युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

सम्यक् त्वयायं नृपते वर्णितः शिष्टसंमतः । (१।२)

योगमार्गो यथान्यायं शिष्यायेह हितैषिणा ॥ (१।३)

सांख्ये त्विदानीं कार्त्स्न्येन विधिं प्रब्रूहि पृच्छते । (२।१)

त्रिषु लोकेषु यज्ज्ञानं सर्वं तद् विदितं हि ते ॥ (२।२)

भीष्म उवाच । (३।१)

शृणु मे त्वम् इदं शुद्धं सांख्यानां विदितात्मनाम् । (३।२)

विहितं यतिभिर् बुद्धैः कपिलादिभिर् ईश्वरैः ॥ (३।३)

यस्मिन्न विभ्रमाः केचिद् दृश्यन्ते मनुजर्षभ । (४।१)

गुणाश्च यस्मिन् बहवो दोषहानिश्च केवला ॥ (४।२)

ज्ञानेन परिसंख्याय सदोषान् विषयान्नृप । (५।१)

मानुषान् दुर्जयान् कृत्स्नान् पैशाचान् विषयांस्तथा ॥ (५।२)

राक्षसान् विषयाञ्ज्ञात्वा यक्षाणां विषयांस्तथा । (६।१)

विषयान् औरगाञ्ज्ञात्वा गान्धर्वविषयांस्तथा ॥ (६।२)

पितॄणां विषयाञ्ज्ञात्वा तिर्यक्षु चरतां नृप । (७।१)

सुपर्णविषयाञ्ज्ञात्वा मरुतां विषयांस्तथा ॥ (७।२)

राजर्षिविषयाञ्ज्ञात्वा ब्रह्मर्षिविषयांस्तथा । (८।१)

आसुरान् विषयाञ्ज्ञात्वा वैश्वदेवांस्तथैव च ॥ (८।२)

देवर्षिविषयाञ्ज्ञात्वा योगानाम् अपि चेश्वरान् । (९।१)

विषयांश्च प्रजेशानां ब्रह्मणो विषयांस्तथा ॥ (९।२)

आयुषश्च परं कालं लोके विज्ञाय तत्त्वतः । (१०।१)

सुखस्य च परं तत्त्वं विज्ञाय वदतां वर ॥ (१०।२)

प्राप्ते काले च यद् दुःखं पततां विषयैषिणाम् । (११।१)

तिर्यक् च पततां दुःखं पततां नरके च यत् ॥ (११।२)

स्वर्गस्य च गुणान् कृत्स्नान् दोषान् सर्वांश्च भारत । (१२।१)

वेदवादे च ये दोषा गुणा ये चापि वैदिकाः ॥ (१२।२)

ज्ञानयोगे च ये दोषा गुणा योगे च ये नृप । (१३।१)

सांख्यज्ञाने च ये दोषास्तथैव च गुणा नृप ॥ (१३।२)

सत्त्वं दशगुणं ज्ञात्वा रजो नवगुणं तथा । (१४।१)

तमश्चाष्टगुणं ज्ञात्वा बुद्धिं सप्तगुणां तथा ॥ (१४।२)

षड्गुणं च नभो ज्ञात्वा मनः पञ्चगुणं तथा । (१५।१)

बुद्धिं चतुर्गुणां ज्ञात्वा तमश्च त्रिगुणं महत् ॥ (१५।२)

द्विगुणं च रजो ज्ञात्वा सत्त्वम् एकगुणं पुनः । (१६।१)

मार्गं विज्ञाय तत्त्वेन प्रलये प्रेक्षणं तथा ॥ (१६।२)

ज्ञानविज्ञानसम्पन्नाः कारणैर् भाविताः शुभैः । (१७।१)

प्राप्नुवन्ति शुभं मोक्षं सूक्ष्मा इह नभः परम् ॥ (१७।२)

रूपेण दृष्टिं संयुक्तां घ्राणं गन्धगुणेन च । (१८।१)

शब्दे सक्तं तथा श्रोत्रं जिह्वां रसगुणेषु च ॥ (१८।२)

तनुं स्पर्शे तथा सक्तां वायुं नभसि चाश्रितम् । (१९।१)

मोहं तमसि संसक्तं लोभम् अर्थेषु संश्रितम् ॥ (१९।२)

विष्णुं क्रान्ते बले शक्रं कोष्ठे सक्तं तथानलम् । (२०।१)

अप्सु देवीं तथा सक्ताम् अपस्तेजसि चाश्रिताः ॥ (२०।२)

तेजो वायौ तु संसक्तं वायुं नभसि चाश्रितम् । (२१।१)

नभो महति संयुक्तं महद् बुद्धौ च संश्रितम् ॥ (२१।२)

बुद्धिं तमसि संसक्तां तमो रजसि चाश्रितम् । (२२।१)

रजः सत्त्वे तथा सक्तं सत्त्वं सक्तं तथात्मनि ॥ (२२।२)

सक्तम् आत्मानम् ईशे च देवे नारायणे तथा । (२३।१)

देवं मोक्षे च संसक्तं मोक्षं सक्तं तु न क्वचित् ॥ (२३।२)

ज्ञात्वा सत्त्वयुतं देहं वृतं षोडशभिर् गुणैः । (२४।१)

स्वभावं चेतनां चैव ज्ञात्वा वै देहम् आश्रिते ॥ (२४।२)

मध्यस्थम् एकम् आत्मानं पापं यस्मिन्न विद्यते । (२५।१)

द्वितीयं कर्म विज्ञाय नृपते विषयैषिणाम् ॥ (२५।२)

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च सर्वान् आत्मनि संश्रितान् । (२६।१)

प्राणापानौ समानं च व्यानोदानौ च तत्त्वतः ॥ (२६।२)

अवाक् चैवानिलं ज्ञात्वा प्रवहं चानिलं पुनः । (२७।१)

सप्त वातांस्तथा शेषान् सप्तधा विधिवत् पुनः ॥ (२७।२)

प्रजापतीन् ऋषींश्चैव मार्गांश्च सुबहून् वरान् । (२८।१)

सप्तर्षींश्च बहूञ् ज्ञात्वा राजर्षींश्च परंतप ॥ (२८।२)

सुरर्षीन्महतश्चान्यान्महर्षीन् सूर्यसंनिभान् । (२९।१)

ऐश्वर्याच्च्याविताञ् ज्ञात्वा कालेन महता नृप ॥ (२९।२)

महतां भूतसंघानां श्रुत्वा नाशं च पार्थिव । (३०।१)

गतिं चाप्यशुभां ज्ञात्वा नृपते पापकर्मणाम् ॥ (३०।२)

वैतरण्यां च यद् दुःखं पतितानां यमक्षये । (३१।१)

योनीषु च विचित्रासु संसारान् अशुभांस्तथा ॥ (३१।२)

जठरे चाशुभे वासं शोणितोदकभाजने । (३२।१)

श्लेष्ममूत्रपुरीषे च तीव्रगन्धसमन्विते ॥ (३२।२)

शुक्रशोणितसंघाते मज्जास्नायुपरिग्रहे । (३३।१)

सिराशतसमाकीर्णे नवद्वारे पुरे ऽशुचौ ॥ (३३।२)

विज्ञायाहितम् आत्मानं योगांश्च विविधान्नृप । (३४।१)

तामसानां च जन्तूनां रमणीयावृतात्मनाम् ॥ (३४।२)

सात्त्विकानां च जन्तूनां कुत्सितं भरतर्षभ । (३५।१)

गर्हितं महताम् अर्थे सांख्यानां विदितात्मनाम् ॥ (३५।२)

उपप्लवांस्तथा घोराञ् शशिनस्तेजसस्तथा । (३६।१)

ताराणां पतनं दृष्ट्वा नक्षत्राणां च पर्ययम् ॥ (३६।२)

द्वंद्वानां विप्रयोगं च विज्ञाय कृपणं नृप । (३७।१)

अन्योन्यभक्षणं दृष्ट्वा भूतानाम् अपि चाशुभम् ॥ (३७।२)

बाल्ये मोहं च विज्ञाय क्षयं देहस्य चाशुभम् । (३८।१)

रागे मोहे च सम्प्राप्ते क्वचित् सत्त्वं समाश्रितम् ॥ (३८।२)

सहस्रेषु नरः कश्चिन्मोक्षबुद्धिं समाश्रितः । (३९।१)

दुर्लभत्वं च मोक्षस्य विज्ञाय श्रुतिपूर्वकम् ॥ (३९।२)

बहुमानम् अलब्धेषु लब्धे मध्यस्थतां पुनः । (४०।१)

विषयाणां च दौरात्म्यं विज्ञाय नृपते पुनः ॥ (४०।२)

गतासूनां च कौन्तेय देहान् दृष्ट्वा तथाशुभान् । (४१।१)

वासं कुलेषु जन्तूनां दुःखं विज्ञाय भारत ॥ (४१।२)

ब्रह्मघ्नानां गतिं ज्ञात्वा पतितानां सुदारुणाम् । (४२।१)

सुरापाने च सक्तानां ब्राह्मणानां दुरात्मनाम् । (४२।२)

गुरुदारप्रसक्तानां गतिं विज्ञाय चाशुभाम् ॥ (४२।३)

जननीषु च वर्तन्ते ये न सम्यग् युधिष्ठिर । (४३।१)

सदेवकेषु लोकेषु ये न वर्तन्ति मानवाः ॥ (४३।२)

तेन ज्ञानेन विज्ञाय गतिं चाशुभकर्मणाम् । (४४।१)

तिर्यग्योनिगतानां च विज्ञाय गतयः पृथक् ॥ (४४।२)

वेदवादांस्तथा चित्रान् ऋतूनां पर्ययांस्तथा । (४५।१)

क्षयं संवत्सराणां च मासानां प्रक्षयं तथा ॥ (४५।२)

पक्षक्षयं तथा दृष्ट्वा दिवसानां च संक्षयम् । (४६।१)

क्षयं वृद्धिं च चन्द्रस्य दृष्ट्वा प्रत्यक्षतस्तथा ॥ (४६।२)

वृद्धिं दृष्ट्वा समुद्राणां क्षयं तेषां तथा पुनः । (४७।१)

क्षयं धनानां च तथा पुनर् वृद्धिं तथैव च ॥ (४७।२)

संयोगानां क्षयं दृष्ट्वा युगानां च विशेषतः । (४८।१)

क्षयं च दृष्ट्वा शैलानां क्षयं च सरितां तथा ॥ (४८।२)

वर्णानां च क्षयं दृष्ट्वा क्षयान्तं च पुनः पुनः । (४९।१)

जरामृत्युं तथा जन्म दृष्ट्वा दुःखानि चैव ह ॥ (४९।२)

देहदोषांस्तथा ज्ञात्वा तेषां दुःखं च तत्त्वतः । (५०।१)

देहविक्लवतां चैव सम्यग् विज्ञाय भारत ॥ (५०।२)

आत्मदोषांश्च विज्ञाय सर्वान् आत्मनि संश्रितान् । (५१।१)

स्वदेहाद् उत्थितान् गन्धांस्तथा विज्ञाय चाशुभान् ॥ (५१।२)

युधिष्ठिर उवाच । (५२।१)

कान् स्वगात्रोद्भवान् दोषान् पश्यस्यमितविक्रम । (५२।२)

एतन्मे संशयं कृत्स्नं वक्तुम् अर्हसि तत्त्वतः ॥ (५२।३)

भीष्म उवाच । (५३।१)

पञ्च दोषान् प्रभो देहे प्रवदन्ति मनीषिणः । (५३।२)

मार्गज्ञाः कापिलाः सांख्याः शृणु तान् अरिसूदन ॥ (५३।३)

कामक्रोधौ भयं निद्रा पञ्चमः श्वास उच्यते । (५४।१)

एते दोषाः शरीरेषु दृश्यन्ते सर्वदेहिनाम् ॥ (५४।२)

छिन्दन्ति क्षमया क्रोधं कामं संकल्पवर्जनात् । (५५।१)

सत्त्वसंशीलनान्निद्राम् अप्रमादाद् भयं तथा । (५५।२)

छिन्दन्ति पञ्चमं श्वासं लघ्वाहारतया नृप ॥ (५५।३)

गुणान् गुणशतैर् ज्ञात्वा दोषान् दोषशतैर् अपि । (५६।१)

हेतून् हेतुशतैश्चित्रैश्चित्रान् विज्ञाय तत्त्वतः ॥ (५६।२)

अपां फेनोपमं लोकं विष्णोर् मायाशतैर् वृतम् । (५७।१)

चित्तभित्तिप्रतीकाशं नलसारम् अनर्थकम् ॥ (५७।२)

तमः श्वभ्रनिभं दृष्ट्वा वर्षबुद्बुदसंनिभम् । (५८।१)

नाशप्रायं सुखाद्धीनं नाशोत्तरम् अभावगम् । (५८।२)

रजस्तमसि संमग्नं पङ्के द्विपम् इवावशम् ॥ (५८।३)

सांख्या राजन्महाप्राज्ञास्त्यक्त्वा देहं प्रजाकृतम् । (५९।१)

ज्ञानज्ञेयेन सांख्येन व्यापिना महता नृप ॥ (५९।२)

राजसान् अशुभान् गन्धांस्तामसांश्च तथाविधान् । (६०।१)

पुण्यांश्च सात्त्विकान् गन्धान् स्पर्शजान् देहसंश्रितान् । (६०।२)

छित्त्वाशु ज्ञानशस्त्रेण तपोदण्डेन भारत ॥ (६०।३)

ततो दुःखोदकं घोरं चिन्ताशोकमहाह्रदम् । (६१।१)

व्याधिमृत्युमहाग्राहं महाभयमहोरगम् ॥ (६१।२)

तमःकूर्मं रजोमीनं प्रज्ञया संतरन्त्युत । (६२।१)

स्नेहपङ्कं जरादुर्गं स्पर्शद्वीपम् अरिंदम ॥ (६२।२)

कर्मागाधं सत्यतीरं स्थितव्रतम् इदं नृप । (६३।१)

हिंसाशीघ्रमहावेगं नानारसमहाकरम् ॥ (६३।२)

नानाप्रीतिमहारत्नं दुःखज्वरसमीरणम् । (६४।१)

शोकतृष्णामहावर्तं तीक्ष्णव्याधिमहागजम् ॥ (६४।२)

अस्थिसंघातसंघाटं श्लेष्मफेनम् अरिंदम । (६५।१)

दानमुक्ताकरं भीमं शोणितह्रदविद्रुमम् ॥ (६५।२)

हसितोत्क्रुष्टनिर्घोषं नानाज्ञानसुदुस्तरम् । (६६।१)

रोदनाश्रुमलक्षारं सङ्गत्यागपरायणम् ॥ (६६।२)

पुनर् आजन्मलोकौघं पुत्रबान्धवपत्तनम् । (६७।१)

अहिंसासत्यमर्यादं प्राणत्यागमहोर्मिणम् ॥ (६७।२)

वेदान्तगमनद्वीपं सर्वभूतदयोदधिम् । (६८।१)

मोक्षदुष्प्रापविषयं वडवामुखसागरम् ॥ (६८।२)

तरन्ति मुनयः सिद्धा ज्ञानयोगेन भारत । (६९।१)

तीर्त्वा च दुस्तरं जन्म विशन्ति विमलं नभः ॥ (६९।२)

ततस्तान् सुकृतीन् सांख्यान् सूर्यो वहति रश्मिभिः । (७०।१)

पद्मतन्तुवद् आविश्य प्रवहन् विषयान्नृप ॥ (७०।२)

तत्र तान् प्रवहो वायुः प्रतिगृह्णाति भारत । (७१।१)

वीतरागान् यतीन् सिद्धान् वीर्ययुक्तांस्तपोधनान् ॥ (७१।२)

सूक्ष्मः शीतः सुगन्धी च सुखस्पर्शश्च भारत । (७२।१)

सप्तानां मरुतां श्रेष्ठो लोकान् गच्छति यः शुभान् । (७२।२)

स तान् वहति कौन्तेय नभसः परमां गतिम् ॥ (७२।३)

नभो वहति लोकेश रजसः परमां गतिम् । (७३।१)

रजो वहति राजेन्द्र सत्त्वस्य परमां गतिम् ॥ (७३।२)

सत्त्वं वहति शुद्धात्मन् परं नारायणं प्रभुम् । (७४।१)

प्रभुर् वहति शुद्धात्मा परमात्मानम् आत्मना ॥ (७४।२)

परमात्मानम् आसाद्य तद्भूतायतनामलाः । (७५।१)

अमृतत्वाय कल्पन्ते न निवर्तन्ति चाभिभो । (७५।२)

परमा सा गतिः पार्थ निर्द्वंद्वानां महात्मनाम् ॥ (७५।३)

युधिष्ठिर उवाच । (७६।१)

स्थानम् उत्तमम् आसाद्य भगवन्तं स्थिरव्रताः । (७६।२)

आजन्ममरणं वा ते स्मरन्त्युत न वानघ ॥ (७६।३)

यद् अत्र तथ्यं तन्मे त्वं यथावद् वक्तुम् अर्हसि । (७७।१)

त्वद् ऋते मानवं नान्यं प्रष्टुम् अर्हामि कौरव ॥ (७७।२)

मोक्षदोषो महान् एष प्राप्य सिद्धिं गतान् ऋषीन् । (७८।१)

यदि तत्रैव विज्ञाने वर्तन्ते यतयः परे ॥ (७८।२)

प्रवृत्तिलक्षणं धर्मं पश्यामि परमं नृप । (७९।१)

मग्नस्य हि परे ज्ञाने किं नु दुःखतरं भवेत् ॥ (७९।२)

भीष्म उवाच । (८०।१)

यथान्यायं त्वया तात प्रश्नः पृष्टः सुसंकटः । (८०।२)

बुद्धानाम् अपि संमोहः प्रश्ने ऽस्मिन् भरतर्षभ । (८०।३)

अत्रापि तत्त्वं परमं शृणु सम्यङ् मयेरितम् ॥ (८०।४)

बुद्धिश्च परमा यत्र कापिलानां महात्मनाम् । (८१।१)

इन्द्रियाण्यपि बुध्यन्ते स्वदेहं देहिनो नृप । (८१।२)

कारणान्यात्मनस्तानि सूक्ष्मः पश्यति तैस्तु सः ॥ (८१।३)

आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुड्यसमानि तु । (८२।१)

विनश्यन्ति न संदेहः फेना इव महार्णवे ॥ (८२।२)

इन्द्रियैः सह सुप्तस्य देहिनः शत्रुतापन । (८३।१)

सूक्ष्मश्चरति सर्वत्र नभसीव समीरणः ॥ (८३।२)

स पश्यति यथान्यायं स्पर्शान् स्पृशति चाभिभो । (८४।१)

बुध्यमानो यथापूर्वम् अखिलेनेह भारत ॥ (८४।२)

इन्द्रियाणीह सर्वाणि स्वे स्वे स्थाने यथाविधि । (८५।१)

अनीशत्वात् प्रलीयन्ते सर्पा हतविषा इव ॥ (८५।२)

इन्द्रियाणां तु सर्वेषां स्वस्थानेष्वेव सर्वशः । (८६।१)

आक्रम्य गतयः सूक्ष्माश्चरत्यात्मा न संशयः ॥ (८६।२)

सत्त्वस्य च गुणान् कृत्स्नान् रजसश्च गुणान् पुनः । (८७।१)

गुणांश्च तमसः सर्वान् गुणान् बुद्धेश्च भारत ॥ (८७।२)

गुणांश्च मनसस्तद्वन्नभसश्च गुणांस्तथा । (८८।१)

गुणान् वायोश्च धर्मात्मंस्तेजसश्च गुणान् पुनः ॥ (८८।२)

अपां गुणांस्तथा पार्थ पार्थिवांश्च गुणान् अपि । (८९।१)

सर्वात्मना गुणैर् व्याप्य क्षेत्रज्ञः स युधिष्ठिर ॥ (८९।२)

आत्मा च याति क्षेत्रज्ञं कर्मणी च शुभाशुभे । (९०।१)

शिष्या इव महात्मानम् इन्द्रियाणि च तं विभो ॥ (९०।२)

प्रकृतिं चाप्यतिक्रम्य गच्छत्यात्मानम् अव्ययम् । (९१।१)

परं नारायणात्मानं निर्द्वंद्वं प्रकृतेः परम् ॥ (९१।२)

विमुक्तः पुण्यपापेभ्यः प्रविष्टस्तम् अनामयम् । (९२।१)

परमात्मानम् अगुणं न निवर्तति भारत ॥ (९२।२)

शिष्टं त्वत्र मनस् तात इन्द्रियाणि च भारत । (९३।१)

आगच्छन्ति यथाकालं गुरोः संदेशकारिणः ॥ (९३।२)

शक्यं चाल्पेन कालेन शान्तिं प्राप्तुं गुणार्थिना । (९४।१)

एवं युक्तेन कौन्तेय युक्तज्ञानेन मोक्षिणा ॥ (९४।२)

सांख्या राजन्महाप्राज्ञा गच्छन्ति परमां गतिम् । (९५।१)

ज्ञानेनानेन कौन्तेय तुल्यं ज्ञानं न विद्यते ॥ (९५।२)

अत्र ते संशयो मा भूज्ज्ञानं सांख्यं परं मतम् । (९६।१)

अक्षरं ध्रुवम् अव्यक्तं पूर्वं ब्रह्म सनातनम् ॥ (९६।२)

अनादिमध्यनिधनं निर्द्वंद्वं कर्तृ शाश्वतम् । (९७।१)

कूटस्थं चैव नित्यं च यद् वदन्ति शमात्मकाः ॥ (९७।२)

यतः सर्वाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः । (९८।१)

यच्च शंसन्ति शास्त्रेषु वदन्ति परमर्षयः ॥ (९८।२)

सर्वे विप्राश्च देवाश्च तथागमविदो जनाः । (९९।१)

ब्रह्मण्यं परमं देवम् अनन्तं परतो ऽच्युतम् ॥ (९९।२)

प्रार्थयन्तश्च तं विप्रा वदन्ति गुणबुद्धयः । (१००।१)

सम्यग् युक्तास्तथा योगाः सांख्याश्चामितदर्शनाः ॥ (१००।२)

अमूर्तेस्तस्य कौन्तेय सांख्यं मूर्तिर् इति श्रुतिः । (१०१।१)

अभिज्ञानानि तस्याहुर् मतं हि भरतर्षभ ॥ (१०१।२)

द्विविधानीह भूतानि पृथिव्यां पृथिवीपते । (१०२।१)

जङ्गमागमसंज्ञानि जङ्गमं तु विशिष्यते ॥ (१०२।२)

ज्ञानं महद् यद्धि महत्सु राजन् वेदेषु सांख्येषु तथैव योगे । (१०३।१)

यच्चापि दृष्टं विविधं पुराणं सांख्यागतं तन्निखिलं नरेन्द्र ॥ (१०३।२)

यच्चेतिहासेषु महत्सु दृष्टं यच्चार्थशास्त्रे नृप शिष्टजुष्टे । (१०४।१)

ज्ञानं च लोके यद् इहास्ति किंचित् सांख्यागतं तच्च महन्महात्मन् ॥ (१०४।२)

शमश्च दृष्टः परमं बलं च ज्ञानं च सूक्ष्मं च यथावद् उक्तम् । (१०५।१)

तपांसि सूक्ष्माणि सुखानि चैव सांख्ये यथावद् विहितानि राजन् ॥ (१०५।२)

विपर्यये तस्य हि पार्थ देवान् गच्छन्ति सांख्याः सततं सुखेन । (१०६।१)

तांश्चानुसंचार्य ततः कृतार्थाः पतन्ति विप्रेषु यतेषु भूयः ॥ (१०६।२)

हित्वा च देहं प्रविशन्ति मोक्षं दिवौकसो द्याम् इव पार्थ सांख्याः । (१०७।१)

ततो ऽधिकं ते ऽभिरता महार्हे सांख्ये द्विजाः पार्थिव शिष्टजुष्टे ॥ (१०७।२)

तेषां न तिर्यग्गमनं हि दृष्टं नावाग् गतिः पापकृतां निवासः । (१०८।१)

न चाबुधानाम् अपि ते द्विजातयो ये ज्ञानम् एतन्नृपते ऽनुरक्ताः ॥ (१०८।२)

सांख्यं विशालं परमं पुराणं महार्णवं विमलम् उदारकान्तम् । (१०९।१)

कृत्स्नं च सांख्यं नृपते महात्मा नारायणो धारयते ऽप्रमेयम् ॥ (१०९।२)

एतन्मयोक्तं नरदेव तत्त्वं नारायणो विश्वम् इदं पुराणम् । (११०।१)

स सर्गकाले च करोति सर्गं संहारकाले च तद् अत्ति भूयः ॥ (११०।२)