MBh, 5, 46
Select a line for its word-by-word analysis.
सार्धं कथयतो राज्ञः सा व्यतीयाय शर्वरी ॥ (१।३)
sārdhaṃ kathayato rājñaḥ sā vyatīyāya śarvarī ||
तस्यां रजन्यां व्युष्टायां राजानः सर्व एव ते । (२।१)
tasyāṃ rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ rājānaḥ sarva eva te |
शुश्रूषमाणाः पार्थानां वचो धर्मार्थसंहितम् । (३।१)
śuśrūṣamāṇāḥ pārthānāṃ vaco dharmārthasaṃhitam |
धृतराष्ट्रमुखाः सर्वे ययू राजसभां शुभाम् ॥ (३।२)
dhṛtarāṣṭramukhāḥ sarve yayū rājasabhāṃ śubhām ||
चन्द्रप्रभां सुरुचिरां सिक्तां परमवारिणा ॥ (४।२)
candraprabhāṃ surucirāṃ siktāṃ paramavāriṇā ||
रुचिरैर् आसनैः स्तीर्णां काञ्चनैर् दारवैर् अपि । (५।१)
rucirair āsanaiḥ stīrṇāṃ kāñcanair dāravair api |
अश्मसारमयैर् दान्तैः स्वास्तीर्णैः सोत्तरच्छदैः ॥ (५।२)
aśmasāramayair dāntaiḥ svāstīrṇaiḥ sottaracchadaiḥ ||
भीष्मो द्रोणः कृपः शल्यः कृतवर्मा जयद्रथः । (६।१)
bhīṣmo droṇaḥ kṛpaḥ śalyaḥ kṛtavarmā jayadrathaḥ |
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तश्च बाह्लिकः ॥ (६।२)
aśvatthāmā vikarṇaśca somadattaśca bāhlikaḥ ||
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य विविशुस्तां सभां शुभाम् ॥ (७।३)
dhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya viviśustāṃ sabhāṃ śubhām ||
दुर्मुखो दुःसहः कर्ण उलूको ऽथ विविंशतिः ॥ (८।२)
durmukho duḥsahaḥ karṇa ulūko 'tha viviṃśatiḥ ||
विविशुस्तां सभां राजन् सुराः शक्रसदो यथा ॥ (९।२)
viviśustāṃ sabhāṃ rājan surāḥ śakrasado yathā ||
शुशुभे सा सभा राजन् सिंहैर् इव गिरेर् गुहा ॥ (१०।२)
śuśubhe sā sabhā rājan siṃhair iva girer guhā ||
ते प्रविश्य महेष्वासाः सभां समितिशोभनाः । (११।१)
te praviśya maheṣvāsāḥ sabhāṃ samitiśobhanāḥ |
द्वाःस्थो निवेदयामास सूतपुत्रम् उपस्थितम् ॥ (१२।२)
dvāḥstho nivedayāmāsa sūtaputram upasthitam ||
अयं स रथ आयाति यो ऽयासीत् पाण्डवान् प्रति । (१३।१)
ayaṃ sa ratha āyāti yo 'yāsīt pāṇḍavān prati |
दूतो नस्तूर्णम् आयातः सैन्धवैः साधुवाहिभिः ॥ (१३।२)
dūto nastūrṇam āyātaḥ saindhavaiḥ sādhuvāhibhiḥ ||
उपयाय तु स क्षिप्रं रथात् प्रस्कन्द्य कुण्डली । (१४।१)
upayāya tu sa kṣipraṃ rathāt praskandya kuṇḍalī |
प्रविवेश सभां पूर्णां महीपालैर् महात्मभिः ॥ (१४।२)
praviveśa sabhāṃ pūrṇāṃ mahīpālair mahātmabhiḥ ||
प्राप्तो ऽस्मि पाण्डवान् गत्वा तद् विजानीत कौरवाः । (१५।२)
prāpto 'smi pāṇḍavān gatvā tad vijānīta kauravāḥ |
यथावयः कुरून् सर्वान् प्रतिनन्दन्ति पाण्डवाः ॥ (१५।३)
yathāvayaḥ kurūn sarvān pratinandanti pāṇḍavāḥ ||
अभिवादयन्ति वृद्धांश्च वयस्यांश्च वयस्यवत् । (१६।१)
abhivādayanti vṛddhāṃśca vayasyāṃśca vayasyavat |
यूनश्चाभ्यवदन् पार्थाः प्रतिपूज्य यथावयः ॥ (१६।२)
yūnaścābhyavadan pārthāḥ pratipūjya yathāvayaḥ ||
यथाहं धृतराष्ट्रेण शिष्टः पूर्वम् इतो गतः । (१७।१)
yathāhaṃ dhṛtarāṣṭreṇa śiṣṭaḥ pūrvam ito gataḥ |
अब्रुवं पाण्डवान् गत्वा तन्निबोधत पार्थिवाः ॥ (१७।२)
abruvaṃ pāṇḍavān gatvā tannibodhata pārthivāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.