MBh, 3, 136
Select a line for its word-by-word analysis.
प्रतिभास्यन्ति वै वेदा मम तातस्य चोभयोः । (१।२)
pratibhāsyanti vai vedā mama tātasya cobhayoḥ |
अति चान्यान् भविष्यावो वरा लब्धास् तथा मया ॥ (१।३)
ati cānyān bhaviṣyāvo varā labdhās tathā mayā ||
दर्पस् ते भविता तात वरांल्लब्ध्वा यथेप्सितान् । (२।२)
darpas te bhavitā tāta varāṃllabdhvā yathepsitān |
स दर्पपूर्णः कृपणः क्षिप्रम् एव विनश्यसि ॥ (२।३)
sa darpapūrṇaḥ kṛpaṇaḥ kṣipram eva vinaśyasi ||
ऋषिर् आसीत् पुरा पुत्र बालधिर् नाम वीर्यवान् ॥ (३।२)
ṛṣir āsīt purā putra bāladhir nāma vīryavān ||
स पुत्रशोकाद् उद्विग्नस् तपस् तेपे सुदुश्चरम् । (४।१)
sa putraśokād udvignas tapas tepe suduścaram |
भवेन्मम सुतो ऽमर्त्य इति तं लब्धवांश् च सः ॥ (४।२)
bhavenmama suto 'martya iti taṃ labdhavāṃś ca saḥ ||
तस्य प्रसादो देवैश् च कृतो न त्वमरैः समः । (५।१)
tasya prasādo devaiś ca kṛto na tvamaraiḥ samaḥ |
नामर्त्यो विद्यते मर्त्यो निमित्तायुर् भविष्यति ॥ (५।२)
nāmartyo vidyate martyo nimittāyur bhaviṣyati ||
यथेमे पर्वताः शश्वत् तिष्ठन्ति सुरसत्तमाः । (६।२)
yatheme parvatāḥ śaśvat tiṣṭhanti surasattamāḥ |
अक्षयास् तन्निमित्तं मे सुतस्यायुर् भवेद् इति ॥ (६।३)
akṣayās tannimittaṃ me sutasyāyur bhaved iti ||
तस्य पुत्रस् तदा जज्ञे मेधावी क्रोधनः सदा । (७।२)
tasya putras tadā jajñe medhāvī krodhanaḥ sadā |
स तच्छ्रुत्वाकरोद् दर्पम् ऋषींश् चैवावमन्यत ॥ (७।३)
sa tacchrutvākarod darpam ṛṣīṃś caivāvamanyata ||
धनुषाक्षस् तु तं दृष्ट्वा मेधाविनम् अनामयम् । (१०।१)
dhanuṣākṣas tu taṃ dṛṣṭvā medhāvinam anāmayam |
निमित्तम् अस्य महिषैर् भेदयामास वीर्यवान् ॥ (१०।२)
nimittam asya mahiṣair bhedayāmāsa vīryavān ||
लालप्यमानं तं दृष्ट्वा मुनयः पुनर् आर्तवत् । (१२।१)
lālapyamānaṃ taṃ dṛṣṭvā munayaḥ punar ārtavat |
ऊचुर् वेदोक्तया पूर्वं गाथया तन् निबोध मे ॥ (१२।२)
ūcur vedoktayā pūrvaṃ gāthayā tan nibodha me ||
न दिष्टम् अर्थम् अत्येतुम् ईशो मर्त्यः कथंचन । (१३।१)
na diṣṭam artham atyetum īśo martyaḥ kathaṃcana |
एवं लब्ध्वा वरान् बाला दर्पपूर्णास् तरस्विनः । (१४।१)
evaṃ labdhvā varān bālā darpapūrṇās tarasvinaḥ |
क्षिप्रम् एव विनश्यन्ति यथा न स्यात् तथा भवान् ॥ (१४।२)
kṣipram eva vinaśyanti yathā na syāt tathā bhavān ||
एष रैभ्यो महावीर्यः पुत्रौ चास्य तथाविधौ । (१५।१)
eṣa raibhyo mahāvīryaḥ putrau cāsya tathāvidhau |
तं यथा पुत्र नाभ्येषि तथा कुर्यास् त्वतन्द्रितः ॥ (१५।२)
taṃ yathā putra nābhyeṣi tathā kuryās tvatandritaḥ ||
स हि क्रुद्धः समर्थस् त्वां पुत्र पीडयितुं रुषा । (१६।१)
sa hi kruddhaḥ samarthas tvāṃ putra pīḍayituṃ ruṣā |
वैद्यश् चापि तपस्वी च कोपनश् च महान् ऋषिः ॥ (१६।२)
vaidyaś cāpi tapasvī ca kopanaś ca mahān ṛṣiḥ ||
एवं करिष्ये मा तापं तात कार्षीः कथंचन । (१७।२)
evaṃ kariṣye mā tāpaṃ tāta kārṣīḥ kathaṃcana |
यथा हि मे भवान् मान्यस् तथा रैभ्यः पिता मम ॥ (१७।३)
yathā hi me bhavān mānyas tathā raibhyaḥ pitā mama ||
उक्त्वा स पितरं श्लक्ष्णं यवक्रीर् अकुतोभयः । (१८।२)
uktvā sa pitaraṃ ślakṣṇaṃ yavakrīr akutobhayaḥ |
विप्रकुर्वन्न् ऋषीन् अन्यान् अतुष्यत् परया मुदा ॥ (१८।३)
viprakurvann ṛṣīn anyān atuṣyat parayā mudā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.