महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 125

423 of 1995 · 50 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

तं दृष्ट्वा घोरवदनं मदं देवः शतक्रतुः । (१।२)

taṃ dṛṣṭvā ghoravadanaṃ madaṃ devaḥ śatakratuḥ |

1.3१.३

आयान्तं भक्षयिष्यन्तं व्यात्ताननम् इवान्तकम् ॥ (१।३)

āyāntaṃ bhakṣayiṣyantaṃ vyāttānanam ivāntakam ||

2.1२.१

भयात् संस्तम्भितभुजः सृक्किणी लेलिहन् मुहुः । (२।१)

bhayāt saṃstambhitabhujaḥ sṛkkiṇī lelihan muhuḥ |

2.2२.२

ततो ऽब्रवीद् देवराजश् च्यवनं भयपीडितः ॥ (२।२)

tato 'bravīd devarājaś cyavanaṃ bhayapīḍitaḥ ||

3.1३.१

सोमार्हावश्विनावेतावद्य प्रभृति भार्गव । (३।१)

somārhāvaśvināvetāvadya prabhṛti bhārgava |

3.2३.२

भविष्यतः सत्यम् एतद् वचो ब्रह्मन् ब्रवीमि ते ॥ (३।२)

bhaviṣyataḥ satyam etad vaco brahman bravīmi te ||

4.1४.१

न ते मिथ्या समारम्भो भवत्वेष परो विधिः । (४।१)

na te mithyā samārambho bhavatveṣa paro vidhiḥ |

4.2४.२

जानामि चाहं विप्रर्षे न मिथ्या त्वं करिष्यसि ॥ (४।२)

jānāmi cāhaṃ viprarṣe na mithyā tvaṃ kariṣyasi ||

5.1५.१

सोमार्हावश्विनावेतौ यथैवाद्य कृतौ त्वया । (५।१)

somārhāvaśvināvetau yathaivādya kṛtau tvayā |

5.2५.२

भूय एव तु ते वीर्यं प्रकाशेद् इति भार्गव ॥ (५।२)

bhūya eva tu te vīryaṃ prakāśed iti bhārgava ||

6.1६.१

सुकन्यायाः पितुश् चास्य लोके कीर्तिः प्रथेद् इति । (६।१)

sukanyāyāḥ pituś cāsya loke kīrtiḥ prathed iti |

6.2६.२

अतो मयैतद् विहितं तव वीर्यप्रकाशनम् । (६।२)

ato mayaitad vihitaṃ tava vīryaprakāśanam |

6.3६.३

तस्मात् प्रसादं कुरु मे भवत्वेतद् यथेच्छसि ॥ (६।३)

tasmāt prasādaṃ kuru me bhavatvetad yathecchasi ||

7.1७.१

एवम् उक्तस्य शक्रेण च्यवनस्य महात्मनः । (७।१)

evam uktasya śakreṇa cyavanasya mahātmanaḥ |

7.2७.२

स मन्युर् व्यगमच्छीघ्रं मुमोच च पुरंदरम् ॥ (७।२)

sa manyur vyagamacchīghraṃ mumoca ca puraṃdaram ||

8.1८.१

मदं च व्यभजद् राजन् पाने स्त्रीषु च वीर्यवान् । (८।१)

madaṃ ca vyabhajad rājan pāne strīṣu ca vīryavān |

8.2८.२

अक्षेषु मृगयायां च पूर्वसृष्टं पुनः पुनः ॥ (८।२)

akṣeṣu mṛgayāyāṃ ca pūrvasṛṣṭaṃ punaḥ punaḥ ||

9.1९.१

तथा मदं विनिष्क्षिप्य शक्रं संतर्प्य चेन्दुना । (९।१)

tathā madaṃ viniṣkṣipya śakraṃ saṃtarpya cendunā |

9.2९.२

अश्विभ्यां सहितान् देवान् याजयित्वा च तं नृपम् ॥ (९।२)

aśvibhyāṃ sahitān devān yājayitvā ca taṃ nṛpam ||

10.1१०.१

विख्याप्य वीर्यं सर्वेषु लोकेषु वदतां वरः । (१०।१)

vikhyāpya vīryaṃ sarveṣu lokeṣu vadatāṃ varaḥ |

10.2१०.२

सुकन्यया सहारण्ये विजहारानुरक्तया ॥ (१०।२)

sukanyayā sahāraṇye vijahārānuraktayā ||

11.1११.१

तस्यैतद् द्विजसंघुष्टं सरो राजन् प्रकाशते । (११।१)

tasyaitad dvijasaṃghuṣṭaṃ saro rājan prakāśate |

11.2११.२

अत्र त्वं सह सोदर्यैः पितॄन् देवांश् च तर्पय ॥ (११।२)

atra tvaṃ saha sodaryaiḥ pitṝn devāṃś ca tarpaya ||

12.1१२.१

एतद् दृष्ट्वा महीपाल सिकताक्षं च भारत । (१२।१)

etad dṛṣṭvā mahīpāla sikatākṣaṃ ca bhārata |

12.2१२.२

सैन्धवारण्यम् आसाद्य कुल्यानां कुरु दर्शनम् । (१२।२)

saindhavāraṇyam āsādya kulyānāṃ kuru darśanam |

12.3१२.३

पुष्करेषु महाराज सर्वेषु च जलं स्पृश ॥ (१२।३)

puṣkareṣu mahārāja sarveṣu ca jalaṃ spṛśa ||

13.1१३.१

आर्चीकपर्वतश् चैव निवासो वै मनीषिणाम् । (१३।१)

ārcīkaparvataś caiva nivāso vai manīṣiṇām |

13.2१३.२

सदाफलः सदास्रोतो मरुतां स्थानम् उत्तमम् । (१३।२)

sadāphalaḥ sadāsroto marutāṃ sthānam uttamam |

13.3१३.३

चैत्याश् चैते बहुशतास् त्रिदशानां युधिष्ठिर ॥ (१३।३)

caityāś caite bahuśatās tridaśānāṃ yudhiṣṭhira ||

14.1१४.१

एतच्चन्द्रमसस् तीर्थम् ऋषयः पर्युपासते । (१४।१)

etaccandramasas tīrtham ṛṣayaḥ paryupāsate |

14.2१४.२

वैखानसाश् च ऋषयो वालखिल्यास् तथैव च ॥ (१४।२)

vaikhānasāś ca ṛṣayo vālakhilyās tathaiva ca ||

15.1१५.१

शृङ्गाणि त्रीणि पुण्याणि त्रीणि प्रस्रवणानि च । (१५।१)

śṛṅgāṇi trīṇi puṇyāṇi trīṇi prasravaṇāni ca |

15.2१५.२

सर्वाण्यनुपरिक्रम्य यथाकामम् उपस्पृश ॥ (१५।२)

sarvāṇyanuparikramya yathākāmam upaspṛśa ||

16.1१६.१

शंतनुश् चात्र कौन्तेय शुनकश् च नराधिप । (१६।१)

śaṃtanuś cātra kaunteya śunakaś ca narādhipa |

16.2१६.२

नरनारायणौ चोभौ स्थानं प्राप्ताः सनातनम् ॥ (१६।२)

naranārāyaṇau cobhau sthānaṃ prāptāḥ sanātanam ||

17.1१७.१

इह नित्यशया देवाः पितरश् च महर्षिभिः । (१७।१)

iha nityaśayā devāḥ pitaraś ca maharṣibhiḥ |

17.2१७.२

आर्चीकपर्वते तेपुस् तान् यजस्व युधिष्ठिर ॥ (१७।२)

ārcīkaparvate tepus tān yajasva yudhiṣṭhira ||

18.1१८.१

इह ते वै चरून् प्राश्नन्नृषयश् च विशां पते । (१८।१)

iha te vai carūn prāśnannṛṣayaś ca viśāṃ pate |

18.2१८.२

यमुना चाक्षयस्रोताः कृष्णश् चेह तपोरतः ॥ (१८।२)

yamunā cākṣayasrotāḥ kṛṣṇaś ceha taporataḥ ||

19.1१९.१

यमौ च भीमसेनश् च कृष्णा चामित्रकर्शन । (१९।१)

yamau ca bhīmasenaś ca kṛṣṇā cāmitrakarśana |

19.2१९.२

सर्वे चात्र गमिष्यामः सुकृशाः सुतपस्विनः ॥ (१९।२)

sarve cātra gamiṣyāmaḥ sukṛśāḥ sutapasvinaḥ ||

20.1२०.१

एतत् प्रस्रवणं पुण्यम् इन्द्रस्य मनुजाधिप । (२०।१)

etat prasravaṇaṃ puṇyam indrasya manujādhipa |

20.2२०.२

यत्र धाता विधाता च वरुणश् चोर्ध्वम् आगताः ॥ (२०।२)

yatra dhātā vidhātā ca varuṇaś cordhvam āgatāḥ ||

21.1२१.१

इह ते न्यवसन् राजन् क्षान्ताः परमधर्मिणः । (२१।१)

iha te nyavasan rājan kṣāntāḥ paramadharmiṇaḥ |

21.2२१.२

मैत्राणाम् ऋजुबुद्धीनाम् अयं गिरिवरः शुभः ॥ (२१।२)

maitrāṇām ṛjubuddhīnām ayaṃ girivaraḥ śubhaḥ ||

22.1२२.१

एषा सा यमुना राजन् राजर्षिगणसेविता । (२२।१)

eṣā sā yamunā rājan rājarṣigaṇasevitā |

22.2२२.२

नानायज्ञचिता राजन् पुण्या पापभयापहा ॥ (२२।२)

nānāyajñacitā rājan puṇyā pāpabhayāpahā ||

23.1२३.१

अत्र राजा महेष्वासो मान्धातायजत स्वयम् । (२३।१)

atra rājā maheṣvāso māndhātāyajata svayam |

23.2२३.२

सहदेवश् च कौन्तेय सोमको ददतां वरः ॥ (२३।२)

sahadevaś ca kaunteya somako dadatāṃ varaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 125

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit