महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 17

1698 of 1995 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वासुदेव उवाच । (१।१)

vāsudeva uvāca

1.2१.२

ततः स प्रयतो भूत्वा मम तात युधिष्ठिर । (१।२)

tataḥ sa prayato bhūtvā mama tāta yudhiṣṭhira |

1.3१.३

प्राञ्जलिः प्राह विप्रर्षिर् नामसंहारम् आदितः ॥ (१।३)

prāñjaliḥ prāha viprarṣir nāmasaṃhāram āditaḥ ||

2.1२.१

उपमन्युर् उवाच । (२।१)

upamanyur uvāca

2.2२.२

ब्रह्मप्रोक्तैर् ऋषिप्रोक्तैर् वेदवेदाङ्गसंभवैः । (२।२)

brahmaproktair ṛṣiproktair vedavedāṅgasaṃbhavaiḥ |

2.3२.३

सर्वलोकेषु विख्यातैः स्थाणुं स्तोष्यामि नामभिः ॥ (२।३)

sarvalokeṣu vikhyātaiḥ sthāṇuṃ stoṣyāmi nāmabhiḥ ||

3.1३.१

महद्भिर् विहितैः सत्यैः सिद्धैः सर्वार्थसाधकैः । (३।१)

mahadbhir vihitaiḥ satyaiḥ siddhaiḥ sarvārthasādhakaiḥ |

3.2३.२

ऋषिणा तण्डिना भक्त्या कृतैर् देवकृतात्मना ॥ (३।२)

ṛṣiṇā taṇḍinā bhaktyā kṛtair devakṛtātmanā ||

4.1४.१

यथोक्तैर् लोकविख्यातैर् मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । (४।१)

yathoktair lokavikhyātair munibhistattvadarśibhiḥ |

4.2४.२

प्रवरं प्रथमं स्वर्ग्यं सर्वभूतहितं शुभम् । (४।२)

pravaraṃ prathamaṃ svargyaṃ sarvabhūtahitaṃ śubham |

4.3४.३

श्रुतैः सर्वत्र जगति ब्रह्मलोकावतारितैः ॥ (४।३)

śrutaiḥ sarvatra jagati brahmalokāvatāritaiḥ ||

5.1५.१

यत् तद् रहस्यं परमं ब्रह्मप्रोक्तं सनातनम् । (५।१)

yat tad rahasyaṃ paramaṃ brahmaproktaṃ sanātanam |

5.2५.२

वक्ष्ये यदुकुलश्रेष्ठ शृणुष्वावहितो मम ॥ (५।२)

vakṣye yadukulaśreṣṭha śṛṇuṣvāvahito mama ||

6.1६.१

परत्वेन भवं देवं भक्तस्त्वं परमेश्वरम् । (६।१)

paratvena bhavaṃ devaṃ bhaktastvaṃ parameśvaram |

6.2६.२

तेन ते श्रावयिष्यामि यत् तद् ब्रह्म सनातनम् ॥ (६।२)

tena te śrāvayiṣyāmi yat tad brahma sanātanam ||

7.1७.१

न शक्यं विस्तरात् कृत्स्नं वक्तुं शर्वस्य केनचित् । (७।१)

na śakyaṃ vistarāt kṛtsnaṃ vaktuṃ śarvasya kenacit |

7.2७.२

युक्तेनापि विभूतीनाम् अपि वर्षशतैर् अपि ॥ (७।२)

yuktenāpi vibhūtīnām api varṣaśatair api ||

8.1८.१

यस्यादिर् मध्यम् अन्तश्च सुरैर् अपि न गम्यते । (८।१)

yasyādir madhyam antaśca surair api na gamyate |

8.2८.२

कस्तस्य शक्नुयाद् वक्तुं गुणान् कार्त्स्न्येन माधव ॥ (८।२)

kastasya śaknuyād vaktuṃ guṇān kārtsnyena mādhava ||

9.1९.१

किं तु देवस्य महतः संक्षिप्तार्थपदाक्षरम् । (९।१)

kiṃ tu devasya mahataḥ saṃkṣiptārthapadākṣaram |

9.2९.२

शक्तितश्चरितं वक्ष्ये प्रसादात् तस्य चैव हि ॥ (९।२)

śaktitaścaritaṃ vakṣye prasādāt tasya caiva hi ||

10.1१०.१

अप्राप्येह ततो ऽनुज्ञां न शक्यः स्तोतुम् ईश्वरः । (१०।१)

aprāpyeha tato 'nujñāṃ na śakyaḥ stotum īśvaraḥ |

10.2१०.२

यदा तेनाभ्यनुज्ञातः स्तुवत्येव सदा भवम् ॥ (१०।२)

yadā tenābhyanujñātaḥ stuvatyeva sadā bhavam ||

11.1११.१

अनादिनिधनस्याहं सर्वयोनेर् महात्मनः । (११।१)

anādinidhanasyāhaṃ sarvayoner mahātmanaḥ |

11.2११.२

नाम्नां कंचित् समुद्देशं वक्ष्ये ह्यव्यक्तयोनिनः ॥ (११।२)

nāmnāṃ kaṃcit samuddeśaṃ vakṣye hyavyaktayoninaḥ ||

12.1१२.१

वरदस्य वरेण्यस्य विश्वरूपस्य धीमतः । (१२।१)

varadasya vareṇyasya viśvarūpasya dhīmataḥ |

12.2१२.२

शृणु नामसमुद्देशं यद् उक्तं पद्मयोनिना ॥ (१२।२)

śṛṇu nāmasamuddeśaṃ yad uktaṃ padmayoninā ||

13.1१३.१

दश नामसहस्राणि यान्याह प्रपितामहः । (१३।१)

daśa nāmasahasrāṇi yānyāha prapitāmahaḥ |

13.2१३.२

तानि निर्मथ्य मनसा दध्नो घृतम् इवोद्धृतम् ॥ (१३।२)

tāni nirmathya manasā dadhno ghṛtam ivoddhṛtam ||

14.1१४.१

गिरेः सारं यथा हेम पुष्पात् सारं यथा मधु । (१४।१)

gireḥ sāraṃ yathā hema puṣpāt sāraṃ yathā madhu |

14.2१४.२

घृतात् सारं यथा मण्डस्तथैतत् सारम् उद्धृतम् ॥ (१४।२)

ghṛtāt sāraṃ yathā maṇḍastathaitat sāram uddhṛtam ||

15.1१५.१

सर्वपाप्मापहम् इदं चतुर्वेदसमन्वितम् । (१५।१)

sarvapāpmāpaham idaṃ caturvedasamanvitam |

15.2१५.२

प्रयत्नेनाधिगन्तव्यं धार्यं च प्रयतात्मना । (१५।२)

prayatnenādhigantavyaṃ dhāryaṃ ca prayatātmanā |

15.3१५.३

शान्तिकं पौष्टिकं चैव रक्षोघ्नं पावनं महत् ॥ (१५।३)

śāntikaṃ pauṣṭikaṃ caiva rakṣoghnaṃ pāvanaṃ mahat ||

16.1१६.१

इदं भक्ताय दातव्यं श्रद्दधानास्तिकाय च । (१६।१)

idaṃ bhaktāya dātavyaṃ śraddadhānāstikāya ca |

16.2१६.२

नाश्रद्दधानरूपाय नास्तिकायाजितात्मने ॥ (१६।२)

nāśraddadhānarūpāya nāstikāyājitātmane ||

17.1१७.१

यश्चाभ्यसूयते देवं भूतात्मानं पिनाकिनम् । (१७।१)

yaścābhyasūyate devaṃ bhūtātmānaṃ pinākinam |

17.2१७.२

स कृष्ण नरकं याति सह पूर्वैः सहानुगैः ॥ (१७।२)

sa kṛṣṇa narakaṃ yāti saha pūrvaiḥ sahānugaiḥ ||

18.1१८.१

इदं ध्यानम् इदं योगम् इदं ध्येयम् अनुत्तमम् । (१८।१)

idaṃ dhyānam idaṃ yogam idaṃ dhyeyam anuttamam |

18.2१८.२

इदं जप्यम् इदं ज्ञानं रहस्यम् इदम् उत्तमम् । (१८।२)

idaṃ japyam idaṃ jñānaṃ rahasyam idam uttamam |

18.3१८.३

इदं ज्ञात्वान्तकाले ऽपि गच्छेद्धि परमां गतिम् ॥ (१८।३)

idaṃ jñātvāntakāle 'pi gaccheddhi paramāṃ gatim ||

19.1१९.१

पवित्रं मङ्गलं पुण्यं कल्याणम् इदम् उत्तमम् । (१९।१)

pavitraṃ maṅgalaṃ puṇyaṃ kalyāṇam idam uttamam |

19.2१९.२

निगदिष्ये महाबाहो स्तवानाम् उत्तमं स्तवम् ॥ (१९।२)

nigadiṣye mahābāho stavānām uttamaṃ stavam ||

20.1२०.१

इदं ब्रह्मा पुरा कृत्वा सर्वलोकपितामहः । (२०।१)

idaṃ brahmā purā kṛtvā sarvalokapitāmahaḥ |

20.2२०.२

सर्वस्तवानां दिव्यानां राजत्वे समकल्पयत् ॥ (२०।२)

sarvastavānāṃ divyānāṃ rājatve samakalpayat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 17

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit