MBh, 7, 99
Select a line for its word-by-word analysis.
स विद्ध्वा सात्यकिं षष्ट्या तथा षोडशभिः शरैः । (२।१)
sa viddhvā sātyakiṃ ṣaṣṭyā tathā ṣoḍaśabhiḥ śaraiḥ |
नाकम्पयत् स्थितं युद्धे मैनाकम् इव पर्वतम् ॥ (२।२)
nākampayat sthitaṃ yuddhe mainākam iva parvatam ||
स तु दुःशासनं वीरः सायकैर् आवृणोद् भृशम् । (३।१)
sa tu duḥśāsanaṃ vīraḥ sāyakair āvṛṇod bhṛśam |
ते ऽगच्छन् युयुधानस्य समीपं क्रूरकारिणः । (५।१)
te 'gacchan yuyudhānasya samīpaṃ krūrakāriṇaḥ |
त्रिगर्तानां त्रिसाहस्रा रथा युद्धविशारदाः ॥ (५।२)
trigartānāṃ trisāhasrā rathā yuddhaviśāradāḥ ||
स्थिरां कृत्वा मतिं युद्धे भूत्वा संशप्तका मिथः ॥ (६।२)
sthirāṃ kṛtvā matiṃ yuddhe bhūtvā saṃśaptakā mithaḥ ||
तेषां प्रयततां युद्धे शरवर्षाणि मुञ्चताम् । (७।१)
teṣāṃ prayatatāṃ yuddhe śaravarṣāṇi muñcatām |
योधान् पञ्चशतान्मुख्यान् अग्रानीके व्यपोथयत् ॥ (७।२)
yodhān pañcaśatānmukhyān agrānīke vyapothayat ||
रथैश्च बहुधा छिन्नैर् ध्वजैश्चैव विशां पते । (९।१)
rathaiśca bahudhā chinnair dhvajaiścaiva viśāṃ pate |
त्रातारं नाध्यगच्छन्त पङ्कमग्ना इव द्विपाः ॥ (११।२)
trātāraṃ nādhyagacchanta paṅkamagnā iva dvipāḥ ||
ततस्ते पर्यवर्तन्त सर्वे द्रोणरथं प्रति । (१२।१)
tataste paryavartanta sarve droṇarathaṃ prati |
हत्वा पञ्चशतान् योधाञ् शरैर् आशीविषोपमैः । (१३।१)
hatvā pañcaśatān yodhāñ śarair āśīviṣopamaiḥ |
प्रायात् स शनकैर् वीरो धनंजयरथं प्रति ॥ (१३।२)
prāyāt sa śanakair vīro dhanaṃjayarathaṃ prati ||
तं प्रयान्तं नरश्रेष्ठं पुत्रो दुःशासनस्तव । (१४।१)
taṃ prayāntaṃ naraśreṣṭhaṃ putro duḥśāsanastava |
विव्याध नवभिस्तूर्णं शरैः संनतपर्वभिः ॥ (१४।२)
vivyādha navabhistūrṇaṃ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
स तु तं प्रतिविव्याध पञ्चभिर् निशितैः शरैः । (१५।१)
sa tu taṃ prativivyādha pañcabhir niśitaiḥ śaraiḥ |
रुक्मपुङ्खैर् महेष्वासो गार्ध्रपत्रैर् अजिह्मगैः ॥ (१५।२)
rukmapuṅkhair maheṣvāso gārdhrapatrair ajihmagaiḥ ||
दुःशासनस्त्रिभिर् विद्ध्वा पुनर् विव्याध पञ्चभिः ॥ (१६।२)
duḥśāsanastribhir viddhvā punar vivyādha pañcabhiḥ ||
शैनेयस्तव पुत्रं तु विद्ध्वा पञ्चभिर् आशुगैः । (१७।१)
śaineyastava putraṃ tu viddhvā pañcabhir āśugaiḥ |
धनुश्चास्य रणे छित्त्वा विस्मयन्न् अर्जुनं ययौ ॥ (१७।२)
dhanuścāsya raṇe chittvā vismayann arjunaṃ yayau ||
ततो दुःशासनः क्रुद्धो वृष्णिवीराय गच्छते । (१८।१)
tato duḥśāsanaḥ kruddho vṛṣṇivīrāya gacchate |
तां तु शक्तिं तदा घोरां तव पुत्रस्य सात्यकिः । (१९।१)
tāṃ tu śaktiṃ tadā ghorāṃ tava putrasya sātyakiḥ |
चिछेद शतधा राजन्निशितैः कङ्कपत्रिभिः ॥ (१९।२)
cicheda śatadhā rājanniśitaiḥ kaṅkapatribhiḥ ||
सात्यकिं दशभिर् विद्ध्वा सिंहनादं ननाद ह ॥ (२०।२)
sātyakiṃ daśabhir viddhvā siṃhanādaṃ nanāda ha ||
सात्यकिस्तु रणे क्रुद्धो मोहयित्वा सुतं तव । (२१।१)
sātyakistu raṇe kruddho mohayitvā sutaṃ tava |
सर्वायसैस्तीक्ष्णवक्त्रैर् अष्टाभिर् विव्यधे पुनः ॥ (२१।३)
sarvāyasaistīkṣṇavaktrair aṣṭābhir vivyadhe punaḥ ||
दुःशासनस्तु विंशत्या सात्यकिं प्रत्यविध्यत । (२२।१)
duḥśāsanastu viṃśatyā sātyakiṃ pratyavidhyata |
सात्वतो ऽपि महाराज तं विव्याध स्तनान्तरे । (२२।२)
sātvato 'pi mahārāja taṃ vivyādha stanāntare |
त्रिभिर् एव महावेगैः शरैः संनतपर्वभिः ॥ (२२।३)
tribhir eva mahāvegaiḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
ततो ऽस्य वाहान्निशितैः शरैर् जघ्ने महारथः । (२३।१)
tato 'sya vāhānniśitaiḥ śarair jaghne mahārathaḥ |
सारथिं च सुसंक्रुद्धः शरैः संनतपर्वभिः ॥ (२३।२)
sārathiṃ ca susaṃkruddhaḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
धनुर् एकेन भल्लेन हस्तावापं च पञ्चभिः । (२४।१)
dhanur ekena bhallena hastāvāpaṃ ca pañcabhiḥ |
ध्वजं च रथशक्तिं च भल्लाभ्यां परमास्त्रवित् । (२४।२)
dhvajaṃ ca rathaśaktiṃ ca bhallābhyāṃ paramāstravit |
चिछेद विशिखैस्तीक्ष्णैस्तथोभौ पार्ष्णिसारथी ॥ (२४।३)
cicheda viśikhaistīkṣṇaistathobhau pārṣṇisārathī ||
तम् अभिद्रुत्य शैनेयो मुहूर्तम् इव भारत । (२६।१)
tam abhidrutya śaineyo muhūrtam iva bhārata |
प्रतिज्ञातः सभामध्ये सर्वेषाम् एव संयुगे ॥ (२७।२)
pratijñātaḥ sabhāmadhye sarveṣām eva saṃyuge ||
तथा दुःशासनं जित्वा सात्यकिः संयुगे प्रभो । (२८।१)
tathā duḥśāsanaṃ jitvā sātyakiḥ saṃyuge prabho |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.