महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 93

391 of 1995 · 55 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

ते तथा सहिता वीरा वसन्तस् तत्र तत्र ह । (१।२)

te tathā sahitā vīrā vasantas tatra tatra ha |

1.3१.३

क्रमेण पृथिवीपाल नैमिषारण्यम् आगताः ॥ (१।३)

krameṇa pṛthivīpāla naimiṣāraṇyam āgatāḥ ||

2.1२.१

ततस् तीर्थेषु पुण्येषु गोमत्याः पाण्डवा नृप । (२।१)

tatas tīrtheṣu puṇyeṣu gomatyāḥ pāṇḍavā nṛpa |

2.2२.२

कृताभिषेकाः प्रददुर् गाश् च वित्तं च भारत ॥ (२।२)

kṛtābhiṣekāḥ pradadur gāś ca vittaṃ ca bhārata ||

3.1३.१

तत्र देवान् पितॄन् विप्रांस् तर्पयित्वा पुनः पुनः । (३।१)

tatra devān pitṝn viprāṃs tarpayitvā punaḥ punaḥ |

3.2३.२

कन्यातीर्थे ऽश्वतीर्थे च गवां तीर्थे च कौरवाः ॥ (३।२)

kanyātīrthe 'śvatīrthe ca gavāṃ tīrthe ca kauravāḥ ||

4.1४.१

वालकोट्यां वृषप्रस्थे गिरावुष्य च पाण्डवाः । (४।१)

vālakoṭyāṃ vṛṣaprasthe girāvuṣya ca pāṇḍavāḥ |

4.2४.२

बाहुदायां महीपाल चक्रुः सर्वे ऽभिषेचनम् ॥ (४।२)

bāhudāyāṃ mahīpāla cakruḥ sarve 'bhiṣecanam ||

5.1५.१

प्रयागे देवयजने देवानां पृथिवीपते । (५।१)

prayāge devayajane devānāṃ pṛthivīpate |

5.2५.२

ऊषुर् आप्लुत्य गात्राणि तपश् चातस्थुर् उत्तमम् ॥ (५।२)

ūṣur āplutya gātrāṇi tapaś cātasthur uttamam ||

6.1६.१

गङ्गायमुनयोश्चैव संगमे सत्यसंगराः । (६।१)

gaṅgāyamunayoścaiva saṃgame satyasaṃgarāḥ |

6.2६.२

विपाप्मानो महात्मानो विप्रेभ्यः प्रददुर् वसु ॥ (६।२)

vipāpmāno mahātmāno viprebhyaḥ pradadur vasu ||

7.1७.१

तपस्विजनजुष्टां च ततो वेदीं प्रजापतेः । (७।१)

tapasvijanajuṣṭāṃ ca tato vedīṃ prajāpateḥ |

7.2७.२

जग्मुः पाण्डुसुता राजन् ब्राह्मणैः सह भारत ॥ (७।२)

jagmuḥ pāṇḍusutā rājan brāhmaṇaiḥ saha bhārata ||

8.1८.१

तत्र ते न्यवसन् वीरास् तपश् चातस्थुर् उत्तमम् । (८।१)

tatra te nyavasan vīrās tapaś cātasthur uttamam |

8.2८.२

संतर्पयन्तः सततं वन्येन हविषा द्विजान् ॥ (८।२)

saṃtarpayantaḥ satataṃ vanyena haviṣā dvijān ||

9.1९.१

ततो महीधरं जग्मुर् धर्मज्ञेनाभिसत्कृतम् । (९।१)

tato mahīdharaṃ jagmur dharmajñenābhisatkṛtam |

9.2९.२

राजर्षिणा पुण्यकृता गयेनानुपमद्युते ॥ (९।२)

rājarṣiṇā puṇyakṛtā gayenānupamadyute ||

10.1१०.१

सरो गयशिरो यत्र पुण्या चैव महानदी । (१०।१)

saro gayaśiro yatra puṇyā caiva mahānadī |

10.2१०.२

ऋषिजुष्टं सुपुण्यं तत् तीर्थं ब्रह्मसरोत्तमम् ॥ (१०।२)

ṛṣijuṣṭaṃ supuṇyaṃ tat tīrthaṃ brahmasarottamam ||

11.1११.१

अगस्त्यो भगवान् यत्र गतो वैवस्वतं प्रति । (११।१)

agastyo bhagavān yatra gato vaivasvataṃ prati |

11.2११.२

उवास च स्वयं यत्र धर्मो राजन् सनातनः ॥ (११।२)

uvāsa ca svayaṃ yatra dharmo rājan sanātanaḥ ||

12.1१२.१

सर्वासां सरितां चैव समुद्भेदो विशां पते । (१२।१)

sarvāsāṃ saritāṃ caiva samudbhedo viśāṃ pate |

12.2१२.२

यत्र संनिहितो नित्यं महादेवः पिनाकधृक् ॥ (१२।२)

yatra saṃnihito nityaṃ mahādevaḥ pinākadhṛk ||

13.1१३.१

तत्र ते पाण्डवा वीराश् चातुर्मास्यैस् तदेजिरे । (१३।१)

tatra te pāṇḍavā vīrāś cāturmāsyais tadejire |

13.2१३.२

ऋषियज्ञेन महता यत्राक्षयवटो महान् ॥ (१३।२)

ṛṣiyajñena mahatā yatrākṣayavaṭo mahān ||

14.1१४.१

ब्राह्मणास् तत्र शतशः समाजग्मुस् तपोधनाः । (१४।१)

brāhmaṇās tatra śataśaḥ samājagmus tapodhanāḥ |

14.2१४.२

चातुर्मास्येनायजन्त आर्षेण विधिना तदा ॥ (१४।२)

cāturmāsyenāyajanta ārṣeṇa vidhinā tadā ||

15.1१५.१

तत्र विद्यातपोनित्या ब्राह्मणा वेदपारगाः । (१५।१)

tatra vidyātaponityā brāhmaṇā vedapāragāḥ |

15.2१५.२

कथाः प्रचक्रिरे पुण्याः सदसिस्था महात्मनाम् ॥ (१५।२)

kathāḥ pracakrire puṇyāḥ sadasisthā mahātmanām ||

16.1१६.१

तत्र विद्याव्रतस्नातः कौमारं व्रतम् आस्थितः । (१६।१)

tatra vidyāvratasnātaḥ kaumāraṃ vratam āsthitaḥ |

16.2१६.२

शमठो ऽकथयद् राजन्न् आमूर्तरयसं गयम् ॥ (१६।२)

śamaṭho 'kathayad rājann āmūrtarayasaṃ gayam ||

17.1१७.१

अमूर्तरयसः पुत्रो गयो राजर्षिसत्तमः । (१७।१)

amūrtarayasaḥ putro gayo rājarṣisattamaḥ |

17.2१७.२

पुण्यानि यस्य कर्माणि तानि मे शृणु भारत ॥ (१७।२)

puṇyāni yasya karmāṇi tāni me śṛṇu bhārata ||

18.1१८.१

यस्य यज्ञो बभूवेह बह्वन्नो बहुदक्षिणः । (१८।१)

yasya yajño babhūveha bahvanno bahudakṣiṇaḥ |

18.2१८.२

यत्रान्नपर्वता राजञ्शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (१८।२)

yatrānnaparvatā rājañśataśo 'tha sahasraśaḥ ||

19.1१९.१

घृतकुल्याश्च दध्नश्च नद्यो बहुशतास् तथा । (१९।१)

ghṛtakulyāśca dadhnaśca nadyo bahuśatās tathā |

19.2१९.२

व्यञ्जनानां प्रवाहाश् च महार्हाणां सहस्रशः ॥ (१९।२)

vyañjanānāṃ pravāhāś ca mahārhāṇāṃ sahasraśaḥ ||

20.1२०.१

अहन्यहनि चाप्येतद् याचतां सम्प्रदीयते । (२०।१)

ahanyahani cāpyetad yācatāṃ sampradīyate |

20.2२०.२

अन्यत् तु ब्राह्मणा राजन् भुञ्जते ऽन्नं सुसंस्कृतम् ॥ (२०।२)

anyat tu brāhmaṇā rājan bhuñjate 'nnaṃ susaṃskṛtam ||

21.1२१.१

तत्र वै दक्षिणाकाले ब्रह्मघोषो दिवं गतः । (२१।१)

tatra vai dakṣiṇākāle brahmaghoṣo divaṃ gataḥ |

21.2२१.२

न स्म प्रज्ञायते किंचिद् ब्रह्मशब्देन भारत ॥ (२१।२)

na sma prajñāyate kiṃcid brahmaśabdena bhārata ||

22.1२२.१

पुण्येन चरता राजन् भूर् दिशः खं नभस् तथा । (२२।१)

puṇyena caratā rājan bhūr diśaḥ khaṃ nabhas tathā |

22.2२२.२

आपूर्णम् आसीच्छब्देन तद् अप्यासीन् महाद्भुतम् ॥ (२२।२)

āpūrṇam āsīcchabdena tad apyāsīn mahādbhutam ||

23.1२३.१

तत्र स्म गाथा गायन्ति मनुष्या भरतर्षभ । (२३।१)

tatra sma gāthā gāyanti manuṣyā bharatarṣabha |

23.2२३.२

अन्नपानैः शुभैस् तृप्ता देशे देशे सुवर्चसः ॥ (२३।२)

annapānaiḥ śubhais tṛptā deśe deśe suvarcasaḥ ||

24.1२४.१

गयस्य यज्ञे के त्वद्य प्राणिनो भोक्तुम् ईप्सवः । (२४।१)

gayasya yajñe ke tvadya prāṇino bhoktum īpsavaḥ |

24.2२४.२

यत्र भोजनशिष्टस्य पर्वताः पञ्चविंशतिः ॥ (२४।२)

yatra bhojanaśiṣṭasya parvatāḥ pañcaviṃśatiḥ ||

25.1२५.१

न स्म पूर्वे जनाश् चक्रुर् न करिष्यन्ति चापरे । (२५।१)

na sma pūrve janāś cakrur na kariṣyanti cāpare |

25.2२५.२

गयो यद् अकरोद् यज्ञे राजर्षिर् अमितद्युतिः ॥ (२५।२)

gayo yad akarod yajñe rājarṣir amitadyutiḥ ||

26.1२६.१

कथं नु देवा हविषा गयेन परितर्पिताः । (२६।१)

kathaṃ nu devā haviṣā gayena paritarpitāḥ |

26.2२६.२

पुनः शक्ष्यन्त्युपादातुम् अन्यैर् दत्तानि कानिचित् ॥ (२६।२)

punaḥ śakṣyantyupādātum anyair dattāni kānicit ||

27.1२७.१

एवंविधाः सुबहवस् तस्य यज्ञे महात्मनः । (२७।१)

evaṃvidhāḥ subahavas tasya yajñe mahātmanaḥ |

27.2२७.२

बभूवुर् अस्य सरसः समीपे कुरुनन्दन ॥ (२७।२)

babhūvur asya sarasaḥ samīpe kurunandana ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 93

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit