धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

सर्वेषाम् एव मे ब्रूहि रथचिह्नानि संजय । (१।२)

ये द्रोणम् अभ्यवर्तन्त क्रुद्धा भीमपुरोगमाः ॥ (१।३)

संजय उवाच । (२।१)

ऋश्यवर्णैर् हयैर् दृष्ट्वा व्यायच्छन्तं वृकोदरम् । (२।२)

रजताश्वस्ततः शूरः शैनेयः संन्यवर्तत ॥ (२।३)

दर्शनीयास्तु काम्बोजाः शुकपत्रपरिच्छदाः । (३।१)

वहन्तो नकुलं शीघ्रं तावकान् अभिदुद्रुवुः ॥ (३।२)

कृष्णास्तु मेघसंकाशाः सहदेवम् उदायुधम् । (४।१)

भीमवेगा नरव्याघ्रम् अवहन् वातरंहसः ॥ (४।२)

हेमोत्तमप्रतिच्छन्नैर् हयैर् वातसमैर् जवे । (५।१)

अभ्यवर्तन्त सैन्यानि सर्वाण्येव युधिष्ठिरम् ॥ (५।२)

राज्ञस्त्वनन्तरं राजा पाञ्चाल्यो द्रुपदो ऽभवत् । (६।१)

जातरूपमयच्छत्रः सर्वैः स्वैर् अभिरक्षितः ॥ (६।२)

ललामैर् हरिभिर् युक्तैः सर्वशब्दक्षमैर् युधि । (७।१)

राज्ञां मध्ये महेष्वासः शान्तभीर् अभ्यवर्तत ॥ (७।२)

तं विराटो ऽन्वयात् पश्चात् सह शूरैर् महारथैः । (८।१)

केकयाश्च शिखण्डी च धृष्टकेतुस्तथैव च । (८।२)

स्वैः स्वैः सैन्यैः परिवृता मत्स्यराजानम् अन्वयुः ॥ (८।३)

ते तु पाटलपुष्पाणां समवर्णा हयोत्तमाः । (९।१)

वहमाना व्यराजन्त मत्स्यस्यामित्रघातिनः ॥ (९।२)

हारिद्रसमवर्णास्तु जवना हेममालिनः । (१०।१)

पुत्रं विराटराजस्य सत्वराः समुदावहन् ॥ (१०।२)

इन्द्रगोपकवर्णैस्तु भ्रातरः पञ्च केकयाः । (११।१)

जातरूपसमाभासः सर्वे लोहितकध्वजाः ॥ (११।२)

ते हेममालिनः शूराः सर्वे युद्धविशारदाः । (१२।१)

वर्षन्त इव जीमूताः प्रत्यदृश्यन्त दंशिताः ॥ (१२।२)

आमपात्रनिभाकाराः पाञ्चाल्यम् अमितौजसम् । (१३।१)

दान्तास्ताम्रारुणा युक्ताः शिखण्डिनम् उदावहन् ॥ (१३।२)

तथा द्वादशसाहस्राः पाञ्चालानां महारथाः । (१४।१)

तेषां तु षट् सहस्राणि ये शिखण्डिनम् अन्वयुः ॥ (१४।२)

पुत्रं तु शिशुपालस्य नरसिंहस्य मारिष । (१५।१)

आक्रीडन्तो वहन्ति स्म सारङ्गशबला हयाः ॥ (१५।२)

धृष्टकेतुश्च चेदीनाम् ऋषभो ऽतिबलोदितः । (१६।१)

काम्बोजैः शबलैर् अश्वैर् अभ्यवर्तत दुर्जयः ॥ (१६।२)

बृहत्क्षत्रं तु कैकेयं सुकुमारं हयोत्तमाः । (१७।१)

पलालधूमवर्णाभाः सैन्धवाः शीघ्रम् आवहन् ॥ (१७।२)

मल्लिकाक्षाः पद्मवर्णा बाह्लिजाताः स्वलंकृताः । (१८।१)

शूरं शिखण्डिनः पुत्रं क्षत्रदेवम् उदावहन् ॥ (१८।२)

युवानम् अवहन् युद्धे क्रौञ्चवर्णा हयोत्तमाः । (१९।१)

काश्यस्याभिभुवः पुत्रं सुकुमारं महारथम् ॥ (१९।२)

श्वेतास्तु प्रतिविन्ध्यं तं कृष्णग्रीवा मनोजवाः । (२०।१)

यन्तुः प्रेष्यकरा राजन् राजपुत्रम् उदावहन् ॥ (२०।२)

सुतसोमं तु यं धौम्यात् पार्थः पुत्रम् अयाचत । (२१।१)

माषपुष्पसवर्णास्तम् अवहन् वाजिनो रणे ॥ (२१।२)

सहस्रसोमप्रतिमा बभूवुः पुरे कुरूणाम् उदयेन्दुनाम्नि । (२२।१)

तस्मिञ् जातः सोमसंक्रन्दमध्ये यस्मात् तस्मात् सुतसोमो ऽभवत् सः ॥ (२२।२)

नाकुलिं तु शतानीकं शालपुष्पनिभा हयाः । (२३।१)

आदित्यतरुणप्रख्याः श्लाघनीयम् उदावहन् ॥ (२३।२)

काञ्चनप्रतिमैर् योक्त्रैर् मयूरग्रीवसंनिभाः । (२४।१)

द्रौपदेयं नरव्याघ्रं श्रुतकर्माणम् आवहन् ॥ (२४।२)

श्रुतकीर्तिं श्रुतनिधिं द्रौपदेयं हयोत्तमाः । (२५।१)

ऊहुः पार्थसमं युद्धे चाषपत्रनिभा हयाः ॥ (२५।२)

यम् आहुर् अध्यर्धगुणं कृष्णात् पार्थाच्च संयुगे । (२६।१)

अभिमन्युं पिशङ्गास्तं कुमारम् अवहन् रणे ॥ (२६।२)

एकस्तु धार्तराष्ट्रेभ्यः पाण्डवान् यः समाश्रितः । (२७।१)

तं बृहन्तो महाकाया युयुत्सुम् अवहन् रणे ॥ (२७।२)

पलालकाण्डवर्णास्तु वार्धक्षेमिं तरस्विनम् । (२८।१)

ऊहुः सुतुमुले युद्धे हया हृष्टाः स्वलंकृताः ॥ (२८।२)

कुमारं शितिपादास्तु रुक्मपत्रैर् उरश्छदैः । (२९।१)

सौचित्तिम् अवहन् युद्धे यन्तुः प्रेष्यकरा हयाः ॥ (२९।२)

रुक्मपृष्ठावकीर्णास्तु कौशेयसदृशा हयाः । (३०।१)

सुवर्णमालिनः क्षान्ताः श्रेणिमन्तम् उदावहन् ॥ (३०।२)

रुक्ममालाधराः शूरा हेमवर्णाः स्वलंकृताः । (३१।१)

काशिराजं हयश्रेष्ठाः श्लाघनीयम् उदावहन् ॥ (३१।२)

अस्त्राणां च धनुर्वेदे ब्राह्मे वेदे च पारगम् । (३२।१)

तं सत्यधृतिम् आयान्तम् अरुणाः समुदावहन् ॥ (३२।२)

यः स पाञ्चालसेनानीर् द्रोणम् अंशम् अकल्पयत् । (३३।१)

पारावतसवर्णाश्वा धृष्टद्युम्नम् उदावहन् ॥ (३३।२)

तम् अन्वयात् सत्यधृतिः सौचित्तिर् युद्धदुर्मदः । (३४।१)

श्रेणिमान् वसुदानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभो ॥ (३४।२)

युक्तैः परमकाम्बोजैर् जवनैर् हेममालिभिः । (३५।१)

भीषयन्तो द्विषत्सैन्यं यमवैश्रवणोपमाः ॥ (३५।२)

प्रभद्रकास्तु पाञ्चालाः षट् सहस्राण्युदायुधाः । (३६।१)

नानावर्णैर् हयश्रेष्ठैर् हेमचित्ररथध्वजाः ॥ (३६।२)

शरव्रातैर् विधुन्वन्तः शत्रून् विततकार्मुकाः । (३७।१)

समानमृत्यवो भूत्वा धृष्टद्युम्नं समन्वयुः ॥ (३७।२)

बभ्रुकौशेयवर्णास्तु सुवर्णवरमालिनः । (३८।१)

ऊहुर् अग्लानमनसश्चेकितानं हयोत्तमाः ॥ (३८।२)

इन्द्रायुधसवर्णैस्तु कुन्तिभोजो हयोत्तमैः । (३९।१)

आयात् सुवश्यैः पुरुजिन्मातुलः सव्यसाचिनः ॥ (३९।२)

अन्तरिक्षसवर्णास्तु तारकाचित्रिता इव । (४०।१)

राजानं रोचमानं ते हयाः संख्ये समावहन् ॥ (४०।२)

कर्बुराः शितिपादास्तु स्वर्णजालपरिच्छदाः । (४१।१)

जारासंधिं हयश्रेष्ठाः सहदेवम् उदावहन् ॥ (४१।२)

ये तु पुष्करनालस्य समवर्णा हयोत्तमाः । (४२।१)

जवे श्येनसमाश्चित्राः सुदामानम् उदावहन् ॥ (४२।२)

शशलोहितवर्णास्तु पाण्डुरोद्गतराजयः । (४३।१)

पाञ्चाल्यं गोपतेः पुत्रं सिंहसेनम् उदावहन् ॥ (४३।२)

पाञ्चालानां नरव्याघ्रो यः ख्यातो जनमेजयः । (४४।१)

तस्य सर्षपपुष्पाणां तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ॥ (४४।२)

माषवर्णास्तु जवना बृहन्तो हेममालिनः । (४५।१)

दधिपृष्ठाश् चन्द्रमुखाः पाञ्चाल्यम् अवहन् द्रुतम् ॥ (४५।२)

शूराश्च भद्रकाश्चैव शरकाण्डनिभा हयाः । (४६।१)

पद्मकिञ्जल्कवर्णाभा दण्डधारम् उदावहन् ॥ (४६।२)

बिभ्रतो हेममालाश्च चक्रवाकोदरा हयाः । (४७।१)

कोसलाधिपतेः पुत्रं सुक्षत्रं वाजिनो ऽवहन् ॥ (४७।२)

शबलास्तु बृहन्तो ऽश्वा दान्ता जाम्बूनदस्रजः । (४८।१)

युद्धे सत्यधृतिं क्षैमिम् अवहन् प्रांशवः शुभाः ॥ (४८।२)

एकवर्णेन सर्वेण ध्वजेन कवचेन च । (४९।१)

अश्वैश्च धनुषा चैव शुक्लैः शुक्लो न्यवर्तत ॥ (४९।२)

समुद्रसेनपुत्रं तु सामुद्रा रुद्रतेजसम् । (५०।१)

अश्वाः शशाङ्कसदृशाश्चन्द्रदेवम् उदावहन् ॥ (५०।२)

नीलोत्पलसवर्णास्तु तपनीयविभूषिताः । (५१।१)

शैब्यं चित्ररथं युद्धे चित्रमाल्यावहन् हयाः ॥ (५१।२)

कलायपुष्पवर्णास्तु श्वेतलोहितराजयः । (५२।१)

रथसेनं हयश्रेष्ठाः समूहुर् युद्धदुर्मदम् ॥ (५२।२)

यं तु सर्वमनुष्येभ्यः प्राहुः शूरतरं नृपम् । (५३।१)

तं पटच्चरहन्तारं शुकवर्णावहन् हयाः ॥ (५३।२)

चित्रायुधं चित्रमाल्यं चित्रवर्मायुधध्वजम् । (५४।१)

ऊहुः किंशुकपुष्पाणां तुल्यवर्णा हयोत्तमाः ॥ (५४।२)

एकवर्णेन सर्वेण ध्वजेन कवचेन च । (५५।१)

धनुषा रथवाहैश्च नीलैर् नीलो ऽभ्यवर्तत ॥ (५५।२)

नानारूपै रत्नचित्रैर् वरूथध्वजकार्मुकैः । (५६।१)

वाजिध्वजपताकाभिश्चित्रैश्चित्रो ऽभ्यवर्तत ॥ (५६।२)

ये तु पुष्करपत्रस्य तुल्यवर्णा हयोत्तमाः । (५७।१)

ते रोचमानस्य सुतं हेमवर्णम् उदावहन् ॥ (५७।२)

योधाश्च भद्रकाराश्च शरदण्डानुदण्डजाः । (५८।१)

श्वेताण्डाः कुक्कुटाण्डाभा दण्डकेतुम् उदावहन् ॥ (५८।२)

आटरूषकपुष्पाभा हयाः पाण्ड्यानुयायिनाम् । (५९।१)

अवहन् रथमुख्यानाम् अयुतानि चतुर्दश ॥ (५९।२)

नानारूपेण वर्णेन नानाकृतिमुखा हयाः । (६०।१)

रथचक्रध्वजं वीरं घटोत्कचम् उदावहन् ॥ (६०।२)

सुवर्णवर्णा धर्मज्ञम् अनीकस्थं युधिष्ठिरम् । (६१।१)

राजश्रेष्ठं हयश्रेष्ठाः सर्वतः पृष्ठतो ऽन्वयुः । (६१।२)

वर्णैश्चोच्चावचैर् दिव्यैः सदश्वानां प्रभद्रकाः ॥ (६१।३)

ते यत्ता भीमसेनेन सहिताः काञ्चनध्वजाः । (६२।१)

प्रत्यदृश्यन्त राजेन्द्र सेन्द्रा इव दिवौकसः ॥ (६२।२)

अत्यरोचत तान् सर्वान् धृष्टद्युम्नः समागतान् । (६३।१)

सर्वाण्यपि च सैन्यानि भारद्वाजो ऽत्यरोचत ॥ (६३।२)