महाभारतMahābhārata

MBh, 16, 2

1980 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनमेजय उवाच । (१।१)

janamejaya uvāca

1.2१.२

कथं विनष्टा भगवन्न् अन्धका वृष्णिभिः सह । (१।२)

kathaṃ vinaṣṭā bhagavann andhakā vṛṣṇibhiḥ saha |

1.3१.३

पश्यतो वासुदेवस्य भोजाश्चैव महारथाः ॥ (१।३)

paśyato vāsudevasya bhojāścaiva mahārathāḥ ||

2.1२.१

वैशंपायन उवाच । (२।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

2.2२.२

षट्त्रिंशे ऽथ ततो वर्षे वृष्णीनाम् अनयो महान् । (२।२)

ṣaṭtriṃśe 'tha tato varṣe vṛṣṇīnām anayo mahān |

2.3२.३

अन्योन्यं मुसलैस्ते तु निजघ्नुः कालचोदिताः ॥ (२।३)

anyonyaṃ musalaiste tu nijaghnuḥ kālacoditāḥ ||

3.1३.१

जनमेजय उवाच । (३।१)

janamejaya uvāca

3.2३.२

केनानुशप्तास्ते वीराः क्षयं वृष्ण्यन्धका ययुः । (३।२)

kenānuśaptāste vīrāḥ kṣayaṃ vṛṣṇyandhakā yayuḥ |

3.3३.३

भोजाश्च द्विजवर्य त्वं विस्तरेण वदस्व मे ॥ (३।३)

bhojāśca dvijavarya tvaṃ vistareṇa vadasva me ||

4.1४.१

वैशंपायन उवाच । (४।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

4.2४.२

विश्वामित्रं च कण्वं च नारदं च तपोधनम् । (४।२)

viśvāmitraṃ ca kaṇvaṃ ca nāradaṃ ca tapodhanam |

4.3४.३

सारणप्रमुखा वीरा ददृशुर् द्वारकागतान् ॥ (४।३)

sāraṇapramukhā vīrā dadṛśur dvārakāgatān ||

5.1५.१

ते वै साम्बं पुरस्कृत्य भूषयित्वा स्त्रियं यथा । (५।१)

te vai sāmbaṃ puraskṛtya bhūṣayitvā striyaṃ yathā |

5.2५.२

अब्रुवन्न् उपसंगम्य दैवदण्डनिपीडिताः ॥ (५।२)

abruvann upasaṃgamya daivadaṇḍanipīḍitāḥ ||

6.1६.१

इयं स्त्री पुत्रकामस्य बभ्रोर् अमिततेजसः । (६।१)

iyaṃ strī putrakāmasya babhror amitatejasaḥ |

6.2६.२

ऋषयः साधु जानीत किम् इयं जनयिष्यति ॥ (६।२)

ṛṣayaḥ sādhu jānīta kim iyaṃ janayiṣyati ||

7.1७.१

इत्युक्तास्ते तदा राजन् विप्रलम्भप्रधर्षिताः । (७।१)

ityuktāste tadā rājan vipralambhapradharṣitāḥ |

7.2७.२

प्रत्यब्रुवंस्तान्मुनयो यत् तच्छृणु नराधिप ॥ (७।२)

pratyabruvaṃstānmunayo yat tacchṛṇu narādhipa ||

8.1८.१

वृष्ण्यन्धकविनाशाय मुसलं घोरम् आयसम् । (८।१)

vṛṣṇyandhakavināśāya musalaṃ ghoram āyasam |

8.2८.२

वासुदेवस्य दायादः साम्बो ऽयं जनयिष्यति ॥ (८।२)

vāsudevasya dāyādaḥ sāmbo 'yaṃ janayiṣyati ||

9.1९.१

येन यूयं सुदुर्वृत्ता नृशंसा जातमन्यवः । (९।१)

yena yūyaṃ sudurvṛttā nṛśaṃsā jātamanyavaḥ |

9.2९.२

उच्छेत्तारः कुलं कृत्स्नम् ऋते रामजनार्दनौ ॥ (९।२)

ucchettāraḥ kulaṃ kṛtsnam ṛte rāmajanārdanau ||

10.1१०.१

समुद्रं यास्यति श्रीमांस्त्यक्त्वा देहं हलायुधः । (१०।१)

samudraṃ yāsyati śrīmāṃstyaktvā dehaṃ halāyudhaḥ |

10.2१०.२

जरा कृष्णं महात्मानं शयानं भुवि भेत्स्यति ॥ (१०।२)

jarā kṛṣṇaṃ mahātmānaṃ śayānaṃ bhuvi bhetsyati ||

11.1११.१

इत्यब्रुवन्त ते राजन् प्रलब्धास्तैर् दुरात्मभिः । (११।१)

ityabruvanta te rājan pralabdhāstair durātmabhiḥ |

11.2११.२

मुनयः क्रोधरक्ताक्षाः समीक्ष्याथ परस्परम् ॥ (११।२)

munayaḥ krodharaktākṣāḥ samīkṣyātha parasparam ||

12.1१२.१

तथोक्त्वा मुनयस्ते तु ततः केशवम् अभ्ययुः ॥ (१२।१)

tathoktvā munayaste tu tataḥ keśavam abhyayuḥ ||

13.1१३.१

अथाब्रवीत् तदा वृष्णीञ्श्रुत्वैवं मधुसूदनः । (१३।१)

athābravīt tadā vṛṣṇīñśrutvaivaṃ madhusūdanaḥ |

13.2१३.२

अन्तज्ञो मतिमांस्तस्य भवितव्यं तथेति तान् ॥ (१३।२)

antajño matimāṃstasya bhavitavyaṃ tatheti tān ||

14.1१४.१

एवम् उक्त्वा हृषीकेशः प्रविवेश पुनर् गृहान् । (१४।१)

evam uktvā hṛṣīkeśaḥ praviveśa punar gṛhān |

14.2१४.२

कृतान्तम् अन्यथा नैच्छत् कर्तुं स जगतः प्रभुः ॥ (१४।२)

kṛtāntam anyathā naicchat kartuṃ sa jagataḥ prabhuḥ ||

15.1१५.१

श्वोभूते ऽथ ततः साम्बो मुसलं तद् असूत वै । (१५।१)

śvobhūte 'tha tataḥ sāmbo musalaṃ tad asūta vai |

15.2१५.२

वृष्ण्यन्धकविनाशाय किंकरप्रतिमं महत् ॥ (१५।२)

vṛṣṇyandhakavināśāya kiṃkarapratimaṃ mahat ||

16.1१६.१

प्रसूतं शापजं घोरं तच्च राज्ञे न्यवेदयन् । (१६।१)

prasūtaṃ śāpajaṃ ghoraṃ tacca rājñe nyavedayan |

16.2१६.२

विषण्णरूपस्तद् राजा सूक्ष्मं चूर्णम् अकारयत् ॥ (१६।२)

viṣaṇṇarūpastad rājā sūkṣmaṃ cūrṇam akārayat ||

17.1१७.१

प्राक्षिपन् सागरे तच्च पुरुषा राजशासनात् । (१७।१)

prākṣipan sāgare tacca puruṣā rājaśāsanāt |

17.2१७.२

अघोषयंश्च नगरे वचनाद् आहुकस्य च ॥ (१७।२)

aghoṣayaṃśca nagare vacanād āhukasya ca ||

18.1१८.१

अद्य प्रभृति सर्वेषु वृष्ण्यन्धकगृहेष्विह । (१८।१)

adya prabhṛti sarveṣu vṛṣṇyandhakagṛheṣviha |

18.2१८.२

सुरासवो न कर्तव्यः सर्वैर् नगरवासिभिः ॥ (१८।२)

surāsavo na kartavyaḥ sarvair nagaravāsibhiḥ ||

19.1१९.१

यश्च नो ऽविदितं कुर्यात् पेयं कश्चिन्नरः क्वचित् । (१९।१)

yaśca no 'viditaṃ kuryāt peyaṃ kaścinnaraḥ kvacit |

19.2१९.२

जीवन् स शूलम् आरोहेत् स्वयं कृत्वा सबान्धवः ॥ (१९।२)

jīvan sa śūlam ārohet svayaṃ kṛtvā sabāndhavaḥ ||

20.1२०.१

ततो राजभयात् सर्वे नियमं चक्रिरे तदा । (२०।१)

tato rājabhayāt sarve niyamaṃ cakrire tadā |

20.2२०.२

नराः शासनम् आज्ञाय तस्य राज्ञो महात्मनः ॥ (२०।२)

narāḥ śāsanam ājñāya tasya rājño mahātmanaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 16, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit