

1.2१.२

कथम् अस्मद्धितार्थं ते कैश्च योगैर् जनार्दन । (१।२)

katham asmaddhitārthaṃ te kaiśca yogair janārdana |

1.3१.३

जरासंधप्रभृतयो घातिताः पृथिवीश्वराः ॥ (१।३)

jarāsaṃdhaprabhṛtayo ghātitāḥ pṛthivīśvarāḥ ||

2.1२.१

वासुदेव उवाच । (२।१)

vāsudeva uvāca

2.2२.२

जरासंधश्चेदिराजो नैषादिश्च महाबलः । (२।२)

jarāsaṃdhaścedirājo naiṣādiśca mahābalaḥ |

2.3२.३

यदि स्युर् न हताः पूर्वम् इदानीं स्युर् भयंकराः ॥ (२।३)

yadi syur na hatāḥ pūrvam idānīṃ syur bhayaṃkarāḥ ||

3.1३.१

सुयोधनस्तान् अवश्यं वृणुयाद् रथसत्तमान् । (३।१)

suyodhanastān avaśyaṃ vṛṇuyād rathasattamān |

3.2३.२

ते ऽस्माभिर् नित्यसंदुष्टाः संश्रयेयुश्च कौरवान् ॥ (३।२)

te 'smābhir nityasaṃduṣṭāḥ saṃśrayeyuśca kauravān ||

4.1४.१

ते हि वीरा महात्मानः कृतास्त्रा दृढयोधिनः । (४।१)

te hi vīrā mahātmānaḥ kṛtāstrā dṛḍhayodhinaḥ |

4.2४.२

धार्तराष्ट्रीं चमूं कृत्स्नां रक्षेयुर् अमरा इव ॥ (४।२)

dhārtarāṣṭrīṃ camūṃ kṛtsnāṃ rakṣeyur amarā iva ||

5.1५.१

सूतपुत्रो जरासंधश्चेदिराजो निषादजः । (५।१)

sūtaputro jarāsaṃdhaścedirājo niṣādajaḥ |

5.2५.२

सुयोधनं समाश्रित्य तपेरन् पृथिवीम् इमाम् ॥ (५।२)

suyodhanaṃ samāśritya taperan pṛthivīm imām ||

6.1६.१

योगैर् अपि हता यैस्ते तान्मे शृणु धनंजय । (६।१)

yogair api hatā yaiste tānme śṛṇu dhanaṃjaya |

6.2६.२

अजय्या हि विना योगैर् मृधे ते दैवतैर् अपि ॥ (६।२)

ajayyā hi vinā yogair mṛdhe te daivatair api ||

7.1७.१

एकैको हि पृथक् तेषां समस्तां सुरवाहिनीम् । (७।१)

ekaiko hi pṛthak teṣāṃ samastāṃ suravāhinīm |

7.2७.२

योधयेत् समरे पार्थ लोकपालाभिरक्षिताम् ॥ (७।२)

yodhayet samare pārtha lokapālābhirakṣitām ||

8.1८.१

जरासंधो हि रुषितो रौहिणेयप्रधर्षितः । (८।१)

jarāsaṃdho hi ruṣito rauhiṇeyapradharṣitaḥ |

8.2८.२

अस्मद्वधार्थं चिक्षेप गदां वै लोहितामुखीम् ॥ (८।२)

asmadvadhārthaṃ cikṣepa gadāṃ vai lohitāmukhīm ||

9.1९.१

सीमन्तम् इव कुर्वाणां नभसः पावकप्रभाम् । (९।१)

sīmantam iva kurvāṇāṃ nabhasaḥ pāvakaprabhām |

9.2९.२

व्यदृश्यतापतन्ती सा शक्रमुक्ता यथाशनिः ॥ (९।२)

vyadṛśyatāpatantī sā śakramuktā yathāśaniḥ ||

10.1१०.१

ताम् आपतन्तीं दृष्ट्वैव गदां रोहिणिनन्दनः । (१०।१)

tām āpatantīṃ dṛṣṭvaiva gadāṃ rohiṇinandanaḥ |

10.2१०.२

प्रतिघातार्थम् अस्त्रं वै स्थूणाकर्णम् अवासृजत् ॥ (१०।२)

pratighātārtham astraṃ vai sthūṇākarṇam avāsṛjat ||

11.1११.१

अस्त्रवेगप्रतिहता सा गदा प्रापतद् भुवि । (११।१)

astravegapratihatā sā gadā prāpatad bhuvi |

11.2११.२

दारयन्ती धरां देवीं कम्पयन्तीव पर्वतान् ॥ (११।२)

dārayantī dharāṃ devīṃ kampayantīva parvatān ||

12.1१२.१

तत्र स्म राक्षसी घोरा जरा नामाशुविक्रमा । (१२।१)

tatra sma rākṣasī ghorā jarā nāmāśuvikramā |

12.2१२.२

संधयामास तं जातं जरासंधम् अरिंदमम् ॥ (१२।२)

saṃdhayāmāsa taṃ jātaṃ jarāsaṃdham ariṃdamam ||

13.1१३.१

द्वाभ्यां जातो हि मातृभ्याम् अर्धदेहः पृथक् पृथक् । (१३।१)

dvābhyāṃ jāto hi mātṛbhyām ardhadehaḥ pṛthak pṛthak |

13.2१३.२

तया स संधितो यस्माज्जरासंधस्ततः स्मृतः ॥ (१३।२)

tayā sa saṃdhito yasmājjarāsaṃdhastataḥ smṛtaḥ ||

14.1१४.१

सा तु भूमिगता पार्थ हता ससुतबान्धवा । (१४।१)

sā tu bhūmigatā pārtha hatā sasutabāndhavā |

14.2१४.२

गदया तेन चास्त्रेण स्थूणाकर्णेन राक्षसी ॥ (१४।२)

gadayā tena cāstreṇa sthūṇākarṇena rākṣasī ||

15.1१५.१

विनाभूतः स गदया जरासंधो महामृधे । (१५।१)

vinābhūtaḥ sa gadayā jarāsaṃdho mahāmṛdhe |

15.2१५.२

निहतो भीमसेनेन पश्यतस्ते धनंजय ॥ (१५।२)

nihato bhīmasenena paśyataste dhanaṃjaya ||

16.1१६.१

यदि हि स्याद् गदापाणिर् जरासंधः प्रतापवान् । (१६।१)

yadi hi syād gadāpāṇir jarāsaṃdhaḥ pratāpavān |

16.2१६.२

सेन्द्रा देवा न तं हन्तुं रणे शक्ता नरोत्तम ॥ (१६।२)

sendrā devā na taṃ hantuṃ raṇe śaktā narottama ||

17.1१७.१

त्वद्धितार्थं हि नैषादिर् अङ्गुष्ठेन वियोजितः । (१७।१)

tvaddhitārthaṃ hi naiṣādir aṅguṣṭhena viyojitaḥ |

17.2१७.२

द्रोणेनाचार्यकं कृत्वा छद्मना सत्यविक्रमः ॥ (१७।२)

droṇenācāryakaṃ kṛtvā chadmanā satyavikramaḥ ||

18.1१८.१

स तु बद्धाङ्गुलित्राणो नैषादिर् दृढविक्रमः । (१८।१)

sa tu baddhāṅgulitrāṇo naiṣādir dṛḍhavikramaḥ |

18.2१८.२

अस्यन्न् एको वनचरो बभौ राम इवापरः ॥ (१८।२)

asyann eko vanacaro babhau rāma ivāparaḥ ||

19.1१९.१

एकलव्यं हि साङ्गुष्ठम् अशक्ता देवदानवाः । (१९।१)

ekalavyaṃ hi sāṅguṣṭham aśaktā devadānavāḥ |

19.2१९.२

सराक्षसोरगाः पार्थ विजेतुं युधि कर्हिचित् ॥ (१९।२)

sarākṣasoragāḥ pārtha vijetuṃ yudhi karhicit ||

20.1२०.१

किमु मानुषमात्रेण शक्यः स्यात् प्रतिवीक्षितुम् । (२०।१)

kimu mānuṣamātreṇa śakyaḥ syāt prativīkṣitum |

20.2२०.२

दृढमुष्टिः कृती नित्यम् अस्यमानो दिवानिशम् ॥ (२०।२)

dṛḍhamuṣṭiḥ kṛtī nityam asyamāno divāniśam ||

21.1२१.१

त्वद्धितार्थं तु स मया हतः संग्राममूर्धनि । (२१।१)

tvaddhitārthaṃ tu sa mayā hataḥ saṃgrāmamūrdhani |

21.2२१.२

चेदिराजश्च विक्रान्तः प्रत्यक्षं निहतस्तव ॥ (२१।२)

cedirājaśca vikrāntaḥ pratyakṣaṃ nihatastava ||

22.1२२.१

स चाप्यशक्यः संग्रामे जेतुं सर्वैः सुरासुरैः । (२२।१)

sa cāpyaśakyaḥ saṃgrāme jetuṃ sarvaiḥ surāsuraiḥ |

22.2२२.२

वधार्थं तस्य जातो ऽहम् अन्येषां च सुरद्विषाम् ॥ (२२।२)

vadhārthaṃ tasya jāto 'ham anyeṣāṃ ca suradviṣām ||

23.1२३.१

त्वत्सहायो नरव्याघ्र लोकानां हितकाम्यया । (२३।१)

tvatsahāyo naravyāghra lokānāṃ hitakāmyayā |

23.2२३.२

हिडिम्बबककिर्मीरा भीमसेनेन पातिताः । (२३।२)

hiḍimbabakakirmīrā bhīmasenena pātitāḥ |

23.3२३.३

रावणेन समप्राणा ब्रह्मयज्ञविनाशनाः ॥ (२३।३)

rāvaṇena samaprāṇā brahmayajñavināśanāḥ ||

24.1२४.१

हतस्तथैव मायावी हैडिम्बेनाप्यलायुधः । (२४।१)

hatastathaiva māyāvī haiḍimbenāpyalāyudhaḥ |

24.2२४.२

हैडिम्बश्चाप्युपायेन शक्त्या कर्णेन घातितः ॥ (२४।२)

haiḍimbaścāpyupāyena śaktyā karṇena ghātitaḥ ||

25.1२५.१

यदि ह्येनं नाहनिष्यत् कर्णः शक्त्या महामृधे । (२५।१)

yadi hyenaṃ nāhaniṣyat karṇaḥ śaktyā mahāmṛdhe |

25.2२५.२

मया वध्यो ऽभविष्यत् स भैमसेनिर् घटोत्कचः ॥ (२५।२)

mayā vadhyo 'bhaviṣyat sa bhaimasenir ghaṭotkacaḥ ||

26.1२६.१

मया न निहतः पूर्वम् एष युष्मत्प्रियेप्सया । (२६।१)

mayā na nihataḥ pūrvam eṣa yuṣmatpriyepsayā |

26.2२६.२

एष हि ब्राह्मणद्वेषी यज्ञद्वेषी च राक्षसः ॥ (२६।२)

eṣa hi brāhmaṇadveṣī yajñadveṣī ca rākṣasaḥ ||

27.1२७.१

धर्मस्य लोप्ता पापात्मा तस्माद् एष निपातितः । (२७।१)

dharmasya loptā pāpātmā tasmād eṣa nipātitaḥ |

27.2२७.२

व्यंसिता चाप्युपायेन शक्रदत्ता मयानघ ॥ (२७।२)

vyaṃsitā cāpyupāyena śakradattā mayānagha ||

28.1२८.१

ये हि धर्मस्य लोप्तारो वध्यास्ते मम पाण्डव । (२८।१)

ye hi dharmasya loptāro vadhyāste mama pāṇḍava |

28.2२८.२

धर्मसंस्थापनार्थं हि प्रतिज्ञैषा ममाव्यया ॥ (२८।२)

dharmasaṃsthāpanārthaṃ hi pratijñaiṣā mamāvyayā ||

29.1२९.१

ब्रह्म सत्यं दमः शौचं धर्मो ह्रीः श्रीर् धृतिः क्षमा । (२९।१)

brahma satyaṃ damaḥ śaucaṃ dharmo hrīḥ śrīr dhṛtiḥ kṣamā |

29.2२९.२

यत्र तत्र रमे नित्यम् अहं सत्येन ते शपे ॥ (२९।२)

yatra tatra rame nityam ahaṃ satyena te śape ||

30.1३०.१

न विषादस्त्वया कार्यः कर्णं वैकर्तनं प्रति । (३०।१)

na viṣādastvayā kāryaḥ karṇaṃ vaikartanaṃ prati |

30.2३०.२

उपदेक्ष्याम्युपायं ते येन तं प्रसहिष्यसि ॥ (३०।२)

upadekṣyāmyupāyaṃ te yena taṃ prasahiṣyasi ||

31.1३१.१

सुयोधनं चापि रणे हनिष्यति वृकोदरः । (३१।१)

suyodhanaṃ cāpi raṇe haniṣyati vṛkodaraḥ |

31.2३१.२

तस्य चापि वधोपायं वक्ष्यामि तव पाण्डव ॥ (३१।२)

tasya cāpi vadhopāyaṃ vakṣyāmi tava pāṇḍava ||

32.1३२.१

वर्धते तुमुलस्त्वेष शब्दः परचमूं प्रति । (३२।१)

vardhate tumulastveṣa śabdaḥ paracamūṃ prati |

32.2३२.२

विद्रवन्ति च सैन्यानि त्वदीयानि दिशो दश ॥ (३२।२)

vidravanti ca sainyāni tvadīyāni diśo daśa ||

33.1३३.१

लब्धलक्ष्या हि कौरव्या विधमन्ति चमूं तव । (३३।१)

labdhalakṣyā hi kauravyā vidhamanti camūṃ tava |

33.2३३.२

दहत्येष च वः सैन्यं द्रोणः प्रहरतां वरः ॥ (३३।२)

dahatyeṣa ca vaḥ sainyaṃ droṇaḥ praharatāṃ varaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 156

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit