MBh, 6, 29
Select a line for its word-by-word analysis.
मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः । (१।२)
mayyāsaktamanāḥ pārtha yogaṃ yuñjanmadāśrayaḥ |
असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु ॥ (१।३)
asaṃśayaṃ samagraṃ māṃ yathā jñāsyasi tacchṛṇu ||
ज्ञानं ते ऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः । (२।१)
jñānaṃ te 'haṃ savijñānamidaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ |
यज्ज्ञात्वा नेह भूयो ऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते ॥ (२।२)
yajjñātvā neha bhūyo 'nyajjñātavyamavaśiṣyate ||
यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः ॥ (३।२)
yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ vetti tattvataḥ ||
अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् । (५।१)
apareyamitastvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām |
अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा ॥ (६।२)
ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayastathā ||
रसो ऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः । (८।१)
raso 'hamapsu kaunteya prabhāsmi śaśisūryayoḥ |
प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु ॥ (८।२)
praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ khe pauruṣaṃ nṛṣu ||
पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ । (९।१)
puṇyo gandhaḥ pṛthivyāṃ ca tejaścāsmi vibhāvasau |
बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् । (१०।१)
bījaṃ māṃ sarvabhūtānāṃ viddhi pārtha sanātanam |
बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ॥ (१०।२)
buddhirbuddhimatāmasmi tejastejasvināmaham ||
धर्माविरुद्धो भूतेषु कामो ऽस्मि भरतर्षभ ॥ (११।२)
dharmāviruddho bhūteṣu kāmo 'smi bharatarṣabha ||
ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये । (१२।१)
ye caiva sāttvikā bhāvā rājasāstāmasāśca ye |
मत्त एवेति तान्विद्धि न त्वहं तेषु ते मयि ॥ (१२।२)
matta eveti tānviddhi na tvahaṃ teṣu te mayi ||
त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् । (१३।१)
tribhirguṇamayairbhāvairebhiḥ sarvamidaṃ jagat |
मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते ॥ (१४।२)
māmeva ye prapadyante māyāmetāṃ taranti te ||
न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः । (१५।१)
na māṃ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ |
चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनो ऽर्जुन । (१६।१)
caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtino 'rjuna |
आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ ॥ (१६।२)
ārto jijñāsurarthārthī jñānī ca bharatarṣabha ||
तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते । (१७।१)
teṣāṃ jñānī nityayukta ekabhaktirviśiṣyate |
प्रियो हि ज्ञानिनो ऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः ॥ (१७।२)
priyo hi jñānino 'tyarthamahaṃ sa ca mama priyaḥ ||
उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् । (१८।१)
udārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me matam |
आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम् ॥ (१८।२)
āsthitaḥ sa hi yuktātmā māmevānuttamāṃ gatim ||
बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते । (१९।१)
bahūnāṃ janmanāmante jñānavānmāṃ prapadyate |
कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्ते ऽन्यदेवताः । (२०।१)
kāmaistaistairhṛtajñānāḥ prapadyante 'nyadevatāḥ |
तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया ॥ (२०।२)
taṃ taṃ niyamamāsthāya prakṛtyā niyatāḥ svayā ||
यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति । (२१।१)
yo yo yāṃ yāṃ tanuṃ bhaktaḥ śraddhayārcitumicchati |
तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम् ॥ (२१।२)
tasya tasyācalāṃ śraddhāṃ tāmeva vidadhāmyaham ||
लभते च ततः कामान्मयैव विहितान्हि तान् ॥ (२२।२)
labhate ca tataḥ kāmānmayaiva vihitānhi tān ||
अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् । (२३।१)
antavattu phalaṃ teṣāṃ tadbhavatyalpamedhasām |
देवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि ॥ (२३।२)
devāndevayajo yānti madbhaktā yānti māmapi ||
अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः । (२४।१)
avyaktaṃ vyaktimāpannaṃ manyante māmabuddhayaḥ |
भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन ॥ (२६।२)
bhaviṣyāṇi ca bhūtāni māṃ tu veda na kaścana ||
येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् । (२८।१)
yeṣāṃ tvantagataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām |
ते द्वंद्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः ॥ (२८।२)
te dvaṃdvamohanirmuktā bhajante māṃ dṛḍhavratāḥ ||
ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम् ॥ (२९।२)
te brahma tadviduḥ kṛtsnamadhyātmaṃ karma cākhilam ||
साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः । (३०।१)
sādhibhūtādhidaivaṃ māṃ sādhiyajñaṃ ca ye viduḥ |
प्रयाणकाले ऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः ॥ (३०।२)
prayāṇakāle 'pi ca māṃ te viduryuktacetasaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.