MBh, 3, 244
Select a line for its word-by-word analysis.
किम् अकार्षुर् वने तस्मिंस् तन्ममाख्यातुम् अर्हसि ॥ (१।३)
kim akārṣur vane tasmiṃs tanmamākhyātum arhasi ||
ततः शयानं कौन्तेयं रात्रौ द्वैतवने मृगाः । (२।२)
tataḥ śayānaṃ kaunteyaṃ rātrau dvaitavane mṛgāḥ |
स्वप्नान्ते दर्शयामासुर् बाष्पकण्ठा युधिष्ठिरम् ॥ (२।३)
svapnānte darśayāmāsur bāṣpakaṇṭhā yudhiṣṭhiram ||
तान् अब्रवीत् स राजेन्द्रो वेपमानान् कृताञ्जलीन् । (३।१)
tān abravīt sa rājendro vepamānān kṛtāñjalīn |
ब्रूत यद् वक्तुकामाः स्थ के भवन्तः किम् इष्यते ॥ (३।२)
brūta yad vaktukāmāḥ stha ke bhavantaḥ kim iṣyate ||
प्रत्यब्रुवन् मृगास् तत्र हतशेषा युधिष्ठिरम् ॥ (४।२)
pratyabruvan mṛgās tatra hataśeṣā yudhiṣṭhiram ||
भवन्तो भ्रातरः शूराः सर्व एवास्त्रकोविदाः । (६।१)
bhavanto bhrātaraḥ śūrāḥ sarva evāstrakovidāḥ |
विवर्धेमहि राजेन्द्र प्रसादात् ते युधिष्ठिर ॥ (७।२)
vivardhemahi rājendra prasādāt te yudhiṣṭhira ||
तान् वेपमानान् वित्रस्तान् बीजमात्रावशेषितान् । (८।१)
tān vepamānān vitrastān bījamātrāvaśeṣitān |
मृगान् दृष्ट्वा सुदुःखार्तो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ (८।२)
mṛgān dṛṣṭvā suduḥkhārto dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
तथ्यं भवन्तो ब्रुवते करिष्यामि च तत् तथा ॥ (९।२)
tathyaṃ bhavanto bruvate kariṣyāmi ca tat tathā ||
इत्येवं प्रतिबुद्धः स रात्र्यन्ते राजसत्तमः । (१०।१)
ityevaṃ pratibuddhaḥ sa rātryante rājasattamaḥ |
अब्रवीत् सहितान् भ्रातॄन् दयापन्नो मृगान् प्रति ॥ (१०।२)
abravīt sahitān bhrātṝn dayāpanno mṛgān prati ||
उक्तो रात्रौ मृगैर् अस्मि स्वप्नान्ते हतशेषितैः । (११।१)
ukto rātrau mṛgair asmi svapnānte hataśeṣitaiḥ |
तनुभूताः स्म भद्रं ते दया नः क्रियताम् इति ॥ (११।२)
tanubhūtāḥ sma bhadraṃ te dayā naḥ kriyatām iti ||
ते सत्यम् आहुः कर्तव्या दयास्माभिर् वनौकसाम् । (१२।१)
te satyam āhuḥ kartavyā dayāsmābhir vanaukasām |
साष्टमासं हि नो वर्षं यद् एनान् उपयुञ्ज्महे ॥ (१२।२)
sāṣṭamāsaṃ hi no varṣaṃ yad enān upayuñjmahe ||
पुनर् बहुमृगं रम्यं काम्यकं काननोत्तमम् । (१३।१)
punar bahumṛgaṃ ramyaṃ kāmyakaṃ kānanottamam |
मरुभूमेः शिरः ख्यातं तृणबिन्दुसरः प्रति । (१३।२)
marubhūmeḥ śiraḥ khyātaṃ tṛṇabindusaraḥ prati |
ततस् ते पाण्डवाः शीघ्रं प्रययुर् धर्मकोविदाः । (१४।१)
tatas te pāṇḍavāḥ śīghraṃ prayayur dharmakovidāḥ |
ब्राह्मणैः सहिता राजन् ये च तत्र सहोषिताः । (१४।२)
brāhmaṇaiḥ sahitā rājan ye ca tatra sahoṣitāḥ |
इन्द्रसेनादिभिश्चैव प्रेष्यैर् अनुगतास्तदा ॥ (१४।३)
indrasenādibhiścaiva preṣyair anugatāstadā ||
ते यात्वानुसृतैर् मार्गैः स्वन्नैः शुचिजलान्वितैः । (१५।१)
te yātvānusṛtair mārgaiḥ svannaiḥ śucijalānvitaiḥ |
ददृशुः काम्यकं पुण्यम् आश्रमं तापसायुतम् ॥ (१५।२)
dadṛśuḥ kāmyakaṃ puṇyam āśramaṃ tāpasāyutam ||
विविशुस् ते स्म कौरव्या वृता विप्रर्षभैस् तदा । (१६।१)
viviśus te sma kauravyā vṛtā viprarṣabhais tadā |
तद् वनं भरतश्रेष्ठाः स्वर्गं सुकृतिनो यथा ॥ (१६।२)
tad vanaṃ bharataśreṣṭhāḥ svargaṃ sukṛtino yathā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.