वैशंपायन उवाच । (१।१)

एवम् उक्तास्तु ते तेन पौरजानपदा जनाः । (१।२)

वृद्धेन राज्ञा कौरव्य नष्टसंज्ञा इवाभवन् ॥ (१।३)

तूष्णींभूतांस्ततस्तांस्तु बाष्पकण्ठान्महीपतिः । (२।१)

धृतराष्ट्रो महीपालः पुनर् एवाभ्यभाषत ॥ (२।२)

वृद्धं मां हतपुत्रं च धर्मपत्न्या सहानया । (३।१)

विलपन्तं बहुविधं कृपणं चैव सत्तमाः ॥ (३।२)

पित्रा स्वयम् अनुज्ञातं कृष्णद्वैपायनेन वै । (४।१)

वनवासाय धर्मज्ञा धर्मज्ञेन नृपेण च ॥ (४।२)

सो ऽहं पुनः पुनर् याचे शिरसावनतो ऽनघाः । (५।१)

गान्धार्या सहितं तन्मां समनुज्ञातुम् अर्हथ ॥ (५।२)

श्रुत्वा तु कुरुराजस्य वाक्यानि करुणानि ते । (६।१)

रुरुदुः सर्वतो राजन् समेताः कुरुजाङ्गलाः ॥ (६।२)

उत्तरीयैः करैश्चापि संछाद्य वदनानि ते । (७।१)

रुरुदुः शोकसंतप्ता मुहूर्तं पितृमातृवत् ॥ (७।२)

हृदयैः शून्यभूतैस्ते धृतराष्ट्रप्रवासजम् । (८।१)

दुःखं संधारयन्तः स्म नष्टसंज्ञा इवाभवन् ॥ (८।२)

ते विनीय तम् आयासं कुरुराजवियोगजम् । (९।१)

शनैः शनैस्तदान्योन्यम् अब्रुवन् स्वमतान्युत ॥ (९।२)

ततः संधाय ते सर्वे वाक्यान्यथ समासतः । (१०।१)

एकस्मिन् ब्राह्मणे राजन्न् आवेश्योचुर् नराधिपम् ॥ (१०।२)

ततः स्वचरणे वृद्धः संमतो ऽर्थविशारदः । (११।१)

साम्बाख्यो बह्वृचो राजन् वक्तुं समुपचक्रमे ॥ (११।२)

अनुमान्य महाराजं तत् सदः सम्प्रभाष्य च । (१२।१)

विप्रः प्रगल्भो मेधावी स राजानम् उवाच ह ॥ (१२।२)

राजन् वाक्यं जनस्यास्य मयि सर्वं समर्पितम् । (१३।१)

वक्ष्यामि तद् अहं वीर तज्जुषस्व नराधिप ॥ (१३।२)

यथा वदसि राजेन्द्र सर्वम् एतत् तथा विभो । (१४।१)

नात्र मिथ्या वचः किंचित् सुहृत् त्वं नः परस्परम् ॥ (१४।२)

न जात्वस्य तु वंशस्य राज्ञां कश्चित् कदाचन । (१५।१)

राजासीद् यः प्रजापालः प्रजानाम् अप्रियो भवेत् ॥ (१५।२)

पितृवद् भ्रातृवच्चैव भवन्तः पालयन्ति नः । (१६।१)

न च दुर्योधनः किंचिद् अयुक्तं कृतवान्नृप ॥ (१६।२)

यथा ब्रवीति धर्मज्ञो मुनिः सत्यवतीसुतः । (१७।१)

तथा कुरु महाराज स हि नः परमो गुरुः ॥ (१७।२)

त्यक्ता वयं तु भवता दुःखशोकपरायणाः । (१८।१)

भविष्यामश्चिरं राजन् भवद्गुणशतैर् हृताः ॥ (१८।२)

यथा शंतनुना गुप्ता राज्ञा चित्राङ्गदेन च । (१९।१)

भीष्मवीर्योपगूढेन पित्रा च तव पार्थिव ॥ (१९।२)

भवद्बुद्धियुजा चैव पाण्डुना पृथिवीक्षिता । (२०।१)

तथा दुर्योधनेनापि राज्ञा सुपरिपालिताः ॥ (२०।२)

न स्वल्पम् अपि पुत्रस्ते व्यलीकं कृतवान्नृप । (२१।१)

पितरीव सुविश्वस्तास्तस्मिन्न् अपि नराधिपे । (२१।२)

वयम् आस्म यथा सम्यग् भवतो विदितं तथा ॥ (२१।३)

तथा वर्षसहस्राय कुन्तीपुत्रेण धीमता । (२२।१)

पाल्यमाना धृतिमता सुखं विन्दामहे नृप ॥ (२२।२)

राजर्षीणां पुराणानां भवतां वंशधारिणाम् । (२३।१)

कुरुसंवरणादीनां भरतस्य च धीमतः ॥ (२३।२)

वृत्तं समनुयात्येष धर्मात्मा भूरिदक्षिणः । (२४।१)

नात्र वाच्यं महाराज सुसूक्ष्मम् अपि विद्यते ॥ (२४।२)

उषिताः स्म सुखं नित्यं भवता परिपालिताः । (२५।१)

सुसूक्ष्मं च व्यलीकं ते सपुत्रस्य न विद्यते ॥ (२५।२)

यत् तु ज्ञातिविमर्दे ऽस्मिन्न् आत्थ दुर्योधनं प्रति । (२६।१)

भवन्तम् अनुनेष्यामि तत्रापि कुरुनन्दन ॥ (२६।२)