महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 89

387 of 1995 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

एवं सम्भाषमाणे तु धौम्ये कौरवनन्दन । (१।२)

evaṃ sambhāṣamāṇe tu dhaumye kauravanandana |

1.3१.३

लोमशः सुमहातेजा ऋषिस्तत्राजगाम ह ॥ (१।३)

lomaśaḥ sumahātejā ṛṣistatrājagāma ha ||

2.1२.१

तं पाण्डवाग्रजो राजा सगणो ब्राह्मणाश् च ते । (२।१)

taṃ pāṇḍavāgrajo rājā sagaṇo brāhmaṇāś ca te |

2.2२.२

उदतिष्ठन् महाभागं दिवि शक्रम् इवामराः ॥ (२।२)

udatiṣṭhan mahābhāgaṃ divi śakram ivāmarāḥ ||

3.1३.१

तम् अभ्यर्च्य यथान्यायं धर्मराजो युधिष्ठिरः । (३।१)

tam abhyarcya yathānyāyaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |

3.2३.२

पप्रच्छागमने हेतुम् अटने च प्रयोजनम् ॥ (३।२)

papracchāgamane hetum aṭane ca prayojanam ||

4.1४.१

स पृष्टः पाण्डुपुत्रेण प्रीयमाणो महामनाः । (४।१)

sa pṛṣṭaḥ pāṇḍuputreṇa prīyamāṇo mahāmanāḥ |

4.2४.२

उवाच श्लक्ष्णया वाचा हर्षयन्न् इव पाण्डवान् ॥ (४।२)

uvāca ślakṣṇayā vācā harṣayann iva pāṇḍavān ||

5.1५.१

संचरन्न् अस्मि कौन्तेय सर्वलोकान् यदृच्छया । (५।१)

saṃcarann asmi kaunteya sarvalokān yadṛcchayā |

5.2५.२

गतः शक्रस्य सदनं तत्रापश्यं सुरेश्वरम् ॥ (५।२)

gataḥ śakrasya sadanaṃ tatrāpaśyaṃ sureśvaram ||

6.1६.१

तव च भ्रातरं वीरम् अपश्यं सव्यसाचिनम् । (६।१)

tava ca bhrātaraṃ vīram apaśyaṃ savyasācinam |

6.2६.२

शक्रस्यार्धासनगतं तत्र मे विस्मयो महान् । (६।२)

śakrasyārdhāsanagataṃ tatra me vismayo mahān |

6.3६.३

आसीत् पुरुषशार्दूल दृष्ट्वा पार्थं तथागतम् ॥ (६।३)

āsīt puruṣaśārdūla dṛṣṭvā pārthaṃ tathāgatam ||

7.1७.१

आह मां तत्र देवेशो गच्छ पाण्डुसुतान् इति । (७।१)

āha māṃ tatra deveśo gaccha pāṇḍusutān iti |

7.2७.२

सो ऽहम् अभ्यागतः क्षिप्रं दिदृक्षुस् त्वां सहानुजम् ॥ (७।२)

so 'ham abhyāgataḥ kṣipraṃ didṛkṣus tvāṃ sahānujam ||

8.1८.१

वचनात् पुरुहूतस्य पार्थस्य च महात्मनः । (८।१)

vacanāt puruhūtasya pārthasya ca mahātmanaḥ |

8.2८.२

आख्यास्ये ते प्रियं तात महत् पाण्डवनन्दन ॥ (८।२)

ākhyāsye te priyaṃ tāta mahat pāṇḍavanandana ||

9.1९.१

भ्रातृभिः सहितो राजन् कृष्णया चैव तच्छृणु । (९।१)

bhrātṛbhiḥ sahito rājan kṛṣṇayā caiva tacchṛṇu |

9.2९.२

यत्त्वयोक्तो महाबाहुर् अस्त्रार्थं पाण्डवर्षभ ॥ (९।२)

yattvayokto mahābāhur astrārthaṃ pāṇḍavarṣabha ||

10.1१०.१

तद् अस्त्रम् आप्तं पार्थेन रुद्राद् अप्रतिमं महत् । (१०।१)

tad astram āptaṃ pārthena rudrād apratimaṃ mahat |

10.2१०.२

यत् तद् ब्रह्मशिरो नाम तपसा रुद्रम् आगतम् ॥ (१०।२)

yat tad brahmaśiro nāma tapasā rudram āgatam ||

11.1११.१

अमृताद् उत्थितं रौद्रं तल्लब्धं सव्यसाचिना । (११।१)

amṛtād utthitaṃ raudraṃ tallabdhaṃ savyasācinā |

11.2११.२

तत् समन्त्रं ससंहारं सप्रायश्चित्तमङ्गलम् ॥ (११।२)

tat samantraṃ sasaṃhāraṃ saprāyaścittamaṅgalam ||

12.1१२.१

वज्रं चान्यानि चास्त्राणि दण्डादीनि युधिष्ठिर । (१२।१)

vajraṃ cānyāni cāstrāṇi daṇḍādīni yudhiṣṭhira |

12.2१२.२

यमात् कुबेराद् वरुणाद् इन्द्राच्च कुरुनन्दन । (१२।२)

yamāt kuberād varuṇād indrācca kurunandana |

12.3१२.३

अस्त्राण्यधीतवान् पार्थो दिव्यान्यमितविक्रमः ॥ (१२।३)

astrāṇyadhītavān pārtho divyānyamitavikramaḥ ||

13.1१३.१

विश्वावसोश् च तनयाद् गीतं नृत्तं च साम च । (१३।१)

viśvāvasoś ca tanayād gītaṃ nṛttaṃ ca sāma ca |

13.2१३.२

वादित्रं च यथान्यायं प्रत्यविन्दद् यथाविधि ॥ (१३।२)

vāditraṃ ca yathānyāyaṃ pratyavindad yathāvidhi ||

14.1१४.१

एवं कृतास्त्रः कौन्तेयो गान्धर्वं वेदम् आप्तवान् । (१४।१)

evaṃ kṛtāstraḥ kaunteyo gāndharvaṃ vedam āptavān |

14.2१४.२

सुखं वसति बीभत्सुर् अनुजस्यानुजस् तव ॥ (१४।२)

sukhaṃ vasati bībhatsur anujasyānujas tava ||

15.1१५.१

यदर्थं मां सुरश्रेष्ठ इदं वचनम् अब्रवीत् । (१५।१)

yadarthaṃ māṃ suraśreṣṭha idaṃ vacanam abravīt |

15.2१५.२

तच्च ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर निबोध मे ॥ (१५।२)

tacca te kathayiṣyāmi yudhiṣṭhira nibodha me ||

16.1१६.१

भवान् मनुष्यलोकाय गमिष्यति न संशयः । (१६।१)

bhavān manuṣyalokāya gamiṣyati na saṃśayaḥ |

16.2१६.२

ब्रूयाद् युधिष्ठिरं तत्र वचनान् मे द्विजोत्तम ॥ (१६।२)

brūyād yudhiṣṭhiraṃ tatra vacanān me dvijottama ||

17.1१७.१

आगमिष्यति ते भ्राता कृतास्त्रः क्षिप्रम् अर्जुनः । (१७।१)

āgamiṣyati te bhrātā kṛtāstraḥ kṣipram arjunaḥ |

17.2१७.२

सुरकार्यं महत् कृत्वा यद् अशक्यं दिवौकसैः ॥ (१७।२)

surakāryaṃ mahat kṛtvā yad aśakyaṃ divaukasaiḥ ||

18.1१८.१

तपसा तु त्वम् आत्मानं भ्रातृभिः सह योजय । (१८।१)

tapasā tu tvam ātmānaṃ bhrātṛbhiḥ saha yojaya |

18.2१८.२

तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत् ॥ (१८।२)

tapaso hi paraṃ nāsti tapasā vindate mahat ||

19.1१९.१

अहं च कर्णं जानामि यथावद् भरतर्षभ । (१९।१)

ahaṃ ca karṇaṃ jānāmi yathāvad bharatarṣabha |

19.2१९.२

न स पार्थस्य संग्रामे कलाम् अर्हति षोडशीम् ॥ (१९।२)

na sa pārthasya saṃgrāme kalām arhati ṣoḍaśīm ||

20.1२०.१

यच्चापि ते भयं तस्मान् मनसिस्थम् अरिंदम । (२०।१)

yaccāpi te bhayaṃ tasmān manasistham ariṃdama |

20.2२०.२

तच्चाप्यपहरिष्यामि सव्यसाचाविहागते ॥ (२०।२)

taccāpyapahariṣyāmi savyasācāvihāgate ||

21.1२१.१

यच्च ते मानसं वीर तीर्थयात्राम् इमां प्रति । (२१।१)

yacca te mānasaṃ vīra tīrthayātrām imāṃ prati |

21.2२१.२

तच्च ते लोमशः सर्वं कथयिष्यत्य् असंशयम् ॥ (२१।२)

tacca te lomaśaḥ sarvaṃ kathayiṣyaty asaṃśayam ||

22.1२२.१

यच्च किंचित् तपोयुक्तं फलं तीर्थेषु भारत । (२२।१)

yacca kiṃcit tapoyuktaṃ phalaṃ tīrtheṣu bhārata |

22.2२२.२

महर्षिर् एष यद् ब्रूयात् तच्छ्रद्धेयम् अनन्यथा ॥ (२२।२)

maharṣir eṣa yad brūyāt tacchraddheyam ananyathā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 89

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit