महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 84

748 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

उपप्लव्याद् इह क्षत्तर् उपयातो जनार्दनः । (१।२)

upaplavyād iha kṣattar upayāto janārdanaḥ |

1.3१.३

वृकस्थले निवसति स च प्रातर् इहेष्यति ॥ (१।३)

vṛkasthale nivasati sa ca prātar iheṣyati ||

2.1२.१

आहुकानाम् अधिपतिः पुरोगः सर्वसात्वताम् । (२।१)

āhukānām adhipatiḥ purogaḥ sarvasātvatām |

2.2२.२

महामना महावीर्यो महामात्रो जनार्दनः ॥ (२।२)

mahāmanā mahāvīryo mahāmātro janārdanaḥ ||

3.1३.१

स्फीतस्य वृष्णिवंशस्य भर्ता गोप्ता च माधवः । (३।१)

sphītasya vṛṣṇivaṃśasya bhartā goptā ca mādhavaḥ |

3.2३.२

त्रयाणाम् अपि लोकानां भगवान् प्रपितामहः ॥ (३।२)

trayāṇām api lokānāṃ bhagavān prapitāmahaḥ ||

4.1४.१

वृष्ण्यन्धकाः सुमनसो यस्य प्रज्ञाम् उपासते । (४।१)

vṛṣṇyandhakāḥ sumanaso yasya prajñām upāsate |

4.2४.२

आदित्या वसवो रुद्रा यथा बुद्धिं बृहस्पतेः ॥ (४।२)

ādityā vasavo rudrā yathā buddhiṃ bṛhaspateḥ ||

5.1५.१

तस्मै पूजां प्रयोक्ष्यामि दाशार्हाय महात्मने । (५।१)

tasmai pūjāṃ prayokṣyāmi dāśārhāya mahātmane |

5.2५.२

प्रत्यक्षं तव धर्मज्ञ तन्मे कथयतः शृणु ॥ (५।२)

pratyakṣaṃ tava dharmajña tanme kathayataḥ śṛṇu ||

6.1६.१

एकवर्णैः सुकृष्णाङ्गैर् बाह्लिजातैर् हयोत्तमैः । (६।१)

ekavarṇaiḥ sukṛṣṇāṅgair bāhlijātair hayottamaiḥ |

6.2६.२

चतुर्युक्तान् रथांस्तस्मै रौक्मान् दास्यामि षोडश ॥ (६।२)

caturyuktān rathāṃstasmai raukmān dāsyāmi ṣoḍaśa ||

7.1७.१

नित्यप्रभिन्नान्मातङ्गान् ईषादन्तान् प्रहारिणः । (७।१)

nityaprabhinnānmātaṅgān īṣādantān prahāriṇaḥ |

7.2७.२

अष्टानुचरम् एकैकम् अष्टौ दास्यामि केशवे ॥ (७।२)

aṣṭānucaram ekaikam aṣṭau dāsyāmi keśave ||

8.1८.१

दासीनाम् अप्रजातानां शुभानां रुक्मवर्चसाम् । (८।१)

dāsīnām aprajātānāṃ śubhānāṃ rukmavarcasām |

8.2८.२

शतम् अस्मै प्रदास्यामि दासानाम् अपि तावतः ॥ (८।२)

śatam asmai pradāsyāmi dāsānām api tāvataḥ ||

9.1९.१

आविकं बहु सुस्पर्शं पार्वतीयैर् उपाहृतम् । (९।१)

āvikaṃ bahu susparśaṃ pārvatīyair upāhṛtam |

9.2९.२

तद् अप्यस्मै प्रदास्यामि सहस्राणि दशाष्ट च ॥ (९।२)

tad apyasmai pradāsyāmi sahasrāṇi daśāṣṭa ca ||

10.1१०.१

अजिनानां सहस्राणि चीनदेशोद्भवानि च । (१०।१)

ajinānāṃ sahasrāṇi cīnadeśodbhavāni ca |

10.2१०.२

तान्यप्यस्मै प्रदास्यामि यावद् अर्हति केशवः ॥ (१०।२)

tānyapyasmai pradāsyāmi yāvad arhati keśavaḥ ||

11.1११.१

दिवा रात्रौ च भात्येष सुतेजा विमलो मणिः । (११।१)

divā rātrau ca bhātyeṣa sutejā vimalo maṇiḥ |

11.2११.२

तम् अप्यस्मै प्रदास्यामि तम् अप्यर्हति केशवः ॥ (११।२)

tam apyasmai pradāsyāmi tam apyarhati keśavaḥ ||

12.1१२.१

एकेनापि पतत्यह्ना योजनानि चतुर्दश । (१२।१)

ekenāpi patatyahnā yojanāni caturdaśa |

12.2१२.२

यानम् अश्वतरीयुक्तं दास्ये तस्मै तद् अप्यहम् ॥ (१२।२)

yānam aśvatarīyuktaṃ dāsye tasmai tad apyaham ||

13.1१३.१

यावन्ति वाहनान्यस्य यावन्तः पुरुषाश्च ते । (१३।१)

yāvanti vāhanānyasya yāvantaḥ puruṣāśca te |

13.2१३.२

ततो ऽष्टगुणम् अप्यस्मै भोज्यं दास्याम्यहं सदा ॥ (१३।२)

tato 'ṣṭaguṇam apyasmai bhojyaṃ dāsyāmyahaṃ sadā ||

14.1१४.१

मम पुत्राश्च पौत्राश्च सर्वे दुर्योधनाद् ऋते । (१४।१)

mama putrāśca pautrāśca sarve duryodhanād ṛte |

14.2१४.२

प्रत्युद्यास्यन्ति दाशार्हं रथैर् मृष्टैर् अलंकृताः ॥ (१४।२)

pratyudyāsyanti dāśārhaṃ rathair mṛṣṭair alaṃkṛtāḥ ||

15.1१५.१

स्वलंकृताश्च कल्याण्यः पादैर् एव सहस्रशः । (१५।१)

svalaṃkṛtāśca kalyāṇyaḥ pādair eva sahasraśaḥ |

15.2१५.२

वारमुख्या महाभागं प्रत्युद्यास्यन्ति केशवम् ॥ (१५।२)

vāramukhyā mahābhāgaṃ pratyudyāsyanti keśavam ||

16.1१६.१

नगराद् अपि याः काश्चिद् गमिष्यन्ति जनार्दनम् । (१६।१)

nagarād api yāḥ kāścid gamiṣyanti janārdanam |

16.2१६.२

द्रष्टुं कन्याश्च कल्याण्यस्ताश्च यास्यन्त्यनावृताः ॥ (१६।२)

draṣṭuṃ kanyāśca kalyāṇyastāśca yāsyantyanāvṛtāḥ ||

17.1१७.१

सस्त्रीपुरुषबालं हि नगरं मधुसूदनम् । (१७।१)

sastrīpuruṣabālaṃ hi nagaraṃ madhusūdanam |

17.2१७.२

उदीक्षते महात्मानं भानुमन्तम् इव प्रजाः ॥ (१७।२)

udīkṣate mahātmānaṃ bhānumantam iva prajāḥ ||

18.1१८.१

महाध्वजपताकाश्च क्रियन्तां सर्वतोदिशम् । (१८।१)

mahādhvajapatākāśca kriyantāṃ sarvatodiśam |

18.2१८.२

जलावसिक्तो विरजाः पन्थास्तस्येति चान्वशात् ॥ (१८।२)

jalāvasikto virajāḥ panthāstasyeti cānvaśāt ||

19.1१९.१

दुःशासनस्य च गृहं दुर्योधनगृहाद् वरम् । (१९।१)

duḥśāsanasya ca gṛhaṃ duryodhanagṛhād varam |

19.2१९.२

तद् अस्य क्रियतां क्षिप्रं सुसंमृष्टम् अलंकृतम् ॥ (१९।२)

tad asya kriyatāṃ kṣipraṃ susaṃmṛṣṭam alaṃkṛtam ||

20.1२०.१

एतद्धि रुचिराकारैः प्रासादैर् उपशोभितम् । (२०।१)

etaddhi rucirākāraiḥ prāsādair upaśobhitam |

20.2२०.२

शिवं च रमणीयं च सर्वर्तु सुमहाधनम् ॥ (२०।२)

śivaṃ ca ramaṇīyaṃ ca sarvartu sumahādhanam ||

21.1२१.१

सर्वम् अस्मिन् गृहे रत्नं मम दुर्योधनस्य च । (२१।१)

sarvam asmin gṛhe ratnaṃ mama duryodhanasya ca |

21.2२१.२

यद् यद् अर्हेत् स वार्ष्णेयस्तत् तद् देयम् असंशयम् ॥ (२१।२)

yad yad arhet sa vārṣṇeyastat tad deyam asaṃśayam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 84

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit