भीष्म उवाच । (१।१)

ततश्चितां बकपतेः कारयामास राक्षसः । (१।२)

रत्नैर् गन्धैश्च बहुभिर् वस्त्रैश्च समलंकृताम् ॥ (१।३)

तत्र प्रज्वाल्य नृपते बकराजं प्रतापवान् । (२।१)

प्रेतकार्याणि विधिवद् राक्षसेन्द्रश्चकार ह ॥ (२।२)

तस्मिन् काले ऽथ सुरभिर् देवी दाक्षायणी शुभा । (३।१)

उपरिष्टात् ततस्तस्य सा बभूव पयस्विनी ॥ (३।२)

तस्या वक्त्राच्च्युतः फेनः क्षीरमिश्रस्तदानघ । (४।१)

सो ऽपतद् वै ततस्तस्यां चितायां राजधर्मणः ॥ (४।२)

ततः संजीवितस्तेन बकराजस्तदानघ । (५।१)

उत्पत्य च समेयाय विरूपाक्षं बकाधिपः ॥ (५।२)

ततो ऽभ्ययाद् देवराजो विरूपाक्षपुरं तदा । (६।१)

प्राह चेदं विरूपाक्षं दिष्ट्यायं जीवतीत्युत ॥ (६।२)

श्रावयामास चेन्द्रस्तं विरूपाक्षं पुरातनम् । (७।१)

यथा शापः पुरा दत्तो ब्रह्मणा राजधर्मणः ॥ (७।२)

यदा बकपती राजन् ब्रह्माणं नोपसर्पति । (८।१)

ततो रोषाद् इदं प्राह बकेन्द्राय पितामहः ॥ (८।२)

यस्मान्मूढो मम सदो नागतो ऽसौ बकाधमः । (९।१)

तस्माद् वधं स दुष्टात्मा नचिरात् समवाप्स्यति ॥ (९।२)

तदायं तस्य वचनान्निहतो गौतमेन वै । (१०।१)

तेनैवामृतसिक्तश्च पुनः संजीवितो बकः ॥ (१०।२)

राजधर्मा ततः प्राह प्रणिपत्य पुरंदरम् । (११।१)

यदि ते ऽनुग्रहकृता मयि बुद्धिः पुरंदर । (११।२)

सखायं मे सुदयितं गौतमं जीवयेत्युत ॥ (११।३)

तस्य वाक्यं समाज्ञाय वासवः पुरुषर्षभ । (१२।१)

संजीवयित्वा सख्ये वै प्रादात् तं गौतमं तदा ॥ (१२।२)

सभाण्डोपस्करं राजंस्तम् आसाद्य बकाधिपः । (१३।१)

सम्परिष्वज्य सुहृदं प्रीत्या परमया युतः ॥ (१३।२)

अथ तं पापकर्माणं राजधर्मा बकाधिपः । (१४।१)

विसर्जयित्वा सधनं प्रविवेश स्वम् आलयम् ॥ (१४।२)

यथोचितं च स बको ययौ ब्रह्मसदस्तदा । (१५।१)

ब्रह्मा च तं महात्मानम् आतिथ्येनाभ्यपूजयत् ॥ (१५।२)

गौतमश्चापि सम्प्राप्य पुनस्तं शबरालयम् । (१६।१)

शूद्रायां जनयामास पुत्रान् दुष्कृतकारिणः ॥ (१६।२)

शापश्च सुमहांस्तस्य दत्तः सुरगणैस्तदा । (१७।१)

कुक्षौ पुनर्भ्वां भार्यायां जनयित्वा चिरात् सुतान् । (१७।२)

निरयं प्राप्स्यति महत् कृतघ्नो ऽयम् इति प्रभो ॥ (१७।३)

एतत् प्राह पुरा सर्वं नारदो मम भारत । (१८।१)

संस्मृत्य चापि सुमहद् आख्यानं पुरुषर्षभ । (१८।२)

मयापि भवते सर्वं यथावद् उपवर्णितम् ॥ (१८।३)

कुतः कृतघ्नस्य यशः कुतः स्थानं कुतः सुखम् । (१९।१)

अश्रद्धेयः कृतघ्नो हि कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ (१९।२)

मित्रद्रोहो न कर्तव्यः पुरुषेण विशेषतः । (२०।१)

मित्रध्रुङ् निरयं घोरम् अनन्तं प्रतिपद्यते ॥ (२०।२)

कृतज्ञेन सदा भाव्यं मित्रकामेन चानघ । (२१।१)

मित्रात् प्रभवते सत्यं मित्रात् प्रभवते बलम् । (२१।२)

सत्कारैर् उत्तमैर् मित्रं पूजयेत विचक्षणः ॥ (२१।३)

परित्याज्यो बुधैः पापः कृतघ्नो निरपत्रपः । (२२।१)

मित्रद्रोही कुलाङ्गारः पापकर्मा नराधमः ॥ (२२।२)

एष धर्मभृतां श्रेष्ठ प्रोक्तः पापो मया तव । (२३।१)

मित्रद्रोही कृतघ्नो वै किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि ॥ (२३।२)

वैशंपायन उवाच । (२४।१)

एतच्छ्रुत्वा तदा वाक्यं भीष्मेणोक्तं महात्मना । (२४।२)

युधिष्ठिरः प्रीतमना बभूव जनमेजय ॥ (२४।३)