वैशंपायन उवाच । (१।१)

स्थिते मुहूर्तं पार्थे तु धर्मराजे युधिष्ठिरे । (१।२)

आजग्मुस्तत्र कौरव्य देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ (१।३)

स्वयं विग्रहवान् धर्मो राजानं प्रसमीक्षितुम् । (२।१)

तत्राजगाम यत्रासौ कुरुराजो युधिष्ठिरः ॥ (२।२)

तेषु भास्वरदेहेषु पुण्याभिजनकर्मसु । (३।१)

समागतेषु देवेषु व्यगमत् तत् तमो नृप ॥ (३।२)

नादृश्यन्त च तास्तत्र यातनाः पापकर्मिणाम् । (४।१)

नदी वैतरणी चैव कूटशाल्मलिना सह ॥ (४।२)

लोहकुम्भ्यः शिलाश्चैव नादृश्यन्त भयानकाः । (५।१)

विकृतानि शरीराणि यानि तत्र समन्ततः । (५।२)

ददर्श राजा कौन्तेयस्तान्यदृश्यानि चाभवन् ॥ (५।३)

ततो वायुः सुखस्पर्शः पुण्यगन्धवहः शिवः । (६।१)

ववौ देवसमीपस्थः शीतलो ऽतीव भारत ॥ (६।२)

मरुतः सह शक्रेण वसवश्चाश्विनौ सह । (७।१)

साध्या रुद्रास्तथादित्या ये चान्ये ऽपि दिवौकसः ॥ (७।२)

सर्वे तत्र समाजग्मुः सिद्धाश्च परमर्षयः । (८।१)

यत्र राजा महातेजा धर्मपुत्रः स्थितो ऽभवत् ॥ (८।२)

ततः शक्रः सुरपतिः श्रिया परमया युतः । (९।१)

युधिष्ठिरम् उवाचेदं सान्त्वपूर्वम् इदं वचः ॥ (९।२)

युधिष्ठिर महाबाहो प्रीता देवगणास्तव । (१०।१)

एह्येहि पुरुषव्याघ्र कृतम् एतावता विभो । (१०।२)

सिद्धिः प्राप्ता त्वया राजंल्लोकाश्चाप्यक्षयास्तव ॥ (१०।३)

न च मन्युस्त्वया कार्यः शृणु चेदं वचो मम । (११।१)

अवश्यं नरकस्तात द्रष्टव्यः सर्वराजभिः ॥ (११।२)

शुभानाम् अशुभानां च द्वौ राशी पुरुषर्षभ । (१२।१)

यः पूर्वं सुकृतं भुङ्क्ते पश्चान्निरयम् एति सः । (१२।२)

पूर्वं नरकभाग्यस्तु पश्चात् स्वर्गम् उपैति सः ॥ (१२।३)

भूयिष्ठं पापकर्मा यः स पूर्वं स्वर्गम् अश्नुते । (१३।१)

तेन त्वम् एवं गमितो मया श्रेयोऽर्थिना नृप ॥ (१३।२)

व्याजेन हि त्वया द्रोण उपचीर्णः सुतं प्रति । (१४।१)

व्याजेनैव ततो राजन् दर्शितो नरकस्तव ॥ (१४।२)

यथैव त्वं तथा भीमस्तथा पार्थो यमौ तथा । (१५।१)

द्रौपदी च तथा कृष्णा व्याजेन नरकं गताः ॥ (१५।२)

आगच्छ नरशार्दूल मुक्तास्ते चैव किल्बिषात् । (१६।१)

स्वपक्षाश्चैव ये तुभ्यं पार्थिवा निहता रणे । (१६।२)

सर्वे स्वर्गम् अनुप्राप्तास्तान् पश्य पुरुषर्षभ ॥ (१६।३)

कर्णश्चैव महेष्वासः सर्वशस्त्रभृतां वरः । (१७।१)

स गतः परमां सिद्धिं यदर्थं परितप्यसे ॥ (१७।२)

तं पश्य पुरुषव्याघ्रम् आदित्यतनयं विभो । (१८।१)

स्वस्थानस्थं महाबाहो जहि शोकं नरर्षभ ॥ (१८।२)

भ्रातॄंश्चान्यांस्तथा पश्य स्वपक्षांश्चैव पार्थिवान् । (१९।१)

स्वं स्वं स्थानम् अनुप्राप्तान् व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ (१९।२)

अनुभूय पूर्वं त्वं कृच्छ्रम् इतः प्रभृति कौरव । (२०।१)

विहरस्व मया सार्धं गतशोको निरामयः ॥ (२०।२)

कर्मणां तात पुण्यानां जितानां तपसा स्वयम् । (२१।१)

दानानां च महाबाहो फलं प्राप्नुहि पाण्डव ॥ (२१।२)

अद्य त्वां देवगन्धर्वा दिव्याश्चाप्सरसो दिवि । (२२।१)

उपसेवन्तु कल्याणं विरजोऽम्बरवाससः ॥ (२२।२)

राजसूयजितांल्लोकान् अश्वमेधाभिवर्धितान् । (२३।१)

प्राप्नुहि त्वं महाबाहो तपसश्च फलं महत् ॥ (२३।२)

उपर्युपरि राज्ञां हि तव लोका युधिष्ठिर । (२४।१)

हरिश्चन्द्रसमाः पार्थ येषु त्वं विहरिष्यसि ॥ (२४।२)

मान्धाता यत्र राजर्षिर् यत्र राजा भगीरथः । (२५।१)

दौःषन्तिर् यत्र भरतस्तत्र त्वं विहरिष्यसि ॥ (२५।२)

एषा देवनदी पुण्या पार्थ त्रैलोक्यपावनी । (२६।१)

आकाशगङ्गा राजेन्द्र तत्राप्लुत्य गमिष्यसि ॥ (२६।२)

अत्र स्नातस्य ते भावो मानुषो विगमिष्यति । (२७।१)

गतशोको निरायासो मुक्तवैरो भविष्यसि ॥ (२७।२)

एवं ब्रुवति देवेन्द्रे कौरवेन्द्रं युधिष्ठिरम् । (२८।१)

धर्मो विग्रहवान् साक्षाद् उवाच सुतम् आत्मनः ॥ (२८।२)

भो भो राजन्महाप्राज्ञ प्रीतो ऽस्मि तव पुत्रक । (२९।१)

मद्भक्त्या सत्यवाक्येन क्षमया च दमेन च ॥ (२९।२)

एषा तृतीया जिज्ञासा तव राजन् कृता मया । (३०।१)

न शक्यसे चालयितुं स्वभावात् पार्थ हेतुभिः ॥ (३०।२)

पूर्वं परीक्षितो हि त्वम् आसीर् द्वैतवनं प्रति । (३१।१)

अरणीसहितस्यार्थे तच्च निस्तीर्णवान् असि ॥ (३१।२)

सोदर्येषु विनष्टेषु द्रौपद्यां तत्र भारत । (३२।१)

श्वरूपधारिणा पुत्र पुनस्त्वं मे परीक्षितः ॥ (३२।२)

इदं तृतीयं भ्रातॄणाम् अर्थे यत् स्थातुम् इच्छसि । (३३।१)

विशुद्धो ऽसि महाभाग सुखी विगतकल्मषः ॥ (३३।२)

न च ते भ्रातरः पार्थ नरकस्था विशां पते । (३४।१)

मायैषा देवराजेन महेन्द्रेण प्रयोजिता ॥ (३४।२)

अवश्यं नरकस्तात द्रष्टव्यः सर्वराजभिः । (३५।१)

ततस्त्वया प्राप्तम् इदं मुहूर्तं दुःखम् उत्तमम् ॥ (३५।२)

न सव्यसाची भीमो वा यमौ वा पुरुषर्षभौ । (३६।१)

कर्णो वा सत्यवाक् शूरो नरकार्हाश्चिरं नृप ॥ (३६।२)

न कृष्णा राजपुत्री च नरकार्हा युधिष्ठिर । (३७।१)

एह्येहि भरतश्रेष्ठ पश्य गङ्गां त्रिलोकगाम् ॥ (३७।२)

एवम् उक्तः स राजर्षिस्तव पूर्वपितामहः । (३८।१)

जगाम सह धर्मेण सर्वैश्च त्रिदशालयैः ॥ (३८।२)

गङ्गां देवनदीं पुण्यां पावनीम् ऋषिसंस्तुताम् । (३९।१)

अवगाह्य तु तां राजा तनुं तत्याज मानुषीम् ॥ (३९।२)

ततो दिव्यवपुर् भूत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः । (४०।१)

निर्वैरो गतसंतापो जले तस्मिन् समाप्लुतः ॥ (४०।२)

ततो ययौ वृतो देवैः कुरुराजो युधिष्ठिरः । (४१।१)

धर्मेण सहितो धीमान् स्तूयमानो महर्षिभिः ॥ (४१।२)