महाभारतMahābhārata

MBh, 6, 29

890 of 1995 · 61 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीभगवानुवाच । (१।१)

śrībhagavānuvāca |

1.2१.२

मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः । (१।२)

mayyāsaktamanāḥ pārtha yogaṃ yuñjanmadāśrayaḥ |

1.3१.३

असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु ॥ (१।३)

asaṃśayaṃ samagraṃ māṃ yathā jñāsyasi tacchṛṇu ||

2.1२.१

ज्ञानं ते ऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः । (२।१)

jñānaṃ te 'haṃ savijñānamidaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ |

2.2२.२

यज्ज्ञात्वा नेह भूयो ऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते ॥ (२।२)

yajjñātvā neha bhūyo 'nyajjñātavyamavaśiṣyate ||

3.1३.१

मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये । (३।१)

manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye |

3.2३.२

यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः ॥ (३।२)

yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ vetti tattvataḥ ||

4.1४.१

भूमिरापो ऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च । (४।१)

bhūmirāpo 'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca |

4.2४.२

अहंकार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा ॥ (४।२)

ahaṃkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtiraṣṭadhā ||

5.1५.१

अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् । (५।१)

apareyamitastvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām |

5.2५.२

जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत् ॥ (५।२)

jīvabhūtāṃ mahābāho yayedaṃ dhāryate jagat ||

6.1६.१

एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय । (६।१)

etadyonīni bhūtāni sarvāṇītyupadhāraya |

6.2६.२

अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा ॥ (६।२)

ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayastathā ||

7.1७.१

मत्तः परतरं नान्यत्किंचिदस्ति धनंजय । (७।१)

mattaḥ parataraṃ nānyatkiṃcidasti dhanaṃjaya |

7.2७.२

मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव ॥ (७।२)

mayi sarvamidaṃ protaṃ sūtre maṇigaṇā iva ||

8.1८.१

रसो ऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः । (८।१)

raso 'hamapsu kaunteya prabhāsmi śaśisūryayoḥ |

8.2८.२

प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु ॥ (८।२)

praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ khe pauruṣaṃ nṛṣu ||

9.1९.१

पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ । (९।१)

puṇyo gandhaḥ pṛthivyāṃ ca tejaścāsmi vibhāvasau |

9.2९.२

जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु ॥ (९।२)

jīvanaṃ sarvabhūteṣu tapaścāsmi tapasviṣu ||

10.1१०.१

बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् । (१०।१)

bījaṃ māṃ sarvabhūtānāṃ viddhi pārtha sanātanam |

10.2१०.२

बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ॥ (१०।२)

buddhirbuddhimatāmasmi tejastejasvināmaham ||

11.1११.१

बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम् । (११।१)

balaṃ balavatāṃ cāhaṃ kāmarāgavivarjitam |

11.2११.२

धर्माविरुद्धो भूतेषु कामो ऽस्मि भरतर्षभ ॥ (११।२)

dharmāviruddho bhūteṣu kāmo 'smi bharatarṣabha ||

12.1१२.१

ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये । (१२।१)

ye caiva sāttvikā bhāvā rājasāstāmasāśca ye |

12.2१२.२

मत्त एवेति तान्विद्धि न त्वहं तेषु ते मयि ॥ (१२।२)

matta eveti tānviddhi na tvahaṃ teṣu te mayi ||

13.1१३.१

त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् । (१३।१)

tribhirguṇamayairbhāvairebhiḥ sarvamidaṃ jagat |

13.2१३.२

मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम् ॥ (१३।२)

mohitaṃ nābhijānāti māmebhyaḥ paramavyayam ||

14.1१४.१

दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया । (१४।१)

daivī hyeṣā guṇamayī mama māyā duratyayā |

14.2१४.२

मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते ॥ (१४।२)

māmeva ye prapadyante māyāmetāṃ taranti te ||

15.1१५.१

न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः । (१५।१)

na māṃ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ |

15.2१५.२

माययापहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः ॥ (१५।२)

māyayāpahṛtajñānā āsuraṃ bhāvamāśritāḥ ||

16.1१६.१

चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनो ऽर्जुन । (१६।१)

caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtino 'rjuna |

16.2१६.२

आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ ॥ (१६।२)

ārto jijñāsurarthārthī jñānī ca bharatarṣabha ||

17.1१७.१

तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते । (१७।१)

teṣāṃ jñānī nityayukta ekabhaktirviśiṣyate |

17.2१७.२

प्रियो हि ज्ञानिनो ऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः ॥ (१७।२)

priyo hi jñānino 'tyarthamahaṃ sa ca mama priyaḥ ||

18.1१८.१

उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् । (१८।१)

udārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me matam |

18.2१८.२

आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम् ॥ (१८।२)

āsthitaḥ sa hi yuktātmā māmevānuttamāṃ gatim ||

19.1१९.१

बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते । (१९।१)

bahūnāṃ janmanāmante jñānavānmāṃ prapadyate |

19.2१९.२

वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः ॥ (१९।२)

vāsudevaḥ sarvamiti sa mahātmā sudurlabhaḥ ||

20.1२०.१

कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्ते ऽन्यदेवताः । (२०।१)

kāmaistaistairhṛtajñānāḥ prapadyante 'nyadevatāḥ |

20.2२०.२

तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया ॥ (२०।२)

taṃ taṃ niyamamāsthāya prakṛtyā niyatāḥ svayā ||

21.1२१.१

यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति । (२१।१)

yo yo yāṃ yāṃ tanuṃ bhaktaḥ śraddhayārcitumicchati |

21.2२१.२

तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम् ॥ (२१।२)

tasya tasyācalāṃ śraddhāṃ tāmeva vidadhāmyaham ||

22.1२२.१

स तया श्रद्धया युक्तस्तस्या राधनमीहते । (२२।१)

sa tayā śraddhayā yuktastasyā rādhanamīhate |

22.2२२.२

लभते च ततः कामान्मयैव विहितान्हि तान् ॥ (२२।२)

labhate ca tataḥ kāmānmayaiva vihitānhi tān ||

23.1२३.१

अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् । (२३।१)

antavattu phalaṃ teṣāṃ tadbhavatyalpamedhasām |

23.2२३.२

देवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि ॥ (२३।२)

devāndevayajo yānti madbhaktā yānti māmapi ||

24.1२४.१

अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः । (२४।१)

avyaktaṃ vyaktimāpannaṃ manyante māmabuddhayaḥ |

24.2२४.२

परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम् ॥ (२४।२)

paraṃ bhāvamajānanto mamāvyayamanuttamam ||

25.1२५.१

नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः । (२५।१)

nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ |

25.2२५.२

मूढो ऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम् ॥ (२५।२)

mūḍho 'yaṃ nābhijānāti loko māmajamavyayam ||

26.1२६.१

वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन । (२६।१)

vedāhaṃ samatītāni vartamānāni cārjuna |

26.2२६.२

भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन ॥ (२६।२)

bhaviṣyāṇi ca bhūtāni māṃ tu veda na kaścana ||

27.1२७.१

इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वंद्वमोहेन भारत । (२७।१)

icchādveṣasamutthena dvaṃdvamohena bhārata |

27.2२७.२

सर्वभूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परंतप ॥ (२७।२)

sarvabhūtāni saṃmohaṃ sarge yānti paraṃtapa ||

28.1२८.१

येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् । (२८।१)

yeṣāṃ tvantagataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām |

28.2२८.२

ते द्वंद्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः ॥ (२८।२)

te dvaṃdvamohanirmuktā bhajante māṃ dṛḍhavratāḥ ||

29.1२९.१

जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये । (२९।१)

jarāmaraṇamokṣāya māmāśritya yatanti ye |

29.2२९.२

ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम् ॥ (२९।२)

te brahma tadviduḥ kṛtsnamadhyātmaṃ karma cākhilam ||

30.1३०.१

साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः । (३०।१)

sādhibhūtādhidaivaṃ māṃ sādhiyajñaṃ ca ye viduḥ |

30.2३०.२

प्रयाणकाले ऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः ॥ (३०।२)

prayāṇakāle 'pi ca māṃ te viduryuktacetasaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 6, 29

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit