MBh, 3, 140
Select a line for its word-by-word analysis.
स्थानं विरजसं रम्यं यत्राग्निर् नित्यम् इध्यते ॥ (२।२)
sthānaṃ virajasaṃ ramyaṃ yatrāgnir nityam idhyate ||
एतद् वै मानुषेणाद्य न शक्यं द्रष्टुम् अप्युत । (३।१)
etad vai mānuṣeṇādya na śakyaṃ draṣṭum apyuta |
समाधिं कुरुताव्यग्रास् तीर्थान्येतानि द्रक्ष्यथ ॥ (३।२)
samādhiṃ kurutāvyagrās tīrthānyetāni drakṣyatha ||
श्वेतं गिरिं प्रवेक्ष्यामो मन्दरं चैव पर्वतम् । (४।१)
śvetaṃ giriṃ pravekṣyāmo mandaraṃ caiva parvatam |
तथा किम्पुरुषा राजन् यक्षाश् चैव चतुर्गुणाः ॥ (५।२)
tathā kimpuruṣā rājan yakṣāś caiva caturguṇāḥ ||
यक्षेन्द्रं मनुजश्रेष्ठ माणिभद्रम् उपासते ॥ (६।२)
yakṣendraṃ manujaśreṣṭha māṇibhadram upāsate ||
तेषाम् ऋद्धिर् अतीवाग्र्या गतौ वायुसमाश् च ते । (७।१)
teṣām ṛddhir atīvāgryā gatau vāyusamāś ca te |
स्थानात् प्रच्यावयेयुर् ये देवराजम् अपि ध्रुवम् ॥ (७।२)
sthānāt pracyāvayeyur ye devarājam api dhruvam ||
तैस् तात बलिभिर् गुप्ता यातुधानैश् च रक्षिताः । (८।१)
tais tāta balibhir guptā yātudhānaiś ca rakṣitāḥ |
दुर्गमाः पर्वताः पार्थ समाधिं परमं कुरु ॥ (८।२)
durgamāḥ parvatāḥ pārtha samādhiṃ paramaṃ kuru ||
कुबेरसचिवाश्चान्ये रौद्रा मैत्राश् च राक्षसाः । (९।१)
kuberasacivāścānye raudrā maitrāś ca rākṣasāḥ |
तैः समेष्याम कौन्तेय यत्तो विक्रमणे भव ॥ (९।२)
taiḥ sameṣyāma kaunteya yatto vikramaṇe bhava ||
असंख्येयास् तु कौन्तेय यक्षराक्षसकिंनराः । (११।१)
asaṃkhyeyās tu kaunteya yakṣarākṣasakiṃnarāḥ |
नागाः सुपर्णा गन्धर्वाः कुबेरसदनं प्रति ॥ (११।२)
nāgāḥ suparṇā gandharvāḥ kuberasadanaṃ prati ||
स्वस्ति ते वरुणो राजा यमश् च समितिंजयः । (१३।१)
svasti te varuṇo rājā yamaś ca samitiṃjayaḥ |
गङ्गा च यमुना चैव पर्वतश् च दधातु ते ॥ (१३।२)
gaṅgā ca yamunā caiva parvataś ca dadhātu te ||
इन्द्रस्य जाम्बूनदपर्वताग्रे शृणोमि घोषं तव देवि गङ्गे । (१४।१)
indrasya jāmbūnadaparvatāgre śṛṇomi ghoṣaṃ tava devi gaṅge |
गोपायेमं सुभगे गिरिभ्यः सर्वाजमीढापचितं नरेन्द्रम् । (१४।२)
gopāyemaṃ subhage giribhyaḥ sarvājamīḍhāpacitaṃ narendram |
भवस्व शर्म प्रविविक्षतो ऽस्य शैलान् इमाञ्शैलसुते नृपस्य ॥ (१४।३)
bhavasva śarma pravivikṣato 'sya śailān imāñśailasute nṛpasya ||
अपूर्वो ऽयं सम्भ्रमो लोमशस्य कृष्णां सर्वे रक्षत मा प्रमादम् । (१५।२)
apūrvo 'yaṃ sambhramo lomaśasya kṛṣṇāṃ sarve rakṣata mā pramādam |
देशो ह्ययं दुर्गतमो मतो ऽस्य तस्मात् परं शौचम् इहाचरध्वम् ॥ (१५।३)
deśo hyayaṃ durgatamo mato 'sya tasmāt paraṃ śaucam ihācaradhvam ||
ततो ऽब्रवीद् भीमम् उदारवीर्यं कृष्णां यत्तः पालय भीमसेन । (१६।२)
tato 'bravīd bhīmam udāravīryaṃ kṛṣṇāṃ yattaḥ pālaya bhīmasena |
शून्येऽर्जुनेऽसंनिहिते च तात त्वम् एव कृष्णां भजसे ऽसुखेषु ॥ (१६।३)
śūnye'rjune'saṃnihite ca tāta tvam eva kṛṣṇāṃ bhajase 'sukheṣu ||
ततो महात्मा यमजौ समेत्य मूर्धन्युपाघ्राय विमृज्य गात्रे । (१७।१)
tato mahātmā yamajau sametya mūrdhanyupāghrāya vimṛjya gātre |
उवाच तौ बाष्पकलं स राजा मा भैष्टम् आगच्छतम् अप्रमत्तौ ॥ (१७।२)
uvāca tau bāṣpakalaṃ sa rājā mā bhaiṣṭam āgacchatam apramattau ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.