युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

न मां प्रीणयते राज्यं त्वय्येवं दुःखिते नृप । (१।२)

धिङ् माम् अस्तु सुदुर्बुद्धिं राज्यसक्तं प्रमादिनम् ॥ (१।३)

यो ऽहं भवन्तं दुःखार्तम् उपवासकृशं नृप । (२।१)

यताहारं क्षितिशयं नाविन्दं भ्रातृभिः सह ॥ (२।२)

अहो ऽस्मि वञ्चितो मूढो भवता गूढबुद्धिना । (३।१)

विश्वासयित्वा पूर्वं मां यद् इदं दुःखम् अश्नुथाः ॥ (३।२)

किं मे राज्येन भोगैर् वा किं यज्ञैः किं सुखेन वा । (४।१)

यस्य मे त्वं महीपाल दुःखान्येतान्यवाप्तवान् ॥ (४।२)

पीडितं चापि जानामि राज्यम् आत्मानम् एव च । (५।१)

अनेन वचसा तुभ्यं दुःखितस्य जनेश्वर ॥ (५।२)

भवान् पिता भवान्माता भवान्नः परमो गुरुः । (६।१)

भवता विप्रहीणा हि क्व नु तिष्ठामहे वयम् ॥ (६।२)

औरसो भवतः पुत्रो युयुत्सुर् नृपसत्तम । (७।१)

अस्तु राजा महाराज यं चान्यं मन्यते भवान् ॥ (७।२)

अहं वनं गमिष्यामि भवान् राज्यं प्रशास्त्विदम् । (८।१)

न माम् अयशसा दग्धं भूयस्त्वं दग्धुम् अर्हसि ॥ (८।२)

नाहं राजा भवान् राजा भवता परवान् अहम् । (९।१)

कथं गुरुं त्वां धर्मज्ञम् अनुज्ञातुम् इहोत्सहे ॥ (९।२)

न मन्युर् हृदि नः कश्चिद् दुर्योधनकृते ऽनघ । (१०।१)

भवितव्यं तथा तद्धि वयं ते चैव मोहिताः ॥ (१०।२)

वयं हि पुत्रा भवतो यथा दुर्योधनादयः । (११।१)

गान्धारी चैव कुन्ती च निर्विशेषे मते मम ॥ (११।२)

स मां त्वं यदि राजेन्द्र परित्यज्य गमिष्यसि । (१२।१)

पृष्ठतस्त्वानुयास्यामि सत्येनात्मानम् आलभे ॥ (१२।२)

इयं हि वसुसम्पूर्णा मही सागरमेखला । (१३।१)

भवता विप्रहीणस्य न मे प्रीतिकरी भवेत् ॥ (१३।२)

भवदीयम् इदं सर्वं शिरसा त्वां प्रसादये । (१४।१)

त्वदधीनाः स्म राजेन्द्र व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ (१४।२)

भवितव्यम् अनुप्राप्तं मन्ये त्वां तज्जनाधिप । (१५।१)

दिष्ट्या शुश्रूषमाणस्त्वां मोक्ष्यामि मनसो ज्वरम् ॥ (१५।२)

धृतराष्ट्र उवाच । (१६।१)

तापस्ये मे मनस्तात वर्तते कुरुनन्दन । (१६।२)

उचितं हि कुले ऽस्माकम् अरण्यगमनं प्रभो ॥ (१६।३)

चिरम् अस्म्युषितः पुत्र चिरं शुश्रूषितस्त्वया । (१७।१)

वृद्धं माम् अभ्यनुज्ञातुं त्वम् अर्हसि जनाधिप ॥ (१७।२)

वैशंपायन उवाच । (१८।१)

इत्युक्त्वा धर्मराजानं वेपमानः कृताञ्जलिम् । (१८।२)

उवाच वचनं राजा धृतराष्ट्रो ऽम्बिकासुतः ॥ (१८।३)

संजयं च महामात्रं कृपं चापि महारथम् । (१९।१)

अनुनेतुम् इहेच्छामि भवद्भिः पृथिवीपतिम् ॥ (१९।२)

ग्लायते मे मनो हीदं मुखं च परिशुष्यति । (२०।१)

वयसा च प्रकृष्टेन वाग्व्यायामेन चैव हि ॥ (२०।२)

इत्युक्त्वा स तु धर्मात्मा वृद्धो राजा कुरूद्वहः । (२१।१)

गान्धारीं शिश्रिये धीमान् सहसैव गतासुवत् ॥ (२१।२)

तं तु दृष्ट्वा तथासीनं निश्चेष्टं कुरुपार्थिवम् । (२२।१)

आर्तिं राजा ययौ तूर्णं कौन्तेयः परवीरहा ॥ (२२।२)

युधिष्ठिर उवाच । (२३।१)

यस्य नागसहस्रेण दशसंख्येन वै बलम् । (२३।२)

सो ऽयं नारीम् उपाश्रित्य शेते राजा गतासुवत् ॥ (२३।३)

आयसी प्रतिमा येन भीमसेनस्य वै पुरा । (२४।१)

चूर्णीकृता बलवता स बलार्थी श्रितः स्त्रियम् ॥ (२४।२)

धिग् अस्तु माम् अधर्मज्ञं धिग् बुद्धिं धिक् च मे श्रुतम् । (२५।१)

यत्कृते पृथिवीपालः शेते ऽयम् अतथोचितः ॥ (२५।२)

अहम् अप्युपवत्स्यामि यथैवायं गुरुर् मम । (२६।१)

यदि राजा न भुङ्क्ते ऽयं गान्धारी च यशस्विनी ॥ (२६।२)

वैशंपायन उवाच । (२७।१)

ततो ऽस्य पाणिना राजा जलशीतेन पाण्डवः । (२७।२)

उरो मुखं च शनकैः पर्यमार्जत धर्मवित् ॥ (२७।३)

तेन रत्नौषधिमता पुण्येन च सुगन्धिना । (२८।१)

पाणिस्पर्शेन राज्ञस्तु राजा संज्ञाम् अवाप ह ॥ (२८।२)