युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

विस्रम्भितो ऽहं भवता धर्मान् प्रवदता विभो । (१।२)

प्रवक्ष्यामि तु संदेहं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (१।३)

व्रतानां किं फलं प्रोक्तं कीदृशं वा महाद्युते । (२।१)

नियमानां फलं किं च स्वधीतस्य च किं फलम् ॥ (२।२)

दमस्येह फलं किं च वेदानां धारणे च किम् । (३।१)

अध्यापने फलं किं च सर्वम् इच्छामि वेदितुम् ॥ (३।२)

अप्रतिग्राहके किं च फलं लोके पितामह । (४।१)

तस्य किं च फलं दृष्टं श्रुतं यः सम्प्रयच्छति ॥ (४।२)

स्वकर्मनिरतानां च शूराणां चापि किं फलम् । (५।१)

सत्ये च किं फलं प्रोक्तं ब्रह्मचर्ये च किं फलम् ॥ (५।२)

पितृशुश्रूषणे किं च मातृशुश्रूषणे तथा । (६।१)

आचार्यगुरुशुश्रूषास्वनुक्रोशानुकम्पने ॥ (६।२)

एतत् सर्वम् अशेषेण पितामह यथातथम् । (७।१)

वेत्तुम् इच्छामि धर्मज्ञ परं कौतूहलं हि मे ॥ (७।२)

भीष्म उवाच । (८।१)

यो व्रतं वै यथोद्दिष्टं तथा सम्प्रतिपद्यते । (८।२)

अखण्डं सम्यग् आरब्धं तस्य लोकाः सनातनाः ॥ (८।३)

नियमानां फलं राजन् प्रत्यक्षम् इह दृश्यते । (९।१)

नियमानां क्रतूनां च त्वयावाप्तम् इदं फलम् ॥ (९।२)

स्वधीतस्यापि च फलं दृश्यते ऽमुत्र चेह च । (१०।१)

इहलोके ऽर्थवान्नित्यं ब्रह्मलोके च मोदते ॥ (१०।२)

दमस्य तु फलं राजञ् शृणु त्वं विस्तरेण मे । (११।१)

दान्ताः सर्वत्र सुखिनो दान्ताः सर्वत्र निर्वृताः ॥ (११।२)

यत्रेच्छागामिनो दान्ताः सर्वशत्रुनिषूदनाः । (१२।१)

प्रार्थयन्ति च यद् दान्ता लभन्ते तन्न संशयः ॥ (१२।२)

युज्यन्ते सर्वकामैर् हि दान्ताः सर्वत्र पाण्डव । (१३।१)

स्वर्गे तथा प्रमोदन्ते तपसा विक्रमेण च ॥ (१३।२)

दानैर् यज्ञैश्च विविधैर् यथा दान्ताः क्षमान्विताः । (१४।१)

दाता कुप्यति नो दान्तस्तस्माद् दानात् परो दमः ॥ (१४।२)

यस्तु दद्याद् अकुप्यन् हि तस्य लोकाः सनातनाः । (१५।१)

क्रोधो हन्ति हि यद् दानं तस्माद् दानात् परो दमः ॥ (१५।२)

अदृश्यानि महाराज स्थानान्ययुतशो दिवि । (१६।१)

ऋषीणां सर्वलोकेषु यानीतो यान्ति देवताः ॥ (१६।२)

दमेन यानि नृपते गच्छन्ति परमर्षयः । (१७।१)

कामयाना महत् स्थानं तस्माद् दानात् परो दमः ॥ (१७।२)

अध्यापकः परिक्लेशाद् अक्षयं फलम् अश्नुते । (१८।१)

विधिवत् पावकं हुत्वा ब्रह्मलोके नराधिप ॥ (१८।२)

अधीत्यापि हि यो वेदान्न्यायविद्भ्यः प्रयच्छति । (१९।१)

गुरुकर्मप्रशंसी च सो ऽपि स्वर्गे महीयते ॥ (१९।२)

क्षत्रियो ऽध्ययने युक्तो यजने दानकर्मणि । (२०।१)

युद्धे यश्च परित्राता सो ऽपि स्वर्गे महीयते ॥ (२०।२)

वैश्यः स्वकर्मनिरतः प्रदानाल्लभते महत् । (२१।१)

शूद्रः स्वकर्मनिरतः स्वर्गं शुश्रूषयार्छति ॥ (२१।२)

शूरा बहुविधाः प्रोक्तास्तेषाम् अर्थांश्च मे शृणु । (२२।१)

शूरान्वयानां निर्दिष्टं फलं शूरस्य चैव ह ॥ (२२।२)

यज्ञशूरा दमे शूराः सत्यशूरास्तथापरे । (२३।१)

युद्धशूरास्तथैवोक्ता दानशूराश्च मानवाः ॥ (२३।२)

बुद्धिशूरास्तथैवान्ये क्षमाशूरास्तथापरे । (२४।१)

आर्जवे च तथा शूराः शमे वर्तन्ति मानवाः ॥ (२४।२)

तैस्तैस्तु नियमैः शूरा बहवः सन्ति चापरे । (२५।१)

वेदाध्ययनशूराश्च शूराश्चाध्यापने रताः ॥ (२५।२)

गुरुशुश्रूषया शूराः पितृशुश्रूषयापरे । (२६।१)

मातृशुश्रूषया शूरा भैक्ष्यशूरास्तथापरे ॥ (२६।२)

सांख्यशूराश्च बहवो योगशूरास्तथापरे । (२७।१)

अरण्ये गृहवासे च शूराश्चातिथिपूजने । (२७।२)

सर्वे यान्ति परांल्लोकान् स्वकर्मफलनिर्जितान् ॥ (२७।३)

धारणं सर्ववेदानां सर्वतीर्थावगाहनम् । (२८।१)

सत्यं च ब्रुवतो नित्यं समं वा स्यान्न वा समम् ॥ (२८।२)

अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम् । (२९।१)

अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यम् एव विशिष्यते ॥ (२९।२)

सत्येन सूर्यस्तपति सत्येनाग्निः प्रदीप्यते । (३०।१)

सत्येन मारुतो वाति सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ (३०।२)

सत्येन देवान् प्रीणाति पितॄन् वै ब्राह्मणांस्तथा । (३१।१)

सत्यम् आहुः परं धर्मं तस्मात् सत्यं न लङ्घयेत् ॥ (३१।२)

मुनयः सत्यनिरता मुनयः सत्यविक्रमाः । (३२।१)

मुनयः सत्यशपथास्तस्मात् सत्यं विशिष्यते । (३२।२)

सत्यवन्तः स्वर्गलोके मोदन्ते भरतर्षभ ॥ (३२।३)

दमः सत्यफलावाप्तिर् उक्ता सर्वात्मना मया । (३३।१)

असंशयं विनीतात्मा सर्वः स्वर्गे महीयते ॥ (३३।२)

ब्रह्मचर्यस्य तु गुणाञ्शृणु मे वसुधाधिप । (३४।१)

आ जन्ममरणाद् यस्तु ब्रह्मचारी भवेद् इह । (३४।२)

न तस्य किंचिद् अप्राप्यम् इति विद्धि जनाधिप ॥ (३४।३)

बह्व्यः कोट्यस्त्व् ऋषीणां तु ब्रह्मलोके वसन्त्युत । (३५।१)

सत्ये रतानां सततं दान्तानाम् ऊर्ध्वरेतसाम् ॥ (३५।२)

ब्रह्मचर्यं दहेद् राजन् सर्वपापान्युपासितम् । (३६।१)

ब्राह्मणेन विशेषेण ब्राह्मणो ह्यग्निर् उच्यते ॥ (३६।२)

प्रत्यक्षं च तवाप्येतद् ब्राह्मणेषु तपस्विषु । (३७।१)

बिभेति हि यथा शक्रो ब्रह्मचारिप्रधर्षितः । (३७।२)

तद् ब्रह्मचर्यस्य फलम् ऋषीणाम् इह दृश्यते ॥ (३७।३)

मातापित्रोः पूजने यो धर्मस्तम् अपि मे शृणु । (३८।१)

शुश्रूषते यः पितरं न चासूयेत् कथंचन । (३८।२)

मातरं वानहंवादी गुरुम् आचार्यम् एव च ॥ (३८।३)

तस्य राजन् फलं विद्धि स्वर्लोके स्थानम् उत्तमम् । (३९।१)

न च पश्येत नरकं गुरुशुश्रूषुर् आत्मवान् ॥ (३९।२)