जनमेजय उवाच । (१।१)

कथं समभवद् द्यूतं भ्रातॄणां तन्महात्ययम् । (१।२)

यत्र तद् व्यसनं प्राप्तं पाण्डवैर् मे पितामहैः ॥ (१।३)

के च तत्र सभास्तारा राजानो ब्रह्मवित्तम । (२।१)

के चैनम् अन्वमोदन्त के चैनं प्रत्यषेधयन् ॥ (२।२)

विस्तरेणैतद् इच्छामि कथ्यमानं त्वया द्विज । (३।१)

मूलं ह्येतद् विनाशस्य पृथिव्या द्विजसत्तम ॥ (३।२)

सूत उवाच । (४।१)

एवम् उक्तस्तदा राज्ञा व्यासशिष्यः प्रतापवान् । (४।२)

आचचक्षे यथावृत्तं तत् सर्वं सर्ववेदवित् ॥ (४।३)

वैशंपायन उवाच । (५।१)

शृणु मे विस्तरेणेमां कथां भरतसत्तम । (५।२)

भूय एव महाराज यदि ते श्रवणे मतिः ॥ (५।३)

विदुरस्य मतं ज्ञात्वा धृतराष्ट्रो ऽम्बिकासुतः । (६।१)

दुर्योधनम् इदं वाक्यम् उवाच विजने पुनः ॥ (६।२)

अलं द्यूतेन गान्धारे विदुरो न प्रशंसति । (७।१)

न ह्यसौ सुमहाबुद्धिर् अहितं नो वदिष्यति ॥ (७।२)

हितं हि परमं मन्ये विदुरो यत् प्रभाषते । (८।१)

क्रियतां पुत्र तत् सर्वम् एतन्मन्ये हितं तव ॥ (८।२)

देवर्षिर् वासवगुरुर् देवराजाय धीमते । (९।१)

यत् प्राह शास्त्रं भगवान् बृहस्पतिर् उदारधीः ॥ (९।२)

तद् वेद विदुरः सर्वं सरहस्यं महाकविः । (१०।१)

स्थितश्च वचने तस्य सदाहम् अपि पुत्रक ॥ (१०।२)

विदुरो वापि मेधावी कुरूणां प्रवरो मतः । (११।१)

उद्धवो वा महाबुद्धिर् वृष्णीनाम् अर्चितो नृप ॥ (११।२)

द्यूतेन तद् अलं पुत्र द्यूते भेदो हि दृश्यते । (१२।१)

भेदे विनाशो राज्यस्य तत् पुत्र परिवर्जय ॥ (१२।२)

पित्रा मात्रा च पुत्रस्य यद् वै कार्यं परं स्मृतम् । (१३।१)

प्राप्तस्त्वम् असि तत् तात पितृपैतामहं पदम् ॥ (१३।२)

अधीतवान् कृती शास्त्रे लालितः सततं गृहे । (१४।१)

भ्रातृज्येष्ठः स्थितो राज्ये विन्दसे किं न शोभनम् ॥ (१४।२)

पृथग्जनैर् अलभ्यं यद् भोजनाच्छादनं परम् । (१५।१)

तत् प्राप्तो ऽसि महाबाहो कस्माच्छोचसि पुत्रक ॥ (१५।२)

स्फीतं राष्ट्रं महाबाहो पितृपैतामहं महत् । (१६।१)

नित्यम् आज्ञापयन् भासि दिवि देवेश्वरो यथा ॥ (१६।२)

तस्य ते विदितप्रज्ञ शोकमूलम् इदं कथम् । (१७।१)

समुत्थितं दुःखतरं तन्मे शंसितुम् अर्हसि ॥ (१७।२)

दुर्योधन उवाच । (१८।१)

अश्नाम्याच्छादयामीति प्रपश्यन् पापपूरुषः । (१८।२)

नामर्षं कुरुते यस्तु पुरुषः सो ऽधमः स्मृतः ॥ (१८।३)

न मां प्रीणाति राजेन्द्र लक्ष्मीः साधारणा विभो । (१९।१)

ज्वलिताम् इव कौन्तेये श्रियं दृष्ट्वा च विव्यथे ॥ (१९।२)

सर्वां हि पृथिवीं दृष्ट्वा युधिष्ठिरवशानुगाम् । (२०।१)

स्थिरो ऽस्मि यो ऽहं जीवामि दुःखाद् एतद् ब्रवीमि ते ॥ (२०।२)

आवर्जिता इवाभान्ति निघ्नाश्चैत्रकिकौकुराः । (२१।१)

कारस्करा लोहजङ्घा युधिष्ठिरनिवेशने ॥ (२१।२)

हिमवत्सागरानूपाः सर्वरत्नाकरास्तथा । (२२।१)

अन्त्याः सर्वे पर्युदस्ता युधिष्ठिरनिवेशने ॥ (२२।२)

ज्येष्ठो ऽयम् इति मां मत्वा श्रेष्ठश्चेति विशां पते । (२३।१)

युधिष्ठिरेण सत्कृत्य युक्तो रत्नपरिग्रहे ॥ (२३।२)

उपस्थितानां रत्नानां श्रेष्ठानाम् अर्घहारिणाम् । (२४।१)

नादृश्यत परः प्रान्तो नापरस्तत्र भारत ॥ (२४।२)

न मे हस्तः समभवद् वसु तत् प्रतिगृह्णतः । (२५।१)

प्रातिष्ठन्त मयि श्रान्ते गृह्य दूराहृतं वसु ॥ (२५।२)

कृतां बिन्दुसरोरत्नैर् मयेन स्फाटिकच्छदाम् । (२६।१)

अपश्यं नलिनीं पूर्णाम् उदकस्येव भारत ॥ (२६।२)

वस्त्रम् उत्कर्षति मयि प्राहसत् स वृकोदरः । (२७।१)

शत्रोर् ऋद्धिविशेषेण विमूढं रत्नवर्जितम् ॥ (२७।२)

तत्र स्म यदि शक्तः स्यां पातयेयं वृकोदरम् । (२८।१)

सपत्नेनावहासो हि स मां दहति भारत ॥ (२८।२)

पुनश्च तादृशीम् एव वापीं जलजशालिनीम् । (२९।१)

मत्वा शिलासमां तोये पतितो ऽस्मि नराधिप ॥ (२९।२)

तत्र मां प्राहसत् कृष्णः पार्थेन सह सस्वनम् । (३०।१)

द्रौपदी च सह स्त्रीभिर् व्यथयन्ती मनो मम ॥ (३०।२)

क्लिन्नवस्त्रस्य च जले किंकरा राजचोदिताः । (३१।१)

ददुर् वासांसि मे ऽन्यानि तच्च दुःखतरं मम ॥ (३१।२)

प्रलम्भं च शृणुष्वान्यं गदतो मे नराधिप । (३२।१)

अद्वारेण विनिर्गच्छन् द्वारसंस्थानरूपिणा । (३२।२)

अभिहत्य शिलां भूयो ललाटेनास्मि विक्षतः ॥ (३२।३)

तत्र मां यमजौ दूराद् आलोक्य ललितौ किल । (३३।१)

बाहुभिः परिगृह्णीतां शोचन्तौ सहितावुभौ ॥ (३३।२)

उवाच सहदेवस्तु तत्र मां विस्मयन्न् इव । (३४।१)

इदं द्वारम् इतो गच्छ राजन्न् इति पुनः पुनः ॥ (३४।२)

नामधेयानि रत्नानां पुरस्तान्न श्रुतानि मे । (३५।१)

यानि दृष्टानि मे तस्यां मनस्तपति तच्च मे ॥ (३५।२)