महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 23

1001 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

व्यथयेयुर् इमे सेनां देवानाम् अपि संयुगे । (१।२)

vyathayeyur ime senāṃ devānām api saṃyuge |

1.3१.३

आहवे ये न्यवर्तन्त वृकोदरमुखा रथाः ॥ (१।३)

āhave ye nyavartanta vṛkodaramukhā rathāḥ ||

2.1२.१

सम्प्रयुक्तः किलैवायं दिष्टैर् भवति पूरुषः । (२।१)

samprayuktaḥ kilaivāyaṃ diṣṭair bhavati pūruṣaḥ |

2.2२.२

तस्मिन्न् एव तु सर्वार्था दृश्यन्ते वै पृथग्विधाः ॥ (२।२)

tasminn eva tu sarvārthā dṛśyante vai pṛthagvidhāḥ ||

3.1३.१

दीर्घं विप्रोषितः कालम् अरण्ये जटिलो ऽजिनी । (३।१)

dīrghaṃ viproṣitaḥ kālam araṇye jaṭilo 'jinī |

3.2३.२

अज्ञातश्चैव लोकस्य विजहार युधिष्ठिरः ॥ (३।२)

ajñātaścaiva lokasya vijahāra yudhiṣṭhiraḥ ||

4.1४.१

स एव महतीं सेनां समावर्तयद् आहवे । (४।१)

sa eva mahatīṃ senāṃ samāvartayad āhave |

4.2४.२

किम् अन्यद् दैवसंयोगान्मम पुत्रस्य चाभवत् ॥ (४।२)

kim anyad daivasaṃyogānmama putrasya cābhavat ||

5.1५.१

युक्त एव हि भाग्येन ध्रुवम् उत्पद्यते नरः । (५।१)

yukta eva hi bhāgyena dhruvam utpadyate naraḥ |

5.2५.२

स तथाकृष्यते तेन न यथा स्वयम् इच्छति ॥ (५।२)

sa tathākṛṣyate tena na yathā svayam icchati ||

6.1६.१

द्यूतव्यसनम् आसाद्य क्लेशितो हि युधिष्ठिरः । (६।१)

dyūtavyasanam āsādya kleśito hi yudhiṣṭhiraḥ |

6.2६.२

स पुनर् भागधेयेन सहायान् उपलब्धवान् ॥ (६।२)

sa punar bhāgadheyena sahāyān upalabdhavān ||

7.1७.१

अर्धं मे केकया लब्धाः काशिकाः कोसलाश्च ये । (७।१)

ardhaṃ me kekayā labdhāḥ kāśikāḥ kosalāśca ye |

7.2७.२

चेदयश्चापरे वङ्गा माम् एव समुपाश्रिताः ॥ (७।२)

cedayaścāpare vaṅgā mām eva samupāśritāḥ ||

8.1८.१

पृथिवी भूयसी तात मम पार्थस्य नो तथा । (८।१)

pṛthivī bhūyasī tāta mama pārthasya no tathā |

8.2८.२

इति माम् अब्रवीत् सूत मन्दो दुर्योधनस्तदा ॥ (८।२)

iti mām abravīt sūta mando duryodhanastadā ||

9.1९.१

तस्य सेनासमूहस्य मध्ये द्रोणः सुरक्षितः । (९।१)

tasya senāsamūhasya madhye droṇaḥ surakṣitaḥ |

9.2९.२

निहतः पार्षतेनाजौ किम् अन्यद् भागधेयतः ॥ (९।२)

nihataḥ pārṣatenājau kim anyad bhāgadheyataḥ ||

10.1१०.१

मध्ये राज्ञां महाबाहुं सदा युद्धाभिनन्दिनम् । (१०।१)

madhye rājñāṃ mahābāhuṃ sadā yuddhābhinandinam |

10.2१०.२

सर्वास्त्रपारगं द्रोणं कथं मृत्युर् उपेयिवान् ॥ (१०।२)

sarvāstrapāragaṃ droṇaṃ kathaṃ mṛtyur upeyivān ||

11.1११.१

समनुप्राप्तकृच्छ्रो ऽहं संमोहं परमं गतः । (११।१)

samanuprāptakṛcchro 'haṃ saṃmohaṃ paramaṃ gataḥ |

11.2११.२

भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा नाहं जीवितुम् उत्सहे ॥ (११।२)

bhīṣmadroṇau hatau śrutvā nāhaṃ jīvitum utsahe ||

12.1१२.१

यन्मा क्षत्ताब्रवीत् तात प्रपश्यन् पुत्रगृद्धिनम् । (१२।१)

yanmā kṣattābravīt tāta prapaśyan putragṛddhinam |

12.2१२.२

दुर्योधनेन तत् सर्वं प्राप्तं सूत मया सह ॥ (१२।२)

duryodhanena tat sarvaṃ prāptaṃ sūta mayā saha ||

13.1१३.१

नृशंसं तु परं तत् स्यात् त्यक्त्वा दुर्योधनं यदि । (१३।१)

nṛśaṃsaṃ tu paraṃ tat syāt tyaktvā duryodhanaṃ yadi |

13.2१३.२

पुत्रशेषं चिकीर्षेयं कृच्छ्रं न मरणं भवेत् ॥ (१३।२)

putraśeṣaṃ cikīrṣeyaṃ kṛcchraṃ na maraṇaṃ bhavet ||

14.1१४.१

यो हि धर्मं परित्यज्य भवत्यर्थपरो नरः । (१४।१)

yo hi dharmaṃ parityajya bhavatyarthaparo naraḥ |

14.2१४.२

सो ऽस्माच्च हीयते लोकात् क्षुद्रभावं च गच्छति ॥ (१४।२)

so 'smācca hīyate lokāt kṣudrabhāvaṃ ca gacchati ||

15.1१५.१

अद्य चाप्यस्य राष्ट्रस्य हतोत्साहस्य संजय । (१५।१)

adya cāpyasya rāṣṭrasya hatotsāhasya saṃjaya |

15.2१५.२

अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति ॥ (१५।२)

avaśeṣaṃ na paśyāmi kakude mṛdite sati ||

16.1१६.१

कथं स्याद् अवशेषं हि धुर्ययोर् अभ्यतीतयोः । (१६।१)

kathaṃ syād avaśeṣaṃ hi dhuryayor abhyatītayoḥ |

16.2१६.२

यौ नित्यम् अनुजीवामः क्षमिणौ पुरुषर्षभौ ॥ (१६।२)

yau nityam anujīvāmaḥ kṣamiṇau puruṣarṣabhau ||

17.1१७.१

व्यक्तम् एव च मे शंस यथा युद्धम् अवर्तत । (१७।१)

vyaktam eva ca me śaṃsa yathā yuddham avartata |

17.2१७.२

के ऽयुध्यन् के व्यपाकर्षन् के क्षुद्राः प्राद्रवन् भयात् ॥ (१७।२)

ke 'yudhyan ke vyapākarṣan ke kṣudrāḥ prādravan bhayāt ||

18.1१८.१

धनंजयं च मे शंस यद् यच्चक्रे रथर्षभः । (१८।१)

dhanaṃjayaṃ ca me śaṃsa yad yaccakre ratharṣabhaḥ |

18.2१८.२

तस्माद् भयं नो भूयिष्ठं भ्रातृव्याच्च विशेषतः ॥ (१८।२)

tasmād bhayaṃ no bhūyiṣṭhaṃ bhrātṛvyācca viśeṣataḥ ||

19.1१९.१

यथासीच्च निवृत्तेषु पाण्डवेषु च संजय । (१९।१)

yathāsīcca nivṛtteṣu pāṇḍaveṣu ca saṃjaya |

19.2१९.२

मम सैन्यावशेषस्य संनिपातः सुदारुणः । (१९।२)

mama sainyāvaśeṣasya saṃnipātaḥ sudāruṇaḥ |

19.3१९.३

मामकानां च ये शूराः कांस्तत्र समवारयन् ॥ (१९।३)

māmakānāṃ ca ye śūrāḥ kāṃstatra samavārayan ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 23

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit