महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 120

784 of 1995 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारद उवाच । (१।१)

nārada uvāca

1.2१.२

प्रत्यभिज्ञातमात्रो ऽथ सद्भिस्तैर् नरपुंगवः । (१।२)

pratyabhijñātamātro 'tha sadbhistair narapuṃgavaḥ |

1.3१.३

ययातिर् दिव्यसंस्थानो बभूव विगतज्वरः ॥ (१।३)

yayātir divyasaṃsthāno babhūva vigatajvaraḥ ||

2.1२.१

दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्याभरणभूषितः । (२।१)

divyamālyāmbaradharo divyābharaṇabhūṣitaḥ |

2.2२.२

दिव्यगन्धगुणोपेतो न पृथ्वीम् अस्पृशत् पदा ॥ (२।२)

divyagandhaguṇopeto na pṛthvīm aspṛśat padā ||

3.1३.१

ततो वसुमनाः पूर्वम् उच्चैर् उच्चारयन् वचः । (३।१)

tato vasumanāḥ pūrvam uccair uccārayan vacaḥ |

3.2३.२

ख्यातो दानपतिर् लोके व्याजहार नृपं तदा ॥ (३।२)

khyāto dānapatir loke vyājahāra nṛpaṃ tadā ||

4.1४.१

प्राप्तवान् अस्मि यल् लोके सर्ववर्णेष्वगर्हया । (४।१)

prāptavān asmi yal loke sarvavarṇeṣvagarhayā |

4.2४.२

तद् अप्यथ च दास्यामि तेन संयुज्यतां भवान् ॥ (४।२)

tad apyatha ca dāsyāmi tena saṃyujyatāṃ bhavān ||

5.1५.१

यत् फलं दानशीलस्य क्षमाशीलस्य यत् फलम् । (५।१)

yat phalaṃ dānaśīlasya kṣamāśīlasya yat phalam |

5.2५.२

यच्च मे फलम् आधाने तेन संयुज्यतां भवान् ॥ (५।२)

yacca me phalam ādhāne tena saṃyujyatāṃ bhavān ||

6.1६.१

ततः प्रतर्दनो ऽप्याह वाक्यं क्षत्रियपुंगवः । (६।१)

tataḥ pratardano 'pyāha vākyaṃ kṣatriyapuṃgavaḥ |

6.2६.२

यथा धर्मरतिर् नित्यं नित्यं युद्धपरायणः ॥ (६।२)

yathā dharmaratir nityaṃ nityaṃ yuddhaparāyaṇaḥ ||

7.1७.१

प्राप्तवान् अस्मि यल् लोके क्षत्रधर्मोद्भवं यशः । (७।१)

prāptavān asmi yal loke kṣatradharmodbhavaṃ yaśaḥ |

7.2७.२

वीरशब्दफलं चैव तेन संयुज्यतां भवान् ॥ (७।२)

vīraśabdaphalaṃ caiva tena saṃyujyatāṃ bhavān ||

8.1८.१

शिबिरौशीनरो धीमान् उवाच मधुरां गिरम् । (८।१)

śibirauśīnaro dhīmān uvāca madhurāṃ giram |

8.2८.२

यथा बालेषु नारीषु वैहार्येषु तथैव च ॥ (८।२)

yathā bāleṣu nārīṣu vaihāryeṣu tathaiva ca ||

9.1९.१

संगरेषु निपातेषु तथापद्व्यसनेषु च । (९।१)

saṃgareṣu nipāteṣu tathāpadvyasaneṣu ca |

9.2९.२

अनृतं नोक्तपूर्वं मे तेन सत्येन खं व्रज ॥ (९।२)

anṛtaṃ noktapūrvaṃ me tena satyena khaṃ vraja ||

10.1१०.१

यथा प्राणांश्च राज्यं च राजन् कर्म सुखानि च । (१०।१)

yathā prāṇāṃśca rājyaṃ ca rājan karma sukhāni ca |

10.2१०.२

त्यजेयं न पुनः सत्यं तेन सत्येन खं व्रज ॥ (१०।२)

tyajeyaṃ na punaḥ satyaṃ tena satyena khaṃ vraja ||

11.1११.१

यथा सत्येन मे धर्मो यथा सत्येन पावकः । (११।१)

yathā satyena me dharmo yathā satyena pāvakaḥ |

11.2११.२

प्रीतः शक्रश्च सत्येन तेन सत्येन खं व्रज ॥ (११।२)

prītaḥ śakraśca satyena tena satyena khaṃ vraja ||

12.1१२.१

अष्टकस्त्वथ राजर्षिः कौशिको माधवीसुतः । (१२।१)

aṣṭakastvatha rājarṣiḥ kauśiko mādhavīsutaḥ |

12.2१२.२

अनेकशतयज्वानं वचनं प्राह धर्मवित् ॥ (१२।२)

anekaśatayajvānaṃ vacanaṃ prāha dharmavit ||

13.1१३.१

शतशः पुण्डरीका मे गोसवाश्च चिताः प्रभो । (१३।१)

śataśaḥ puṇḍarīkā me gosavāśca citāḥ prabho |

13.2१३.२

क्रतवो वाजपेयाश्च तेषां फलम् अवाप्नुहि ॥ (१३।२)

kratavo vājapeyāśca teṣāṃ phalam avāpnuhi ||

14.1१४.१

न मे रत्नानि न धनं न तथान्ये परिच्छदाः । (१४।१)

na me ratnāni na dhanaṃ na tathānye paricchadāḥ |

14.2१४.२

क्रतुष्वनुपयुक्तानि तेन सत्येन खं व्रज ॥ (१४।२)

kratuṣvanupayuktāni tena satyena khaṃ vraja ||

15.1१५.१

यथा यथा हि जल्पन्ति दौहित्रास्तं नराधिपम् । (१५।१)

yathā yathā hi jalpanti dauhitrāstaṃ narādhipam |

15.2१५.२

तथा तथा वसुमतीं त्यक्त्वा राजा दिवं ययौ ॥ (१५।२)

tathā tathā vasumatīṃ tyaktvā rājā divaṃ yayau ||

16.1१६.१

एवं सर्वे समस्तास्ते राजानः सुकृतैस्तदा । (१६।१)

evaṃ sarve samastāste rājānaḥ sukṛtaistadā |

16.2१६.२

ययातिं स्वर्गतो भ्रष्टं तारयामासुर् अञ्जसा ॥ (१६।२)

yayātiṃ svargato bhraṣṭaṃ tārayāmāsur añjasā ||

17.1१७.१

दौहित्राः स्वेन धर्मेण यज्ञदानकृतेन वै । (१७।१)

dauhitrāḥ svena dharmeṇa yajñadānakṛtena vai |

17.2१७.२

चतुर्षु राजवंशेषु सम्भूताः कुलवर्धनाः । (१७।२)

caturṣu rājavaṃśeṣu sambhūtāḥ kulavardhanāḥ |

17.3१७.३

मातामहं महाप्राज्ञं दिवम् आरोपयन्ति ते ॥ (१७।३)

mātāmahaṃ mahāprājñaṃ divam āropayanti te ||

18.1१८.१

राजान ऊचुः । (१८।१)

rājāna ūcuḥ |

18.2१८.२

राजधर्मगुणोपेताः सर्वधर्मगुणान्विताः । (१८।२)

rājadharmaguṇopetāḥ sarvadharmaguṇānvitāḥ |

18.3१८.३

दौहित्रास्ते वयं राजन् दिवम् आरोह पार्थिवः ॥ (१८।३)

dauhitrāste vayaṃ rājan divam āroha pārthivaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 120

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit