भीष्म उवाच । (१।१)

सा निष्क्रमन्ती नगराच्चिन्तयामास भारत । (१।२)

पृथिव्यां नास्ति युवतिर् विषमस्थतरा मया । (१।३)

बान्धवैर् विप्रहीनास्मि शाल्वेन च निराकृता ॥ (१।४)

न च शक्यं पुनर् गन्तुं मया वारणसाह्वयम् । (२।१)

अनुज्ञातास्मि भीष्मेण शाल्वम् उद्दिश्य कारणम् ॥ (२।२)

किं नु गर्हाम्यथात्मानम् अथ भीष्मं दुरासदम् । (३।१)

आहोस्वित् पितरं मूढं यो मे ऽकार्षीत् स्वयंवरम् ॥ (३।२)

ममायं स्वकृतो दोषो याहं भीष्मरथात् तदा । (४।१)

प्रवृत्ते वैशसे युद्धे शाल्वार्थं नापतं पुरा । (४।२)

तस्येयं फलनिर्वृत्तिर् यद् आपन्नास्मि मूढवत् ॥ (४।३)

धिग् भीष्मं धिक् च मे मन्दं पितरं मूढचेतसम् । (५।१)

येनाहं वीर्यशुल्केन पण्यस्त्रीवत् प्रवेरिता ॥ (५।२)

धिङ् मां धिक् शाल्वराजानं धिग् धातारम् अथापि च । (६।१)

येषां दुर्नीतभावेन प्राप्तास्म्यापदम् उत्तमाम् ॥ (६।२)

सर्वथा भागधेयानि स्वानि प्राप्नोति मानवः । (७।१)

अनयस्यास्य तु मुखं भीष्मः शांतनवो मम ॥ (७।२)

सा भीष्मे प्रतिकर्तव्यम् अहं पश्यामि सांप्रतम् । (८।१)

तपसा वा युधा वापि दुःखहेतुः स मे मतः । (८।२)

को नु भीष्मं युधा जेतुम् उत्सहेत महीपतिः ॥ (८।३)

एवं सा परिनिश्चित्य जगाम नगराद् बहिः । (९।१)

आश्रमं पुण्यशीलानां तापसानां महात्मनाम् । (९।२)

ततस्ताम् अवसद् रात्रिं तापसैः परिवारिता ॥ (९।३)

आचख्यौ च यथा वृत्तं सर्वम् आत्मनि भारत । (१०।१)

विस्तरेण महाबाहो निखिलेन शुचिस्मिता । (१०।२)

हरणं च विसर्गं च शाल्वेन च विसर्जनम् ॥ (१०।३)

ततस्तत्र महान् आसीद् ब्राह्मणः संशितव्रतः । (११।१)

शैखावत्यस्तपोवृद्धः शास्त्रे चारण्यके गुरुः ॥ (११।२)

आर्तां ताम् आह स मुनिः शैखावत्यो महातपाः । (१२।१)

निःश्वसन्तीं सतीं बालां दुःखशोकपरायणाम् ॥ (१२।२)

एवं गते किं नु भद्रे शक्यं कर्तुं तपस्विभिः । (१३।१)

आश्रमस्थैर् महाभागैस्तपोनित्यैर् महात्मभिः ॥ (१३।२)

सा त्वेनम् अब्रवीद् राजन् क्रियतां मदनुग्रहः । (१४।१)

प्रव्राजितुम् इहेच्छामि तपस्तप्स्यामि दुश्चरम् ॥ (१४।२)

मयैवैतानि कर्माणि पूर्वदेहेषु मूढया । (१५।१)

कृतानि नूनं पापानि तेषाम् एतत् फलं ध्रुवम् ॥ (१५।२)

नोत्सहेयं पुनर् गन्तुं स्वजनं प्रति तापसाः । (१६।१)

प्रत्याख्याता निरानन्दा शाल्वेन च निराकृता ॥ (१६।२)

उपदिष्टम् इहेच्छामि तापस्यं वीतकल्मषाः । (१७।१)

युष्माभिर् देवसंकाशाः कृपा भवतु वो मयि ॥ (१७।२)

स ताम् आश्वासयत् कन्यां दृष्टान्तागमहेतुभिः । (१८।१)

सान्त्वयामास कार्यं च प्रतिजज्ञे द्विजैः सह ॥ (१८।२)