MBh, 3, 165
Select a line for its word-by-word analysis.
कृतास्त्रम् अभिविश्वस्तम् अथ मां हरिवाहनः । (१।२)
kṛtāstram abhiviśvastam atha māṃ harivāhanaḥ |
संस्पृश्य मूर्ध्नि पाणिभ्याम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।३)
saṃspṛśya mūrdhni pāṇibhyām idaṃ vacanam abravīt ||
न त्वम् अद्य युधा जेतुं शक्यः सुरगणैर् अपि । (२।१)
na tvam adya yudhā jetuṃ śakyaḥ suragaṇair api |
किं पुनर् मानुषे लोके मानुषैर् अकृतात्मभिः । (२।२)
kiṃ punar mānuṣe loke mānuṣair akṛtātmabhiḥ |
अप्रमेयो ऽप्रधृष्यश्च युद्धेष्वप्रतिमस्तथा ॥ (२।३)
aprameyo 'pradhṛṣyaśca yuddheṣvapratimastathā ||
अस्त्रयुद्धे समो वीर न ते कश्चिद् भविष्यति ॥ (३।२)
astrayuddhe samo vīra na te kaścid bhaviṣyati ||
अप्रमत्तः सदा दक्षः सत्यवादी जितेन्द्रियः । (४।१)
apramattaḥ sadā dakṣaḥ satyavādī jitendriyaḥ |
ब्रह्मण्यश्चास्त्रविच् चासि शूरश्चासि कुरूद्वह ॥ (४।२)
brahmaṇyaścāstravic cāsi śūraścāsi kurūdvaha ||
पञ्चभिर् विधिभिः पार्थ न त्वया विद्यते समः ॥ (५।२)
pañcabhir vidhibhiḥ pārtha na tvayā vidyate samaḥ ||
प्रायश्चित्तं च वेत्थ त्वं प्रतिघातं च सर्वशः ॥ (६।२)
prāyaścittaṃ ca vettha tvaṃ pratighātaṃ ca sarvaśaḥ ||
प्रतिजानीष्व तं कर्तुम् अतो वेत्स्याम्यहं परम् ॥ (७।२)
pratijānīṣva taṃ kartum ato vetsyāmyahaṃ param ||
विषह्यं चेन् मया कर्तुं कृतम् एव निबोध तत् ॥ (८।२)
viṣahyaṃ cen mayā kartuṃ kṛtam eva nibodha tat ||
ततो माम् अब्रवीद् राजन् प्रहस्य बलवृत्रहा । (९।१)
tato mām abravīd rājan prahasya balavṛtrahā |
नाविषह्यं तवाद्यास्ति त्रिषु लोकेषु किंचन ॥ (९।२)
nāviṣahyaṃ tavādyāsti triṣu lokeṣu kiṃcana ||
समुद्रकुक्षिम् आश्रित्य दुर्गे प्रतिवसन्त्युत ॥ (१०।२)
samudrakukṣim āśritya durge prativasantyuta ||
तिस्रः कोट्यः समाख्यातास् तुल्यरूपबलप्रभाः । (११।१)
tisraḥ koṭyaḥ samākhyātās tulyarūpabalaprabhāḥ |
तांस् तत्र जहि कौन्तेय गुर्वर्थस् ते भविष्यति ॥ (११।२)
tāṃs tatra jahi kaunteya gurvarthas te bhaviṣyati ||
हयैर् उपेतं प्रादान् मे रथं दिव्यं महाप्रभम् ॥ (१२।२)
hayair upetaṃ prādān me rathaṃ divyaṃ mahāprabham ||
बबन्ध चैव मे मूर्ध्नि किरीटम् इदम् उत्तमम् । (१३।१)
babandha caiva me mūrdhni kirīṭam idam uttamam |
अभेद्यं कवचं चेदं स्पर्शरूपवद् उत्तमम् । (१४।१)
abhedyaṃ kavacaṃ cedaṃ sparśarūpavad uttamam |
अजरां ज्याम् इमां चापि गाण्डीवे समयोजयत् ॥ (१४।२)
ajarāṃ jyām imāṃ cāpi gāṇḍīve samayojayat ||
मन्वाना देवराजं मां समाजग्मुर् विशां पते । (१६।२)
manvānā devarājaṃ māṃ samājagmur viśāṃ pate |
दृष्ट्वा च माम् अपृच्छन्त किं करिष्यसि फल्गुन ॥ (१६।३)
dṛṣṭvā ca mām apṛcchanta kiṃ kariṣyasi phalguna ||
तान् अब्रुवं यथाभूतम् इदं कर्तास्मि संयुगे । (१७।१)
tān abruvaṃ yathābhūtam idaṃ kartāsmi saṃyuge |
निवातकवचानां तु प्रस्थितं मां वधैषिणम् । (१७।२)
nivātakavacānāṃ tu prasthitaṃ māṃ vadhaiṣiṇam |
निबोधत महाभागाः शिवं चाशास्त मे ऽनघाः ॥ (१७।३)
nibodhata mahābhāgāḥ śivaṃ cāśāsta me 'naghāḥ ||
तुष्टुवुर् मां प्रसन्नास् ते यथा देवं पुरंदरम् । (१८।१)
tuṣṭuvur māṃ prasannās te yathā devaṃ puraṃdaram |
रथेनानेन दैत्यानां जितवान् मघवान् युधि ॥ (१९।२)
rathenānena daityānāṃ jitavān maghavān yudhi ||
प्रदीयमानं देवैस् तु देवदत्तं जलोद्भवम् । (२२।१)
pradīyamānaṃ devais tu devadattaṃ jalodbhavam |
प्रत्यगृह्णं जयायैनं स्तूयमानस् तदामरैः ॥ (२२।२)
pratyagṛhṇaṃ jayāyainaṃ stūyamānas tadāmaraiḥ ||
दानवालयम् अत्युग्रं प्रयातो ऽस्मि युयुत्सया ॥ (२३।२)
dānavālayam atyugraṃ prayāto 'smi yuyutsayā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.