महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 99

397 of 1995 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

ततः स वज्री बलिभिर् दैवतैर् अभिरक्षितः । (१।२)

tataḥ sa vajrī balibhir daivatair abhirakṣitaḥ |

1.3१.३

आससाद ततो वृत्रं स्थितम् आवृत्य रोदसी ॥ (१।३)

āsasāda tato vṛtraṃ sthitam āvṛtya rodasī ||

2.1२.१

कालकेयैर् महाकायैः समन्ताद् अभिरक्षितम् । (२।१)

kālakeyair mahākāyaiḥ samantād abhirakṣitam |

2.2२.२

समुद्यतप्रहरणैः सशृङ्गैर् इव पर्वतैः ॥ (२।२)

samudyatapraharaṇaiḥ saśṛṅgair iva parvataiḥ ||

3.1३.१

ततो युद्धं समभवद् देवानां सह दानवैः । (३।१)

tato yuddhaṃ samabhavad devānāṃ saha dānavaiḥ |

3.2३.२

मुहूर्तं भरतश्रेष्ठ लोकत्रासकरं महत् ॥ (३।२)

muhūrtaṃ bharataśreṣṭha lokatrāsakaraṃ mahat ||

4.1४.१

उद्यतप्रतिपिष्टानां खड्गानां वीरबाहुभिः । (४।१)

udyatapratipiṣṭānāṃ khaḍgānāṃ vīrabāhubhiḥ |

4.2४.२

आसीत् सुतुमुलः शब्दः शरीरेष्व् अभिपात्यताम् ॥ (४।२)

āsīt sutumulaḥ śabdaḥ śarīreṣv abhipātyatām ||

5.1५.१

शिरोभिः प्रपतद्भिश् च अन्तरिक्षान् महीतलम् । (५।१)

śirobhiḥ prapatadbhiś ca antarikṣān mahītalam |

5.2५.२

तालैर् इव महीपाल वृन्ताद् भ्रष्टैर् अदृश्यत ॥ (५।२)

tālair iva mahīpāla vṛntād bhraṣṭair adṛśyata ||

6.1६.१

ते हेमकवचा भूत्वा कालेयाः परिघायुधाः । (६।१)

te hemakavacā bhūtvā kāleyāḥ parighāyudhāḥ |

6.2६.२

त्रिदशान् अभ्यवर्तन्त दावदग्धा इवाद्रयः ॥ (६।२)

tridaśān abhyavartanta dāvadagdhā ivādrayaḥ ||

7.1७.१

तेषां वेगवतां वेगं सहितानां प्रधावताम् । (७।१)

teṣāṃ vegavatāṃ vegaṃ sahitānāṃ pradhāvatām |

7.2७.२

न शेकुस् त्रिदशाः सोढुं ते भग्नाः प्राद्रवन् भयात् ॥ (७।२)

na śekus tridaśāḥ soḍhuṃ te bhagnāḥ prādravan bhayāt ||

8.1८.१

तान् दृष्ट्वा द्रवतो भीतान् सहस्राक्षः पुरंदरः । (८।१)

tān dṛṣṭvā dravato bhītān sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ |

8.2८.२

वृत्रे विवर्धमाने च कश्मलं महद् आविशत् ॥ (८।२)

vṛtre vivardhamāne ca kaśmalaṃ mahad āviśat ||

9.1९.१

तं शक्रं कश्मलाविष्टं दृष्ट्वा विष्णुः सनातनः । (९।१)

taṃ śakraṃ kaśmalāviṣṭaṃ dṛṣṭvā viṣṇuḥ sanātanaḥ |

9.2९.२

स्वतेजो व्यदधाच्छक्रे बलम् अस्य विवर्धयन् ॥ (९।२)

svatejo vyadadhācchakre balam asya vivardhayan ||

10.1१०.१

विष्णुनाप्यायितं शक्रं दृष्ट्वा देवगणास्ततः । (१०।१)

viṣṇunāpyāyitaṃ śakraṃ dṛṣṭvā devagaṇāstataḥ |

10.2१०.२

स्वं स्वं तेजः समादध्युस् तथा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः ॥ (१०।२)

svaṃ svaṃ tejaḥ samādadhyus tathā brahmarṣayo 'malāḥ ||

11.1११.१

स समाप्यायितः शक्रो विष्णुना दैवतैः सह । (११।१)

sa samāpyāyitaḥ śakro viṣṇunā daivataiḥ saha |

11.2११.२

ऋषिभिश् च महाभागैर् बलवान् समपद्यत ॥ (११।२)

ṛṣibhiś ca mahābhāgair balavān samapadyata ||

12.1१२.१

ज्ञात्वा बलस्थं त्रिदशाधिपं तु ननाद वृत्रो महतो निनादान् । (१२।१)

jñātvā balasthaṃ tridaśādhipaṃ tu nanāda vṛtro mahato ninādān |

12.2१२.२

तस्य प्रणादेन धरा दिशश्च खं द्यौर् नगाश् चापि चचाल सर्वम् ॥ (१२।२)

tasya praṇādena dharā diśaśca khaṃ dyaur nagāś cāpi cacāla sarvam ||

13.1१३.१

ततो महेन्द्रः परमाभितप्तः श्रुत्वा रवं घोररूपं महान्तम् । (१३।१)

tato mahendraḥ paramābhitaptaḥ śrutvā ravaṃ ghorarūpaṃ mahāntam |

13.2१३.२

भये निमग्नस् त्वरितं मुमोच वज्रं महत् तस्य वधाय राजन् ॥ (१३।२)

bhaye nimagnas tvaritaṃ mumoca vajraṃ mahat tasya vadhāya rājan ||

14.1१४.१

स शक्रवज्राभिहतः पपात महासुरः काञ्चनमाल्यधारी । (१४।१)

sa śakravajrābhihataḥ papāta mahāsuraḥ kāñcanamālyadhārī |

14.2१४.२

यथा महाञ्शैलवरः पुरस्तात् स मन्दरो विष्णुकरात् प्रमुक्तः ॥ (१४।२)

yathā mahāñśailavaraḥ purastāt sa mandaro viṣṇukarāt pramuktaḥ ||

15.1१५.१

तस्मिन् हते दैत्यवरे भयार्तः शक्रः प्रदुद्राव सरः प्रवेष्टुम् । (१५।१)

tasmin hate daityavare bhayārtaḥ śakraḥ pradudrāva saraḥ praveṣṭum |

15.2१५.२

वज्रं न मेने स्वकरात् प्रमुक्तं वृत्रं हतं चापि भयान् न मेने ॥ (१५।२)

vajraṃ na mene svakarāt pramuktaṃ vṛtraṃ hataṃ cāpi bhayān na mene ||

16.1१६.१

सर्वे च देवा मुदिताः प्रहृष्टा महर्षयश्चेन्द्रम् अभिष्टुवन्तः । (१६।१)

sarve ca devā muditāḥ prahṛṣṭā maharṣayaścendram abhiṣṭuvantaḥ |

16.2१६.२

सर्वांश्च दैत्यांस् त्वरिताः समेत्य जघ्नुः सुरा वृत्रवधाभितप्तान् ॥ (१६।२)

sarvāṃśca daityāṃs tvaritāḥ sametya jaghnuḥ surā vṛtravadhābhitaptān ||

17.1१७.१

ते वध्यमानास् त्रिदशैस् तदानीं समुद्रम् एवाविविशुर् भयार्ताः । (१७।१)

te vadhyamānās tridaśais tadānīṃ samudram evāviviśur bhayārtāḥ |

17.2१७.२

प्रविश्य चैवोदधिम् अप्रमेयं झषाकुलं रत्नसमाकुलं च ॥ (१७।२)

praviśya caivodadhim aprameyaṃ jhaṣākulaṃ ratnasamākulaṃ ca ||

18.1१८.१

तदा स्म मन्त्रं सहिताः प्रचक्रुस् त्रैलोक्यनाशार्थम् अभिस्मयन्तः । (१८।१)

tadā sma mantraṃ sahitāḥ pracakrus trailokyanāśārtham abhismayantaḥ |

18.2१८.२

तत्र स्म केचिन्मतिनिश्चयज्ञास् तांस् तान् उपायान् अनुवर्णयन्ति ॥ (१८।२)

tatra sma kecinmatiniścayajñās tāṃs tān upāyān anuvarṇayanti ||

19.1१९.१

तेषां तु तत्र क्रमकालयोगाद् घोरा मतिश् चिन्तयतां बभूव । (१९।१)

teṣāṃ tu tatra kramakālayogād ghorā matiś cintayatāṃ babhūva |

19.2१९.२

ये सन्ति विद्यातपसोपपन्नास् तेषां विनाशः प्रथमं तु कार्यः ॥ (१९।२)

ye santi vidyātapasopapannās teṣāṃ vināśaḥ prathamaṃ tu kāryaḥ ||

20.1२०.१

लोका हि सर्वे तपसा ध्रियन्ते तस्मात् त्वरध्वं तपसः क्षयाय । (२०।१)

lokā hi sarve tapasā dhriyante tasmāt tvaradhvaṃ tapasaḥ kṣayāya |

20.2२०.२

ये सन्ति केचिद्धि वसुंधरायां तपस्विनो धर्मविदश् च तज्ज्ञाः । (२०।२)

ye santi keciddhi vasuṃdharāyāṃ tapasvino dharmavidaś ca tajjñāḥ |

20.3२०.३

तेषां वधः क्रियतां क्षिप्रम् एव तेषु प्रनष्टेषु जगत् प्रनष्टम् ॥ (२०।३)

teṣāṃ vadhaḥ kriyatāṃ kṣipram eva teṣu pranaṣṭeṣu jagat pranaṣṭam ||

21.1२१.१

एवं हि सर्वे गतबुद्धिभावा जगद्विनाशे परमप्रहृष्टाः । (२१।१)

evaṃ hi sarve gatabuddhibhāvā jagadvināśe paramaprahṛṣṭāḥ |

21.2२१.२

दुर्गं समाश्रित्य महोर्मिमन्तं रत्नाकरं वरुणस्यालयं स्म ॥ (२१।२)

durgaṃ samāśritya mahormimantaṃ ratnākaraṃ varuṇasyālayaṃ sma ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 99

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit