वैशम्पायन उवाच । (१।१)

पाण्डवास् तु वने वासम् उद्दिश्य भरतर्षभाः । (१।२)

प्रययुर् जाह्नवीकूलात् कुरुक्षेत्रं सहानुगाः ॥ (१।३)

सरस्वतीदृषद्वत्यौ यमुनां च निषेव्य ते । (२।१)

ययुर् वनेनैव वनं सततं पश्चिमां दिशम् ॥ (२।२)

ततः सरस्वतीकूले समेषु मरुधन्वसु । (३।१)

काम्यकं नाम ददृशुर् वनं मुनिजनप्रियम् ॥ (३।२)

तत्र ते न्यवसन् वीरा वने बहुमृगद्विजे । (४।१)

अन्वास्यमाना मुनिभिः सान्त्व्यमानाश् च भारत ॥ (४।२)

विदुरस् त्वपि पाण्डूनां तदा दर्शनलालसः । (५।१)

जगामैकरथेनैव काम्यकं वनम् ऋद्धिमत् ॥ (५।२)

ततो यात्वा विदुरः काननं तच् छीघ्रैर् अश्वैर् वाहिना स्यन्दनेन । (६।१)

ददर्शासीनं धर्मराजं विविक्ते सार्धं द्रौपद्या भ्रातृभिर् ब्राह्मणैश् च ॥ (६।२)

ततो ऽपश्यद् विदुरं तूर्णम् आराद् अभ्यायान्तं सत्यसंधः स राजा । (७।१)

अथाब्रवीद् भ्रातरं भीमसेनं किं नु क्षत्ता वक्ष्यति नः समेत्य ॥ (७।२)

कच्चिन् नायं वचनात् सौबलस्य समाह्वाता देवनायोपयाति । (८।१)

कच्चित् क्षुद्रः शकुनिर् नायुधानि जेष्यत्य् अस्मान् पुनर् एवाक्षवत्याम् ॥ (८।२)

समाहूतः केनचिद् आद्रवेति नाहं शक्तो भीमसेनापयातुम् । (९।१)

गाण्डीवे वा संशयिते कथंचिद् राज्यप्राप्तिः संशयिता भवेन् नः ॥ (९।२)

तत उत्थाय विदुरं पाण्डवेयाः प्रत्यगृह्णन् नृपते सर्व एव । (१०।१)

तैः सत्कृतः स च तान् आजमीढो यथोचितं पाण्डुपुत्रान् समेयात् ॥ (१०।२)

समाश्वस्तं विदुरं ते नरर्षभास् ततो ऽपृच्छन्न् आगमनाय हेतुम् । (११।१)

स चापि तेभ्यो विस्तरतः शशंस यथावृत्तो धृतराष्ट्रो ऽम्बिकेयः ॥ (११।२)

विदुर उवाच । (१२।१)

अवोचन्मां धृतराष्ट्रो ऽनुगुप्तम् अजातशत्रो परिगृह्याभिपूज्य । (१२।२)

एवं गते समताम् अभ्युपेत्य पथ्यं तेषां मम चैव ब्रवीहि ॥ (१२।३)

मयाप्युक्तं यत् क्षमं कौरवाणां हितं पथ्यं धृतराष्ट्रस्य चैव । (१३।१)

तद् वै पथ्यं तन्मनो नाभ्युपैति ततश् चाहं क्षमम् अन्यन्न मन्ये ॥ (१३।२)

परं श्रेयः पाण्डवेया मयोक्तं न मे तच् च श्रुतवान् आम्बिकेयः । (१४।१)

यथातुरस्येव हि पथ्यम् अन्नं न रोचते स्मास्य तद् उच्यमानम् ॥ (१४।२)

न श्रेयसे नीयते ऽजातशत्रो स्त्री श्रोत्रियस्येव गृहे प्रदुष्टा । (१५।१)

ब्रुवन् न रुच्यै भरतर्षभस्य पतिः कुमार्या इव षष्टिवर्षः ॥ (१५।२)

ध्रुवं विनाशो नृप कौरवाणां न वै श्रेयो धृतराष्ट्रः परैति । (१६।१)

यथा पर्णे पुष्करस्येव सिक्तं जलं न तिष्ठेत् पथ्यम् उक्तं तथास्मिन् ॥ (१६।२)

ततः क्रुद्धो धृतराष्ट्रो ऽब्रवीन् मां यत्र श्रद्धा भारत तत्र याहि । (१७।१)

नाहं भूयः कामये त्वां सहायं महीम् इमां पालयितुं पुरं वा ॥ (१७।२)

सो ऽहं त्यक्तो धृतराष्ट्रेण राजंस् त्वां शासितुम् उपयातस् त्वरावान् । (१८।१)

तद् वै सर्वं यन् मयोक्तं सभायां तद् धार्यतां यत् प्रवक्ष्यामि भूयः ॥ (१८।२)

क्लेशैस् तीव्रैर् युज्यमानः सपत्नैः क्षमां कुर्वन् कालम् उपासते यः । (१९।१)

संवर्धयन् स्तोकम् इवाग्निम् आत्मवान् स वै भुङ्क्ते पृथिवीम् एक एव ॥ (१९।२)

यस्याविभक्तं वसु राजन् सहायैस् तस्य दुःखे ऽप्य् अंशभाजः सहायाः । (२०।१)

सहायानाम् एष संग्रहणे ऽभ्युपायः सहायाप्तौ पृथिवीप्राप्तिम् आहुः ॥ (२०।२)

सत्यं श्रेष्ठं पाण्डव निष्प्रलापं तुल्यं चान्नं सह भोज्यं सहायैः । (२१।१)

आत्मा चैषाम् अग्रतो नातिवर्तेद् एवंवृत्तिर् वर्धते भूमिपालः ॥ (२१।२)

युधिष्ठिर उवाच । (२२।१)

एवं करिष्यामि यथा ब्रवीषि परां बुद्धिम् उपगम्याप्रमत्तः । (२२।२)

यच्चाप्य् अन्यद् देशकालोपपन्नं तद् वै वाच्यं तत् करिष्यामि कृत्स्नम् ॥ (२२।३)