MBh, 3, 93
Select a line for its word-by-word analysis.
ततस् तीर्थेषु पुण्येषु गोमत्याः पाण्डवा नृप । (२।१)
tatas tīrtheṣu puṇyeṣu gomatyāḥ pāṇḍavā nṛpa |
कृताभिषेकाः प्रददुर् गाश् च वित्तं च भारत ॥ (२।२)
kṛtābhiṣekāḥ pradadur gāś ca vittaṃ ca bhārata ||
तत्र देवान् पितॄन् विप्रांस् तर्पयित्वा पुनः पुनः । (३।१)
tatra devān pitṝn viprāṃs tarpayitvā punaḥ punaḥ |
कन्यातीर्थे ऽश्वतीर्थे च गवां तीर्थे च कौरवाः ॥ (३।२)
kanyātīrthe 'śvatīrthe ca gavāṃ tīrthe ca kauravāḥ ||
वालकोट्यां वृषप्रस्थे गिरावुष्य च पाण्डवाः । (४।१)
vālakoṭyāṃ vṛṣaprasthe girāvuṣya ca pāṇḍavāḥ |
ऊषुर् आप्लुत्य गात्राणि तपश् चातस्थुर् उत्तमम् ॥ (५।२)
ūṣur āplutya gātrāṇi tapaś cātasthur uttamam ||
विपाप्मानो महात्मानो विप्रेभ्यः प्रददुर् वसु ॥ (६।२)
vipāpmāno mahātmāno viprebhyaḥ pradadur vasu ||
जग्मुः पाण्डुसुता राजन् ब्राह्मणैः सह भारत ॥ (७।२)
jagmuḥ pāṇḍusutā rājan brāhmaṇaiḥ saha bhārata ||
तत्र ते न्यवसन् वीरास् तपश् चातस्थुर् उत्तमम् । (८।१)
tatra te nyavasan vīrās tapaś cātasthur uttamam |
ततो महीधरं जग्मुर् धर्मज्ञेनाभिसत्कृतम् । (९।१)
tato mahīdharaṃ jagmur dharmajñenābhisatkṛtam |
ऋषिजुष्टं सुपुण्यं तत् तीर्थं ब्रह्मसरोत्तमम् ॥ (१०।२)
ṛṣijuṣṭaṃ supuṇyaṃ tat tīrthaṃ brahmasarottamam ||
अगस्त्यो भगवान् यत्र गतो वैवस्वतं प्रति । (११।१)
agastyo bhagavān yatra gato vaivasvataṃ prati |
उवास च स्वयं यत्र धर्मो राजन् सनातनः ॥ (११।२)
uvāsa ca svayaṃ yatra dharmo rājan sanātanaḥ ||
सर्वासां सरितां चैव समुद्भेदो विशां पते । (१२।१)
sarvāsāṃ saritāṃ caiva samudbhedo viśāṃ pate |
यत्र संनिहितो नित्यं महादेवः पिनाकधृक् ॥ (१२।२)
yatra saṃnihito nityaṃ mahādevaḥ pinākadhṛk ||
तत्र ते पाण्डवा वीराश् चातुर्मास्यैस् तदेजिरे । (१३।१)
tatra te pāṇḍavā vīrāś cāturmāsyais tadejire |
ब्राह्मणास् तत्र शतशः समाजग्मुस् तपोधनाः । (१४।१)
brāhmaṇās tatra śataśaḥ samājagmus tapodhanāḥ |
तत्र विद्यातपोनित्या ब्राह्मणा वेदपारगाः । (१५।१)
tatra vidyātaponityā brāhmaṇā vedapāragāḥ |
कथाः प्रचक्रिरे पुण्याः सदसिस्था महात्मनाम् ॥ (१५।२)
kathāḥ pracakrire puṇyāḥ sadasisthā mahātmanām ||
तत्र विद्याव्रतस्नातः कौमारं व्रतम् आस्थितः । (१६।१)
tatra vidyāvratasnātaḥ kaumāraṃ vratam āsthitaḥ |
पुण्यानि यस्य कर्माणि तानि मे शृणु भारत ॥ (१७।२)
puṇyāni yasya karmāṇi tāni me śṛṇu bhārata ||
घृतकुल्याश्च दध्नश्च नद्यो बहुशतास् तथा । (१९।१)
ghṛtakulyāśca dadhnaśca nadyo bahuśatās tathā |
व्यञ्जनानां प्रवाहाश् च महार्हाणां सहस्रशः ॥ (१९।२)
vyañjanānāṃ pravāhāś ca mahārhāṇāṃ sahasraśaḥ ||
अन्यत् तु ब्राह्मणा राजन् भुञ्जते ऽन्नं सुसंस्कृतम् ॥ (२०।२)
anyat tu brāhmaṇā rājan bhuñjate 'nnaṃ susaṃskṛtam ||
तत्र वै दक्षिणाकाले ब्रह्मघोषो दिवं गतः । (२१।१)
tatra vai dakṣiṇākāle brahmaghoṣo divaṃ gataḥ |
न स्म प्रज्ञायते किंचिद् ब्रह्मशब्देन भारत ॥ (२१।२)
na sma prajñāyate kiṃcid brahmaśabdena bhārata ||
पुण्येन चरता राजन् भूर् दिशः खं नभस् तथा । (२२।१)
puṇyena caratā rājan bhūr diśaḥ khaṃ nabhas tathā |
आपूर्णम् आसीच्छब्देन तद् अप्यासीन् महाद्भुतम् ॥ (२२।२)
āpūrṇam āsīcchabdena tad apyāsīn mahādbhutam ||
तत्र स्म गाथा गायन्ति मनुष्या भरतर्षभ । (२३।१)
tatra sma gāthā gāyanti manuṣyā bharatarṣabha |
अन्नपानैः शुभैस् तृप्ता देशे देशे सुवर्चसः ॥ (२३।२)
annapānaiḥ śubhais tṛptā deśe deśe suvarcasaḥ ||
गयस्य यज्ञे के त्वद्य प्राणिनो भोक्तुम् ईप्सवः । (२४।१)
gayasya yajñe ke tvadya prāṇino bhoktum īpsavaḥ |
यत्र भोजनशिष्टस्य पर्वताः पञ्चविंशतिः ॥ (२४।२)
yatra bhojanaśiṣṭasya parvatāḥ pañcaviṃśatiḥ ||
न स्म पूर्वे जनाश् चक्रुर् न करिष्यन्ति चापरे । (२५।१)
na sma pūrve janāś cakrur na kariṣyanti cāpare |
गयो यद् अकरोद् यज्ञे राजर्षिर् अमितद्युतिः ॥ (२५।२)
gayo yad akarod yajñe rājarṣir amitadyutiḥ ||
पुनः शक्ष्यन्त्युपादातुम् अन्यैर् दत्तानि कानिचित् ॥ (२६।२)
punaḥ śakṣyantyupādātum anyair dattāni kānicit ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.