गन्धर्वः । (१।१)

पुनश्चैव महातेजा विश्वामित्रजिघांसया । (१।२)

अग्निं संभृतवान् घोरं शाक्तेयः सुमहातपाः । (१।३)

वासिष्ठसंभृतश्चाग्निर् विश्वामित्रहितैषिणा । (१।४)

तेजसा वह्नितुल्येन ग्रस्तः स्कन्देन धीमता ॥ (१।५)

अर्जुन उवाच । (२।१)

राज्ञा कल्माषपादेन गुरौ ब्रह्मविदां वरे । (२।२)

कारणं किं पुरस्कृत्य भार्या वै संनियोजिता ॥ (२।३)

जानता च परं धर्मं लोक्यं तेन महात्मना । (३।१)

अगम्यागमनं कस्माद् वसिष्ठेन महात्मना । (३।२)

अधर्मिष्ठं वसिष्ठेन कृतं चापि पुरा सखे । (३।३)

तत्र मे संशयो जातः कार्याकार्यविनिश्चये । (३।४)

कृतं तेन पुरा सर्वं वक्तुम् अर्हसि पृच्छतः ॥ (३।५)

गन्धर्व उवाच । (४।१)

धनंजय निबोधेदं यन् मां त्वं परिपृच्छसि । (४।२)

वसिष्ठं प्रति दुर्धर्षं तथामित्रसहं नृपम् ॥ (४।३)

कथितं ते मया पूर्वं यथा शप्तः स पार्थिवः । (५।१)

शक्तिना भरतश्रेष्ठ वासिष्ठेन महात्मना ॥ (५।२)

स तु शापवशं प्राप्तः क्रोधपर्याकुलेक्षणः । (६।१)

निर्जगाम पुराद् राजा सहदारः परंतपः ॥ (६।२)

अरण्यं निर्जनं गत्वा सदारः परिचक्रमे । (७।१)

नानामृगगणाकीर्णं नानासत्त्वसमाकुलम् ॥ (७।२)

नानागुल्मलताच्छन्नं नानाद्रुमसमावृतम् । (८।१)

अरण्यं घोरसंनादं शापग्रस्तः परिभ्रमन् ॥ (८।२)

स कदाचित् क्षुधाविष्टो मृगयन् भक्षम् आत्मनः । (९।१)

ददर्श सुपरिक्लिष्टः कस्मिंश्चिद् वननिर्झरे । (९।२)

ब्राह्मणीं ब्राह्मणं चैव मैथुनायोपसंगतौ ॥ (९।३)

तौ समीक्ष्य तु वित्रस्तावकृतार्थौ प्रधावितौ । (१०।१)

तयोश्च द्रवतोर् विप्रं जगृहे नृपतिर् बलात् ॥ (१०।२)

दृष्ट्वा गृहीतं भर्तारम् अथ ब्राह्मण्यभाषत । (११।१)

शृणु राजन् वचो मह्यं यत् त्वां वक्ष्यामि सुव्रत ॥ (११।२)

आदित्यवंशप्रभवस्त्वं हि लोकपरिश्रुतः । (१२।१)

अप्रमत्तः स्थितो धर्मे गुरुशुश्रूषणे रतः । (१२।२)

वैष्णवो ऽसि महीपाल रविवंशविवर्धन । (१२।३)

येन त्वया पुरा विष्णुस्तोषितः शुभकर्मणा । (१२।४)

आत्मानं तृणवत् कृत्वा जीवितं हरये ऽर्पितम् । (१२।५)

तदासि रक्षितस्त्वं वै विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ (१२।६)

शापं प्राप्तो ऽसि दुर्धर्ष न पापं कर्तुम् अर्हसि । (१३।१)

ऋतुकाले तु सम्प्राप्ते भर्त्रास्म्यद्य समागता ॥ (१३।२)

अकृतार्था ह्यहं भर्त्रा प्रसवार्थश्च मे महान् । (१४।१)

प्रसीद नृपतिश्रेष्ठ भर्ता मे ऽयं विसृज्यताम् ॥ (१४।२)

एवं विक्रोशमानायास्तस्याः स सुनृशंसकृत् । (१५।१)

भर्तारं भक्षयामास व्याघ्रो मृगम् इवेप्सितम् ॥ (१५।२)

तस्याः क्रोधाभिभूताया यद् अश्रु न्यपतद् भुवि । (१६।१)

सो ऽग्निः समभवद् दीप्तस्तं च देशं व्यदीपयत् ॥ (१६।२)

ततः सा शोकसंतप्ता भर्तृव्यसनदुःखिता । (१७।१)

कल्माषपादं राजर्षिम् अशपद् ब्राह्मणी रुषा ॥ (१७।२)

यस्मान् ममाकृतार्थायास्त्वया क्षुद्र नृशंसवत् । (१८।१)

प्रेक्षन्त्या भक्षितो मे ऽद्य प्रभुर् भर्ता महायशाः ॥ (१८।२)

तस्मात् त्वम् अपि दुर्बुद्धे मच्छापपरिविक्षतः । (१९।१)

पत्नीम् ऋतावनुप्राप्य सद्यस्त्यक्ष्यसि जीवितम् । (१९।२)

तेन प्रसाद्यमाना सा प्रसादम् अकरोत् तदा ॥ (१९।३)

यस्य चर्षेर् वसिष्ठस्य त्वया पुत्रा विनाशिताः । (२०।१)

तेन संगम्य ते भार्या तनयं जनयिष्यति । (२०।२)

स ते वंशकरः पुत्रो भविष्यति नृपाधम ॥ (२०।३)

एवं शप्त्वा तु राजानं सा तम् आङ्गिरसी शुभा । (२१।१)

तस्यैव संनिधौ दीप्तं प्रविवेश हुताशनम् ॥ (२१।२)

वसिष्ठश्च महाभागः सर्वम् एतद् अपश्यत । (२२।१)

ज्ञानयोगेन महता तपसा च परंतप । (२२।२)

न चाप्यत्र महाबाहो अधर्मः प्रतिपद्यते । (२२।३)

ब्राह्मणो यद् अपत्यं हि प्रार्थितः सम्प्रयच्छति । (२२।४)

यदा तु कामतो गच्छेत् परनारीं नरो नृप । (२२।५)

तदास्य परदारोक्तम् अधर्मस्य फलं भवेत् । (२२।६)

अपकल्कस्तु राजेन्द्र निस्तीर्यैतद् द्विजोत्तमः । (२२।७)

नान्यतो भरतश्रेष्ठ स हि लोकगुरुर् यतः ॥ (२२।८)

मुक्तशापश्च राजर्षिः कालेन महता ततः । (२३।१)

ऋतुकाले ऽभिपतितो मदयन्त्या निवारितः ॥ (२३।२)

न हि सस्मार नृपतिस्तं शापं शापमोहितः । (२४।१)

देव्याः सो ऽथ वचः श्रुत्वा स तस्या नृपसत्तमः । (२४।२)

तं च शापम् अनुस्मृत्य पर्यतप्यद् भृशं तदा ॥ (२४।३)

एतस्मात् कारणाद् राजा वसिष्ठं संन्ययोजयत् । (२५।१)

स्वदारे भरतश्रेष्ठ शापदोषसमन्वितः । (२५।२)

यदा कल्माषपादस्तु राक्षसत्वम् अवाप सः । (२५।३)

तदा वसिष्ठः कुरुणा यज्ञार्थे संवृतो ऽभवत् । (२५।४)

यदा कल्माषपादस्तु राक्षसत्वं विसृष्टवान् । (२५।५)

तदा तेनैव राज्ञा तु वसिष्ठः संवृतो ऽभवत् । (२५।६)

एवं वसिष्ठो युष्माकं पुरोधाः संवृतो ऽभवत् ॥ (२५।७)