MBh, 5, 120
Select a line for its word-by-word analysis.
प्रत्यभिज्ञातमात्रो ऽथ सद्भिस्तैर् नरपुंगवः । (१।२)
pratyabhijñātamātro 'tha sadbhistair narapuṃgavaḥ |
दिव्यगन्धगुणोपेतो न पृथ्वीम् अस्पृशत् पदा ॥ (२।२)
divyagandhaguṇopeto na pṛthvīm aspṛśat padā ||
ततो वसुमनाः पूर्वम् उच्चैर् उच्चारयन् वचः । (३।१)
tato vasumanāḥ pūrvam uccair uccārayan vacaḥ |
प्राप्तवान् अस्मि यल् लोके सर्ववर्णेष्वगर्हया । (४।१)
prāptavān asmi yal loke sarvavarṇeṣvagarhayā |
तद् अप्यथ च दास्यामि तेन संयुज्यतां भवान् ॥ (४।२)
tad apyatha ca dāsyāmi tena saṃyujyatāṃ bhavān ||
यत् फलं दानशीलस्य क्षमाशीलस्य यत् फलम् । (५।१)
yat phalaṃ dānaśīlasya kṣamāśīlasya yat phalam |
यच्च मे फलम् आधाने तेन संयुज्यतां भवान् ॥ (५।२)
yacca me phalam ādhāne tena saṃyujyatāṃ bhavān ||
ततः प्रतर्दनो ऽप्याह वाक्यं क्षत्रियपुंगवः । (६।१)
tataḥ pratardano 'pyāha vākyaṃ kṣatriyapuṃgavaḥ |
यथा धर्मरतिर् नित्यं नित्यं युद्धपरायणः ॥ (६।२)
yathā dharmaratir nityaṃ nityaṃ yuddhaparāyaṇaḥ ||
प्राप्तवान् अस्मि यल् लोके क्षत्रधर्मोद्भवं यशः । (७।१)
prāptavān asmi yal loke kṣatradharmodbhavaṃ yaśaḥ |
अनृतं नोक्तपूर्वं मे तेन सत्येन खं व्रज ॥ (९।२)
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me tena satyena khaṃ vraja ||
यथा प्राणांश्च राज्यं च राजन् कर्म सुखानि च । (१०।१)
yathā prāṇāṃśca rājyaṃ ca rājan karma sukhāni ca |
त्यजेयं न पुनः सत्यं तेन सत्येन खं व्रज ॥ (१०।२)
tyajeyaṃ na punaḥ satyaṃ tena satyena khaṃ vraja ||
यथा सत्येन मे धर्मो यथा सत्येन पावकः । (११।१)
yathā satyena me dharmo yathā satyena pāvakaḥ |
प्रीतः शक्रश्च सत्येन तेन सत्येन खं व्रज ॥ (११।२)
prītaḥ śakraśca satyena tena satyena khaṃ vraja ||
शतशः पुण्डरीका मे गोसवाश्च चिताः प्रभो । (१३।१)
śataśaḥ puṇḍarīkā me gosavāśca citāḥ prabho |
न मे रत्नानि न धनं न तथान्ये परिच्छदाः । (१४।१)
na me ratnāni na dhanaṃ na tathānye paricchadāḥ |
क्रतुष्वनुपयुक्तानि तेन सत्येन खं व्रज ॥ (१४।२)
kratuṣvanupayuktāni tena satyena khaṃ vraja ||
यथा यथा हि जल्पन्ति दौहित्रास्तं नराधिपम् । (१५।१)
yathā yathā hi jalpanti dauhitrāstaṃ narādhipam |
तथा तथा वसुमतीं त्यक्त्वा राजा दिवं ययौ ॥ (१५।२)
tathā tathā vasumatīṃ tyaktvā rājā divaṃ yayau ||
एवं सर्वे समस्तास्ते राजानः सुकृतैस्तदा । (१६।१)
evaṃ sarve samastāste rājānaḥ sukṛtaistadā |
ययातिं स्वर्गतो भ्रष्टं तारयामासुर् अञ्जसा ॥ (१६।२)
yayātiṃ svargato bhraṣṭaṃ tārayāmāsur añjasā ||
दौहित्राः स्वेन धर्मेण यज्ञदानकृतेन वै । (१७।१)
dauhitrāḥ svena dharmeṇa yajñadānakṛtena vai |
दौहित्रास्ते वयं राजन् दिवम् आरोह पार्थिवः ॥ (१८।३)
dauhitrāste vayaṃ rājan divam āroha pārthivaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.