महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 244

542 of 1995 · 36 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनमेजय उवाच । (१।१)

janamejaya uvāca

1.2१.२

दुर्योधनं मोचयित्वा पाण्डुपुत्रा महाबलाः । (१।२)

duryodhanaṃ mocayitvā pāṇḍuputrā mahābalāḥ |

1.3१.३

किम् अकार्षुर् वने तस्मिंस् तन्ममाख्यातुम् अर्हसि ॥ (१।३)

kim akārṣur vane tasmiṃs tanmamākhyātum arhasi ||

2.1२.१

वैशम्पायन उवाच । (२।१)

vaiśampāyana uvāca

2.2२.२

ततः शयानं कौन्तेयं रात्रौ द्वैतवने मृगाः । (२।२)

tataḥ śayānaṃ kaunteyaṃ rātrau dvaitavane mṛgāḥ |

2.3२.३

स्वप्नान्ते दर्शयामासुर् बाष्पकण्ठा युधिष्ठिरम् ॥ (२।३)

svapnānte darśayāmāsur bāṣpakaṇṭhā yudhiṣṭhiram ||

3.1३.१

तान् अब्रवीत् स राजेन्द्रो वेपमानान् कृताञ्जलीन् । (३।१)

tān abravīt sa rājendro vepamānān kṛtāñjalīn |

3.2३.२

ब्रूत यद् वक्तुकामाः स्थ के भवन्तः किम् इष्यते ॥ (३।२)

brūta yad vaktukāmāḥ stha ke bhavantaḥ kim iṣyate ||

4.1४.१

एवम् उक्ताः पाण्डवेन कौन्तेयेन यशस्विना । (४।१)

evam uktāḥ pāṇḍavena kaunteyena yaśasvinā |

4.2४.२

प्रत्यब्रुवन् मृगास् तत्र हतशेषा युधिष्ठिरम् ॥ (४।२)

pratyabruvan mṛgās tatra hataśeṣā yudhiṣṭhiram ||

5.1५.१

वयं मृगा द्वैतवने हतशिष्टाः स्म भारत । (५।१)

vayaṃ mṛgā dvaitavane hataśiṣṭāḥ sma bhārata |

5.2५.२

नोत्सीदेम महाराज क्रियतां वासपर्ययः ॥ (५।२)

notsīdema mahārāja kriyatāṃ vāsaparyayaḥ ||

6.1६.१

भवन्तो भ्रातरः शूराः सर्व एवास्त्रकोविदाः । (६।१)

bhavanto bhrātaraḥ śūrāḥ sarva evāstrakovidāḥ |

6.2६.२

कुलान्यल्पावशिष्टानि कृतवन्तो वनौकसाम् ॥ (६।२)

kulānyalpāvaśiṣṭāni kṛtavanto vanaukasām ||

7.1७.१

बीजभूता वयं केचिद् अवशिष्टा महामते । (७।१)

bījabhūtā vayaṃ kecid avaśiṣṭā mahāmate |

7.2७.२

विवर्धेमहि राजेन्द्र प्रसादात् ते युधिष्ठिर ॥ (७।२)

vivardhemahi rājendra prasādāt te yudhiṣṭhira ||

8.1८.१

तान् वेपमानान् वित्रस्तान् बीजमात्रावशेषितान् । (८।१)

tān vepamānān vitrastān bījamātrāvaśeṣitān |

8.2८.२

मृगान् दृष्ट्वा सुदुःखार्तो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ (८।२)

mṛgān dṛṣṭvā suduḥkhārto dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||

9.1९.१

तांस्तथेत्यब्रवीद् राजा सर्वभूतहिते रतः । (९।१)

tāṃstathetyabravīd rājā sarvabhūtahite rataḥ |

9.2९.२

तथ्यं भवन्तो ब्रुवते करिष्यामि च तत् तथा ॥ (९।२)

tathyaṃ bhavanto bruvate kariṣyāmi ca tat tathā ||

10.1१०.१

इत्येवं प्रतिबुद्धः स रात्र्यन्ते राजसत्तमः । (१०।१)

ityevaṃ pratibuddhaḥ sa rātryante rājasattamaḥ |

10.2१०.२

अब्रवीत् सहितान् भ्रातॄन् दयापन्नो मृगान् प्रति ॥ (१०।२)

abravīt sahitān bhrātṝn dayāpanno mṛgān prati ||

11.1११.१

उक्तो रात्रौ मृगैर् अस्मि स्वप्नान्ते हतशेषितैः । (११।१)

ukto rātrau mṛgair asmi svapnānte hataśeṣitaiḥ |

11.2११.२

तनुभूताः स्म भद्रं ते दया नः क्रियताम् इति ॥ (११।२)

tanubhūtāḥ sma bhadraṃ te dayā naḥ kriyatām iti ||

12.1१२.१

ते सत्यम् आहुः कर्तव्या दयास्माभिर् वनौकसाम् । (१२।१)

te satyam āhuḥ kartavyā dayāsmābhir vanaukasām |

12.2१२.२

साष्टमासं हि नो वर्षं यद् एनान् उपयुञ्ज्महे ॥ (१२।२)

sāṣṭamāsaṃ hi no varṣaṃ yad enān upayuñjmahe ||

13.1१३.१

पुनर् बहुमृगं रम्यं काम्यकं काननोत्तमम् । (१३।१)

punar bahumṛgaṃ ramyaṃ kāmyakaṃ kānanottamam |

13.2१३.२

मरुभूमेः शिरः ख्यातं तृणबिन्दुसरः प्रति । (१३।२)

marubhūmeḥ śiraḥ khyātaṃ tṛṇabindusaraḥ prati |

13.3१३.३

तत्रेमा वसतीः शिष्टा विहरन्तो रमेमहि ॥ (१३।३)

tatremā vasatīḥ śiṣṭā viharanto ramemahi ||

14.1१४.१

ततस् ते पाण्डवाः शीघ्रं प्रययुर् धर्मकोविदाः । (१४।१)

tatas te pāṇḍavāḥ śīghraṃ prayayur dharmakovidāḥ |

14.2१४.२

ब्राह्मणैः सहिता राजन् ये च तत्र सहोषिताः । (१४।२)

brāhmaṇaiḥ sahitā rājan ye ca tatra sahoṣitāḥ |

14.3१४.३

इन्द्रसेनादिभिश्चैव प्रेष्यैर् अनुगतास्तदा ॥ (१४।३)

indrasenādibhiścaiva preṣyair anugatāstadā ||

15.1१५.१

ते यात्वानुसृतैर् मार्गैः स्वन्नैः शुचिजलान्वितैः । (१५।१)

te yātvānusṛtair mārgaiḥ svannaiḥ śucijalānvitaiḥ |

15.2१५.२

ददृशुः काम्यकं पुण्यम् आश्रमं तापसायुतम् ॥ (१५।२)

dadṛśuḥ kāmyakaṃ puṇyam āśramaṃ tāpasāyutam ||

16.1१६.१

विविशुस् ते स्म कौरव्या वृता विप्रर्षभैस् तदा । (१६।१)

viviśus te sma kauravyā vṛtā viprarṣabhais tadā |

16.2१६.२

तद् वनं भरतश्रेष्ठाः स्वर्गं सुकृतिनो यथा ॥ (१६।२)

tad vanaṃ bharataśreṣṭhāḥ svargaṃ sukṛtino yathā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 244

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit