ब्रह्मोवाच । (१।१)

यो ऽयं प्रश्नस्त्वया पृष्टो गोप्रदानाधिकारवान् । (१।२)

नास्य प्रष्टास्ति लोके ऽस्मिंस्त्वत्तो ऽन्यो हि शतक्रतो ॥ (१।३)

सन्ति नानाविधा लोका यांस्त्वं शक्र न पश्यसि । (२।१)

पश्यामि यान् अहं लोकान् एकपत्न्यश्च याः स्त्रियः ॥ (२।२)

कर्मभिश्चापि सुशुभैः सुव्रता ऋषयस्तथा । (३।१)

सशरीरा हि तान् यान्ति ब्राह्मणाः शुभवृत्तयः ॥ (३।२)

शरीरन्यासमोक्षेण मनसा निर्मलेन च । (४।१)

स्वप्नभूतांश्च तांल्लोकान् पश्यन्तीहापि सुव्रताः ॥ (४।२)

ते तु लोकाः सहस्राक्ष शृणु यादृग्गुणान्विताः । (५।१)

न तत्र क्रमते कालो न जरा न च पापकम् । (५।२)

तथान्यन्नाशुभं किंचिन्न व्याधिस्तत्र न क्लमः ॥ (५।३)

यद् यच्च गावो मनसा तस्मिन् वाञ्छन्ति वासव । (६।१)

तत् सर्वं प्रापयन्ति स्म मम प्रत्यक्षदर्शनात् । (६।२)

कामगाः कामचारिण्यः कामात् कामांश्च भुञ्जते ॥ (६।३)

वाप्यः सरांसि सरितो विविधानि वनानि च । (७।१)

गृहाणि पर्वताश्चैव यावद् द्रव्यं च किंचन ॥ (७।२)

मनोज्ञं सर्वभूतेभ्यः सर्वं तत्र प्रदृश्यते । (८।१)

ईदृशान् विद्धि तांल्लोकान्नास्ति लोकस्ततो ऽधिकः ॥ (८।२)

तत्र सर्वसहाः क्षान्ता वत्सला गुरुवर्तिनः । (९।१)

अहंकारैर् विरहिता यान्ति शक्र नरोत्तमाः ॥ (९।२)

यः सर्वमांसानि न भक्षयीत पुमान् सदा यावद् अन्ताय युक्तः । (१०।१)

मातापित्रोर् अर्चिता सत्ययुक्तः शुश्रूषिता ब्राह्मणानाम् अनिन्द्यः ॥ (१०।२)

अक्रोधनो गोषु तथा द्विजेषु धर्मे रतो गुरुशुश्रूषकश्च । (११।१)

यावज्जीवं सत्यवृत्ते रतश्च दाने रतो यः क्षमी चापराधे ॥ (११।२)

मृदुर् दान्तो देवपरायणश्च सर्वातिथिश्चापि तथा दयावान् । (१२।१)

ईदृग्गुणो मानवः सम्प्रयाति लोकं गवां शाश्वतं चाव्ययं च ॥ (१२।२)

न पारदारी पश्यति लोकम् एनं न वै गुरुघ्नो न मृषाप्रलापी । (१३।१)

सदापवादी ब्राह्मणः शान्तवेदो दोषैर् अन्यैर् यश्च युक्तो दुरात्मा ॥ (१३।२)

न मित्रध्रुङ् नैकृतिकः कृतघ्नः शठो ऽनृजुर् धर्मविद्वेषकश्च । (१४।१)

न ब्रह्महा मनसापि प्रपश्येद् गवां लोकं पुण्यकृतां निवासम् ॥ (१४।२)

एतत् ते सर्वम् आख्यातं नैपुणेन सुरेश्वर । (१५।१)

गोप्रदानरतानां तु फलं शृणु शतक्रतो ॥ (१५।२)

दायाद्यलब्धैर् अर्थैर् यो गाः क्रीत्वा सम्प्रयच्छति । (१६।१)

धर्मार्जितधनक्रीतान् स लोकान् अश्नुते ऽक्षयान् ॥ (१६।२)

यो वै द्यूते धनं जित्वा गाः क्रीत्वा सम्प्रयच्छति । (१७।१)

स दिव्यम् अयुतं शक्र वर्षाणां फलम् अश्नुते ॥ (१७।२)

दायाद्या यस्य वै गावो न्यायपूर्वैर् उपार्जिताः । (१८।१)

प्रदत्तास्ताः प्रदातॄणां सम्भवन्त्यक्षया ध्रुवाः ॥ (१८।२)

प्रतिगृह्य च यो दद्याद् गाः सुशुद्धेन चेतसा । (१९।१)

तस्यापीहाक्षयांल्लोकान् ध्रुवान् विद्धि शचीपते ॥ (१९।२)

जन्मप्रभृति सत्यं च यो ब्रूयान्नियतेन्द्रियः । (२०।१)

गुरुद्विजसहः क्षान्तस्तस्य गोभिः समा गतिः ॥ (२०।२)

न जातु ब्राह्मणो वाच्यो यद् अवाच्यं शचीपते । (२१।१)

मनसा गोषु न द्रुह्येद् गोवृत्तिर् गोऽनुकम्पकः ॥ (२१।२)

सत्ये धर्मे च निरतस्तस्य शक्र फलं शृणु । (२२।१)

गोसहस्रेण समिता तस्य धेनुर् भवत्युत ॥ (२२।२)

क्षत्रियस्य गुणैर् एभिर् अन्वितस्य फलं शृणु । (२३।१)

तस्यापि शततुल्या गौर् भवतीति विनिश्चयः ॥ (२३।२)

वैश्यस्यैते यदि गुणास्तस्य पञ्चाशतं भवेत् । (२४।१)

शूद्रस्यापि विनीतस्य चतुर्भागफलं स्मृतम् ॥ (२४।२)

एतच्चैवं यो ऽनुतिष्ठेत युक्तः सत्येन युक्तो गुरुशुश्रूषया च । (२५।१)

दान्तः क्षान्तो देवतार्ची प्रशान्तः शुचिर् बुद्धो धर्मशीलो ऽनहंवाक् ॥ (२५।२)

महत् फलं प्राप्नुते स द्विजाय दत्त्वा दोग्ध्रीं विधिनानेन धेनुम् । (२६।१)

नित्यं दद्याद् एकभक्तः सदा च सत्ये स्थितो गुरुशुश्रूषिता च ॥ (२६।२)

वेदाध्यायी गोषु यो भक्तिमांश्च नित्यं दृष्ट्वा यो ऽभिनन्देत गाश्च । (२७।१)

आ जातितो यश्च गवां नमेत इदं फलं शक्र निबोध तस्य ॥ (२७।२)

यत् स्याद् इष्ट्वा राजसूये फलं तु यत् स्याद् इष्ट्वा बहुना काञ्चनेन । (२८।१)

एतत् तुल्यं फलम् अस्याहुर् अग्र्यं सर्वे सन्तस्त्वृषयो ये च सिद्धाः ॥ (२८।२)

यो ऽग्रं भक्तान् किंचिद् अप्राश्य दद्याद् गोभ्यो नित्यं गोव्रती सत्यवादी । (२९।१)

शान्तो बुद्धो गोसहस्रस्य पुण्यं संवत्सरेणाप्नुयात् पुण्यशीलः ॥ (२९।२)

य एकं भक्तम् अश्नीयाद् दद्याद् एकं गवां च यत् । (३०।१)

दश वर्षाण्यनन्तानि गोव्रती गोऽनुकम्पकः ॥ (३०।२)

एकेनैव च भक्तेन यः क्रीत्वा गां प्रयच्छति । (३१।१)

यावन्ति तस्य प्रोक्तानि दिवसानि शतक्रतो । (३१।२)

तावच्छतानां स गवां फलम् आप्नोति शाश्वतम् ॥ (३१।३)

ब्राह्मणस्य फलं हीदं क्षत्रिये ऽभिहितं शृणु । (३२।१)

पञ्चवार्षिकम् एतत् तु क्षत्रियस्य फलं स्मृतम् । (३२।२)

ततो ऽर्धेन तु वैश्यस्य शूद्रो वैश्यार्धतः स्मृतः ॥ (३२।३)

यश्चात्मविक्रयं कृत्वा गाः क्रीत्वा सम्प्रयच्छति । (३३।१)

यावतीः स्पर्शयेद् गा वै तावत् तु फलम् अश्नुते । (३३।२)

लोम्नि लोम्नि महाभाग लोकाश्चास्याक्षयाः स्मृताः ॥ (३३।३)

संग्रामेष्वर्जयित्वा तु यो वै गाः सम्प्रयच्छति । (३४।१)

आत्मविक्रयतुल्यास्ताः शाश्वता विद्धि कौशिक ॥ (३४।२)

अलाभे यो गवां दद्यात् तिलधेनुं यतव्रतः । (३५।१)

दुर्गात् स तारितो धेन्वा क्षीरनद्यां प्रमोदते ॥ (३५।२)

न त्वेवासां दानमात्रं प्रशस्तं पात्रं कालो गोविशेषो विधिश्च । (३६।१)

कालज्ञानं विप्र गवान्तरं हि दुःखं ज्ञातुं पावकादित्यभूतम् ॥ (३६।२)

स्वाध्यायाढ्यं शुद्धयोनिं प्रशान्तं वैतानस्थं पापभीरुं कृतज्ञम् । (३७।१)

गोषु क्षान्तं नातितीक्ष्णं शरण्यं वृत्तिग्लानं तादृशं पात्रम् आहुः ॥ (३७।२)

वृत्तिग्लाने सीदति चातिमात्रं कृष्यर्थं वा होमहेतोः प्रसूत्याम् । (३८।१)

गुर्वर्थं वा बालसंवृद्धये वा धेनुं दद्याद् देशकाले विशिष्टे ॥ (३८।२)

अन्तर्जाताः सुक्रयज्ञानलब्धाः प्राणक्रीता निर्जिताश्चौकजाश्च । (३९।१)

कृच्छ्रोत्सृष्टाः पोषणाभ्यागताश्च द्वारैर् एतैर् गोविशेषाः प्रशस्ताः ॥ (३९।२)

बलान्विताः शीलवयोपपन्नाः सर्वाः प्रशंसन्ति सुगन्धवत्यः । (४०।१)

यथा हि गङ्गा सरितां वरिष्ठा तथार्जुनीनां कपिला वरिष्ठा ॥ (४०।२)

तिस्रो रात्रीस्त्वद्भिर् उपोष्य भूमौ तृप्ता गावस्तर्पितेभ्यः प्रदेयाः । (४१।१)

वत्सैः पुष्टैः क्षीरपैः सुप्रचारास् त्र्यहं दत्त्वा गोरसैर् वर्तितव्यम् ॥ (४१।२)

दत्त्वा धेनुं सुव्रतां साधुवत्सां कल्याणवृत्ताम् अपलायिनीं च । (४२।१)

यावन्ति लोमानि भवन्ति तस्यास् तावन्ति वर्षाणि वसत्यमुत्र ॥ (४२।२)

तथानड्वाहं ब्राह्मणायाथ धुर्यं दत्त्वा युवानं बलिनं विनीतम् । (४३।१)

हलस्य वोढारम् अनन्तवीर्यं प्राप्नोति लोकान् दशधेनुदस्य ॥ (४३।२)

कान्तारे ब्राह्मणान् गाश्च यः परित्राति कौशिक । (४४।१)

क्षेमेण च विमुच्येत तस्य पुण्यफलं शृणु । (४४।२)

अश्वमेधक्रतोस्तुल्यं फलं भवति शाश्वतम् ॥ (४४।३)

मृत्युकाले सहस्राक्ष यां वृत्तिम् अनुकाङ्क्षते । (४५।१)

लोकान् बहुविधान् दिव्यान् यद् वास्य हृदि वर्तते ॥ (४५।२)

तत् सर्वं समवाप्नोति कर्मणा तेन मानवः । (४६।१)

गोभिश्च समनुज्ञातः सर्वत्र स महीयते ॥ (४६।२)

यस्त्वेतेनैव विधिना गां वनेष्वनुगच्छति । (४७।१)

तृणगोमयपर्णाशी निःस्पृहो नियतः शुचिः ॥ (४७।२)

अकामं तेन वस्तव्यं मुदितेन शतक्रतो । (४८।१)

मम लोके सुरैः सार्धं लोके यत्रापि चेच्छति ॥ (४८।२)