संजय उवाच । (१।१)

मद्राधिपस्याधिरथिस् तदैवं वचो निशम्याप्रियम् अप्रतीतः । (१।२)

उवाच शल्यं विदितं ममैतद् यथाविधाव् अर्जुनवासुदेवौ ॥ (१।३)

शौरे रथं वाहयतो ऽर्जुनस्य बलं महास्त्राणि च पाण्डवस्य । (२।१)

अहं विजानामि यथावद् अद्य परोक्षभूतं तव तत् तु शल्य ॥ (२।२)

तौ चाप्रधृष्यौ शस्त्रभृतां वरिष्ठौ व्यपेतभीर् योधयिष्यामि कृष्णौ । (३।१)

संतापयत्य् अभ्यधिकं तु रामाच्छापो ऽद्य मां ब्राह्मणसत्तमाच् च ॥ (३।२)

अवात्सं वै ब्राह्मणच्छद्मनाहं रामे पुरा दिव्यम् अस्त्रं चिकीर्षुः । (४।१)

तत्रापि मे देवराजेन विघ्नो हितार्थिना फल्गुनस्यैव शल्य ॥ (४।२)

कृतो ऽवभेदेन ममोरुम् एत्य प्रविश्य कीटस्य तनुं विरूपाम् । (५।१)

गुरोर् भयाच् चापि न चेलिवान् अहं तच् चावबुद्धो ददृशे स विप्रः ॥ (५।२)

पृष्टश् चाहं तम् अवोचं महर्षिं सूतो ऽहम् अस्मीति स मां शशाप । (६।१)

सूतोपधाव् आप्तम् इदं त्वयास्त्रं न कर्मकाले प्रतिभास्यति त्वाम् ॥ (६।२)

अन्यत्र यस्मात् तव मृत्युकालाद् अब्राह्मणे ब्रह्म न हि ध्रुवं स्यात् । (७।१)

तद् अद्य पर्याप्तम् अतीव शस्त्रम् अस्मिन् संग्रामे तुमुले तात भीमे ॥ (७।२)

अपां पतिर् वेगवान् अप्रमेयो निमज्जयिष्यन् निवहान् प्रजानाम् । (८।१)

महानगं यः कुरुते समुद्रं वेलैव तं वारयत्य् अप्रमेयम् ॥ (८।२)

प्रमुञ्चन्तं बाणसंघान् अमोघान् मर्मच्छिदो वीरहणः सपत्रान् । (९।१)

कुन्तीपुत्रं प्रतियोत्स्यामि युद्धे ज्याकर्षिणाम् उत्तमम् अद्य लोके ॥ (९।२)

एवं बलेनातिबलं महास्त्रं समुद्रकल्पं सुदुरापम् उग्रम् । (१०।१)

शरौघिणं पार्थिवान् मज्जयन्तं वेलेव पार्थम् इषुभिः संसहिष्ये ॥ (१०।२)

अद्याहवे यस्य न तुल्यम् अन्यं मन्ये मनुष्यं धनुर् आददानम् । (११।१)

सुरासुरान् वै युधि यो जयेत तेनाद्य मे पश्य युद्धं सुघोरम् ॥ (११।२)

अतिमानी पाण्डवो युद्धकामो अमानुषैर् एष्यति मे महास्त्रैः । (१२।१)

तस्यास्त्रम् अस्त्रैर् अभिहत्य संख्ये शरोत्तमैः पातयिष्यामि पार्थम् ॥ (१२।२)

दिवाकरेणापि समं तपन्तं समाप्तरश्मिं यशसा ज्वलन्तम् । (१३।१)

तमोनुदं मेघ इवातिमात्रो धनंजयं छादयिष्यामि बाणैः ॥ (१३।२)

वैश्वानरं धूमशिखं ज्वलन्तं तेजस्विनं लोकम् इमं दहन्तम् । (१४।१)

मेघो भूत्वा शरवर्षैर् यथाग्निं तथा पार्थं शमयिष्यामि युद्धे ॥ (१४।२)

प्रमाथिनं बलवन्तं प्रहारिणं प्रभञ्जनं मातरिश्वानम् उग्रम् । (१५।१)

युद्धे सहिष्ये हिमवान् इवाचलो धनंजयं क्रुद्धम् अमृष्यमाणम् ॥ (१५।२)

विशारदं रथमार्गेष्व् असक्तं धुर्यं नित्यं समरेषु प्रवीरम् । (१६।१)

लोके वरं सर्वधनुर्धराणां धनंजयं संयुगे संसहिष्ये ॥ (१६।२)

अद्याहवे यस्य न तुल्यम् अन्यं मध्येमनुष्यं धनुर् आददानम् । (१७।१)

सर्वाम् इमां यः पृथिवीं सहेत तथा विद्वान् योत्स्यमानो ऽस्मि तेन ॥ (१७।२)

यः सर्वभूतानि सदेवकानि प्रस्थे ऽजयत् खाण्डवे सव्यसाची । (१८।१)

को जीवितं रक्षमाणो हि तेन युयुत्सते माम् ऋते मानुषो ऽन्यः ॥ (१८।२)

अहं तस्य पौरुषं पाण्डवस्य ब्रूयां हृष्टः समितौ क्षत्रियाणाम् । (१९।१)

किं त्वं मूर्खः प्रभषन् मूढचेता माम् अवोचः पौरुषम् अर्जुनस्य ॥ (१९।२)

अप्रियो यः परुषो निष्ठुरो हि क्षुद्रः क्षेप्ता क्षमिणश् चाक्षमावान् । (२०।१)

हन्याम् अहं तादृशानां शतानि क्षमामि त्वां क्षमया कालयोगात् ॥ (२०।२)

अवोचस् त्वं पाण्डवार्थे ऽप्रियाणि प्रधर्षयन् मां मूढवत् पापकर्मन् । (२१।१)

मय्य् आर्जवे जिह्मगतिर् हतस् त्वं मित्रद्रोही सप्तपदं हि मित्रम् ॥ (२१।२)

कालस् त्व् अयं मृत्युमयो ऽतिदारुणो दुर्योधनो युद्धम् उपागमद् यत् । (२२।१)

तस्यार्थसिद्धिम् अभिकाङ्क्षमाणस् तम् अभ्येष्ये यत्र नैकान्त्यम् अस्ति ॥ (२२।२)

मित्रं मिदेर् नन्दतेः प्रीयतेर् वा संत्रायतेर् मानद मोदतेर् वा । (२३।१)

ब्रवीति तच् चामुत विप्रपूर्वात् तच् चापि सर्वं मम दुर्योधने ऽस्ति ॥ (२३।२)

शत्रुः शदेः शासतेः शायतेर् वा शृणातेर् वा श्वयतेर् वापि सर्गे । (२४।१)

उपसर्गाद् बहुधा सूदतेश् च प्रायेण सर्वं त्वयि तच् च मह्यम् ॥ (२४।२)

दुर्योधनार्थं तव चाप्रियार्थं यशोऽर्थम् आत्मार्थम् अपीश्वरार्थम् । (२५।१)

तस्माद् अहं पाण्डववासुदेवौ योत्स्ये यत्नात् कर्म तत् पश्य मे ऽद्य ॥ (२५।२)

अस्त्राणि पश्याद्य ममोत्तमानि ब्राह्माणि दिव्यान्य् अथ मानुषाणि । (२६।१)

आसादयिष्याम्य् अहम् उग्रवीर्यं द्विपोत्तमं मत्तम् इवाभिमत्तः ॥ (२६।२)

अस्त्रं ब्राह्मं मनसा तद्ध्य् अजय्यं क्षेप्स्ये पार्थायाप्रतिमं जयाय । (२७।१)

तेनापि मे नैव मुच्येत युद्धे न चेत् पतेद् विषमे मे ऽद्य चक्रम् ॥ (२७।२)

वैवस्वताद् दण्डहस्ताद् वरुणाद् वापि पाशिनः । (२८।१)

सगदाद् वा धनपतेः सवज्राद् वापि वासवात् ॥ (२८।२)

नान्यस्माद् अपि कस्माच्चिद् बिभिमो ह्य् आततायिनः । (२९।१)

इति शल्य विजानीहि यथा नाहं बिभेम्य् अभीः ॥ (२९।२)

तस्माद् भयं न मे पार्थान् नापि चैव जनार्दनात् । (३०।१)

अद्य युद्धं हि ताभ्यां मे संपराये भविष्यति ॥ (३०।२)

श्वभ्रे ते पततां चक्रम् इति मे ब्राह्मणो ऽवदत् । (३१।१)

युध्यमानस्य संग्रामे प्राप्तस्यैकायने भयम् ॥ (३१।२)

तस्माद् बिभेमि बलवद् ब्राह्मणव्याहृताद् अहम् । (३२।१)

एते हि सोमराजान ईश्वराः सुखदुःखयोः ॥ (३२।२)

होमधेन्वा वत्सम् अस्य प्रमत्त इषुणाहनम् । (३३।१)

चरन्तम् अजने शल्य ब्राह्मणात् तपसो निधेः ॥ (३३।२)

ईषादन्तान् सप्तशतान् दासीदासशतानि च । (३४।१)

ददतो द्विजमुख्याय प्रसादं न चकार मे ॥ (३४।२)

कृष्णानां श्वेतवत्सानां सहस्राणि चतुर्दश । (३५।१)

आहरन् न लभे तस्मात् प्रसादं द्विजसत्तमात् ॥ (३५।२)

ऋद्धं गेहं सर्वकामैर् यच् च मे वसु किंचन । (३६।१)

तत् सर्वम् अस्मै सत्कृत्य प्रयच्छामि न चेच्छति ॥ (३६।२)

ततो ऽब्रवीन् मां याचन्तम् अपराद्धं प्रयत्नतः । (३७।१)

व्याहृतं यन् मया सूत तत् तथा न तद् अन्यथा ॥ (३७।२)

अनृतोक्तं प्रजा हन्यात् ततः पापम् अवाप्नुयात् । (३८।१)

तस्माद् धर्माभिरक्षार्थं नानृतं वक्तुम् उत्सहे ॥ (३८।२)

मा त्वं ब्रह्मगतिं हिंस्याः प्रायश्चित्तं कृतं त्वया । (३९।१)

मद्वाक्यं नानृतं लोके कश्चित् कुर्यात् समाप्नुहि ॥ (३९।२)

इत्य् एतत् ते मया प्रोक्तं क्षिप्तेनापि सुहृत्तया । (४०।१)

जानामि त्वाधिक्षिपन्तं जोषम् आस्स्वोत्तरं शृणु ॥ (४०।२)