भगवान् उवाच । (१।१)

एवम् एतन्महाबाहो यथा वदसि पाण्डव । (१।२)

सर्वं त्विदं समायत्तं बीभत्सो कर्मणोर् द्वयोः ॥ (१।३)

क्षेत्रं हि रसवच्छुद्धं कर्षकेणोपपादितम् । (२।१)

ऋते वर्षं न कौन्तेय जातु निर्वर्तयेत् फलम् ॥ (२।२)

तत्र वै पौरुषं ब्रूयुर् आसेकं यत्नकारितम् । (३।१)

तत्र चापि ध्रुवं पश्येच्छोषणं दैवकारितम् ॥ (३।२)

तद् इदं निश्चितं बुद्ध्या पूर्वैर् अपि महात्मभिः । (४।१)

दैवे च मानुषे चैव संयुक्तं लोककारणम् ॥ (४।२)

अहं हि तत् करिष्यामि परं पुरुषकारतः । (५।१)

दैवं तु न मया शक्यं कर्म कर्तुं कथंचन ॥ (५।२)

स हि धर्मं च सत्यं च त्यक्त्वा चरति दुर्मतिः । (६।१)

न हि संतप्यते तेन तथारूपेण कर्मणा ॥ (६।२)

तां चापि बुद्धिं पापिष्ठां वर्धयन्त्यस्य मन्त्रिणः । (७।१)

शकुनिः सूतपुत्रश्च भ्राता दुःशासनस्तथा ॥ (७।२)

स हि त्यागेन राज्यस्य न शमं समुपेष्यति । (८।१)

अन्तरेण वधात् पार्थ सानुबन्धः सुयोधनः ॥ (८।२)

न चापि प्रणिपातेन त्यक्तुम् इच्छति धर्मराट् । (९।१)

याच्यमानस्तु राज्यं स न प्रदास्यति दुर्मतिः ॥ (९।२)

न तु मन्ये स तद् वाच्यो यद् युधिष्ठिरशासनम् । (१०।१)

उक्तं प्रयोजनं तत्र धर्मराजेन भारत ॥ (१०।२)

तथा पापस्तु तत् सर्वं न करिष्यति कौरवः । (११।१)

तस्मिंश्चाक्रियमाणे ऽसौ लोकवध्यो भविष्यति ॥ (११।२)

मम चापि स वध्यो वै जगतश्चापि भारत । (१२।१)

येन कौमारके यूयं सर्वे विप्रकृतास्तथा ॥ (१२।२)

विप्रलुप्तं च वो राज्यं नृशंसेन दुरात्मना । (१३।१)

न चोपशाम्यते पापः श्रियं दृष्ट्वा युधिष्ठिरे ॥ (१३।२)

असकृच्चाप्यहं तेन त्वत्कृते पार्थ भेदितः । (१४।१)

न मया तद् गृहीतं च पापं तस्य चिकीर्षितम् ॥ (१४।२)

जानासि हि महाबाहो त्वम् अप्यस्य परं मतम् । (१५।१)

प्रियं चिकीर्षमाणं च धर्मराजस्य माम् अपि ॥ (१५।२)

स जानंस्तस्य चात्मानं मम चैव परं मतम् । (१६।१)

अजानन्न् इव चाकस्माद् अर्जुनाद्याभिशङ्कसे ॥ (१६।२)

यच्चापि परमं दिव्यं तच्चाप्यवगतं त्वया । (१७।१)

विधानविहितं पार्थ कथं शर्म भवेत् परैः ॥ (१७।२)

यत् तु वाचा मया शक्यं कर्मणा चापि पाण्डव । (१८।१)

करिष्ये तद् अहं पार्थ न त्वाशंसे शमं परैः ॥ (१८।२)

कथं गोहरणे ब्रूयाद् इच्छञ् शर्म तथाविधम् । (१९।१)

याच्यमानो ऽपि भीष्मेण संवत्सरगते ऽध्वनि ॥ (१९।२)

तदैव ते पराभूता यदा संकल्पितास्त्वया । (२०।१)

लवशः क्षणशश्चापि न च तुष्टः सुयोधनः ॥ (२०।२)

सर्वथा तु मया कार्यं धर्मराजस्य शासनम् । (२१।१)

विभाव्यं तस्य भूयश्च कर्म पापं दुरात्मनः ॥ (२१।२)