महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 140

438 of 1995 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

उशीरबीजं मैनाकं गिरिं श्वेतं च भारत । (१।२)

uśīrabījaṃ mainākaṃ giriṃ śvetaṃ ca bhārata |

1.3१.३

समतीतो ऽसि कौन्तेय कालशैलं च पार्थिव ॥ (१।३)

samatīto 'si kaunteya kālaśailaṃ ca pārthiva ||

2.1२.१

एषा गङ्गा सप्तविधा राजते भरतर्षभ । (२।१)

eṣā gaṅgā saptavidhā rājate bharatarṣabha |

2.2२.२

स्थानं विरजसं रम्यं यत्राग्निर् नित्यम् इध्यते ॥ (२।२)

sthānaṃ virajasaṃ ramyaṃ yatrāgnir nityam idhyate ||

3.1३.१

एतद् वै मानुषेणाद्य न शक्यं द्रष्टुम् अप्युत । (३।१)

etad vai mānuṣeṇādya na śakyaṃ draṣṭum apyuta |

3.2३.२

समाधिं कुरुताव्यग्रास् तीर्थान्येतानि द्रक्ष्यथ ॥ (३।२)

samādhiṃ kurutāvyagrās tīrthānyetāni drakṣyatha ||

4.1४.१

श्वेतं गिरिं प्रवेक्ष्यामो मन्दरं चैव पर्वतम् । (४।१)

śvetaṃ giriṃ pravekṣyāmo mandaraṃ caiva parvatam |

4.2४.२

यत्र माणिचरो यक्षः कुबेरश्चापि यक्षराट् ॥ (४।२)

yatra māṇicaro yakṣaḥ kuberaścāpi yakṣarāṭ ||

5.1५.१

अष्टाशीतिसहस्राणि गन्धर्वाः शीघ्रचारिणः । (५।१)

aṣṭāśītisahasrāṇi gandharvāḥ śīghracāriṇaḥ |

5.2५.२

तथा किम्पुरुषा राजन् यक्षाश् चैव चतुर्गुणाः ॥ (५।२)

tathā kimpuruṣā rājan yakṣāś caiva caturguṇāḥ ||

6.1६.१

अनेकरूपसंस्थाना नानाप्रहरणाश् च ते । (६।१)

anekarūpasaṃsthānā nānāpraharaṇāś ca te |

6.2६.२

यक्षेन्द्रं मनुजश्रेष्ठ माणिभद्रम् उपासते ॥ (६।२)

yakṣendraṃ manujaśreṣṭha māṇibhadram upāsate ||

7.1७.१

तेषाम् ऋद्धिर् अतीवाग्र्या गतौ वायुसमाश् च ते । (७।१)

teṣām ṛddhir atīvāgryā gatau vāyusamāś ca te |

7.2७.२

स्थानात् प्रच्यावयेयुर् ये देवराजम् अपि ध्रुवम् ॥ (७।२)

sthānāt pracyāvayeyur ye devarājam api dhruvam ||

8.1८.१

तैस् तात बलिभिर् गुप्ता यातुधानैश् च रक्षिताः । (८।१)

tais tāta balibhir guptā yātudhānaiś ca rakṣitāḥ |

8.2८.२

दुर्गमाः पर्वताः पार्थ समाधिं परमं कुरु ॥ (८।२)

durgamāḥ parvatāḥ pārtha samādhiṃ paramaṃ kuru ||

9.1९.१

कुबेरसचिवाश्चान्ये रौद्रा मैत्राश् च राक्षसाः । (९।१)

kuberasacivāścānye raudrā maitrāś ca rākṣasāḥ |

9.2९.२

तैः समेष्याम कौन्तेय यत्तो विक्रमणे भव ॥ (९।२)

taiḥ sameṣyāma kaunteya yatto vikramaṇe bhava ||

10.1१०.१

कैलासः पर्वतो राजन् षड्योजनशतान्युत । (१०।१)

kailāsaḥ parvato rājan ṣaḍyojanaśatānyuta |

10.2१०.२

यत्र देवाः समायान्ति विशाला यत्र भारत ॥ (१०।२)

yatra devāḥ samāyānti viśālā yatra bhārata ||

11.1११.१

असंख्येयास् तु कौन्तेय यक्षराक्षसकिंनराः । (११।१)

asaṃkhyeyās tu kaunteya yakṣarākṣasakiṃnarāḥ |

11.2११.२

नागाः सुपर्णा गन्धर्वाः कुबेरसदनं प्रति ॥ (११।२)

nāgāḥ suparṇā gandharvāḥ kuberasadanaṃ prati ||

12.1१२.१

तान् विगाहस्व पार्थाद्य तपसा च दमेन च । (१२।१)

tān vigāhasva pārthādya tapasā ca damena ca |

12.2१२.२

रक्ष्यमाणो मया राजन् भीमसेनबलेन च ॥ (१२।२)

rakṣyamāṇo mayā rājan bhīmasenabalena ca ||

13.1१३.१

स्वस्ति ते वरुणो राजा यमश् च समितिंजयः । (१३।१)

svasti te varuṇo rājā yamaś ca samitiṃjayaḥ |

13.2१३.२

गङ्गा च यमुना चैव पर्वतश् च दधातु ते ॥ (१३।२)

gaṅgā ca yamunā caiva parvataś ca dadhātu te ||

14.1१४.१

इन्द्रस्य जाम्बूनदपर्वताग्रे शृणोमि घोषं तव देवि गङ्गे । (१४।१)

indrasya jāmbūnadaparvatāgre śṛṇomi ghoṣaṃ tava devi gaṅge |

14.2१४.२

गोपायेमं सुभगे गिरिभ्यः सर्वाजमीढापचितं नरेन्द्रम् । (१४।२)

gopāyemaṃ subhage giribhyaḥ sarvājamīḍhāpacitaṃ narendram |

14.3१४.३

भवस्व शर्म प्रविविक्षतो ऽस्य शैलान् इमाञ्शैलसुते नृपस्य ॥ (१४।३)

bhavasva śarma pravivikṣato 'sya śailān imāñśailasute nṛpasya ||

15.1१५.१

युधिष्ठिर उवाच । (१५।१)

yudhiṣṭhira uvāca

15.2१५.२

अपूर्वो ऽयं सम्भ्रमो लोमशस्य कृष्णां सर्वे रक्षत मा प्रमादम् । (१५।२)

apūrvo 'yaṃ sambhramo lomaśasya kṛṣṇāṃ sarve rakṣata mā pramādam |

15.3१५.३

देशो ह्ययं दुर्गतमो मतो ऽस्य तस्मात् परं शौचम् इहाचरध्वम् ॥ (१५।३)

deśo hyayaṃ durgatamo mato 'sya tasmāt paraṃ śaucam ihācaradhvam ||

16.1१६.१

वैशम्पायन उवाच । (१६।१)

vaiśampāyana uvāca

16.2१६.२

ततो ऽब्रवीद् भीमम् उदारवीर्यं कृष्णां यत्तः पालय भीमसेन । (१६।२)

tato 'bravīd bhīmam udāravīryaṃ kṛṣṇāṃ yattaḥ pālaya bhīmasena |

16.3१६.३

शून्येऽर्जुनेऽसंनिहिते च तात त्वम् एव कृष्णां भजसे ऽसुखेषु ॥ (१६।३)

śūnye'rjune'saṃnihite ca tāta tvam eva kṛṣṇāṃ bhajase 'sukheṣu ||

17.1१७.१

ततो महात्मा यमजौ समेत्य मूर्धन्युपाघ्राय विमृज्य गात्रे । (१७।१)

tato mahātmā yamajau sametya mūrdhanyupāghrāya vimṛjya gātre |

17.2१७.२

उवाच तौ बाष्पकलं स राजा मा भैष्टम् आगच्छतम् अप्रमत्तौ ॥ (१७।२)

uvāca tau bāṣpakalaṃ sa rājā mā bhaiṣṭam āgacchatam apramattau ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 140

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit