जनमेजय उवाच । (१।१)

पाण्डोः पुत्रा महात्मानः सर्वे दिव्यपराक्रमाः । (१।२)

कियन्तं कालम् अवसन् पर्वते गन्धमादने ॥ (१।३)

कानि चाभ्यवहार्याणि तत्र तेषां महात्मनाम् । (२।१)

वसतां लोकवीराणाम् आसंस्तद् ब्रूहि सत्तम ॥ (२।२)

विस्तरेण च मे शंस भीमसेनपराक्रमम् । (३।१)

यद् यच्चक्रे महाबाहुस् तस्मिन् हैमवते गिरौ । (३।२)

न खल्वासीत् पुनर् युद्धं तस्य यक्षैर् द्विजोत्तम ॥ (३।३)

कच्चित् समागमस् तेषाम् आसीद् वैश्रवणेन च । (४।१)

तत्र ह्यायाति धनद आर्ष्टिषेणो यथाब्रवीत् ॥ (४।२)

एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन । (५।१)

न हि मे शृण्वतस् तृप्तिरस्ति तेषां विचेष्टितम् ॥ (५।२)

वैशम्पायन उवाच । (६।१)

एतद् आत्महितं श्रुत्वा तस्याप्रतिमतेजसः । (६।२)

शासनं सततं चक्रुस् तथैव भरतर्षभाः ॥ (६।३)

भुञ्जाना मुनिभोज्यानि रसवन्ति फलानि च । (७।१)

शुद्धबाणहतानां च मृगाणां पिशितान्यपि ॥ (७।२)

मेध्यानि हिमवत्पृष्ठे मधूनि विविधानि च । (८।१)

एवं ते न्यवसंस् तत्र पाण्डवा भरतर्षभाः ॥ (८।२)

तथा निवसतां तेषां पञ्चमं वर्षम् अभ्यगात् । (९।१)

शृण्वतां लोमशोक्तानि वाक्यानि विविधानि च ॥ (९।२)

कृत्यकाल उपस्थास्य इति चोक्त्वा घटोत्कचः । (१०।१)

राक्षसैः सहितः सर्वैः पूर्वम् एव गतः प्रभो ॥ (१०।२)

आर्ष्टिषेणाश्रमे तेषां वसतां वै महात्मनाम् । (११।१)

अगच्छन् बहवो मासाः पश्यतां महद् अद्भुतम् ॥ (११।२)

तैस् तत्र रममाणैश् च विहरद्भिश् च पाण्डवैः । (१२।१)

प्रीतिमन्तो महाभागा मुनयश् चारणास् तथा ॥ (१२।२)

आजग्मुः पाण्डवान् द्रष्टुं सिद्धात्मानो यतव्रताः । (१३।१)

तैस् तैः सह कथाश् चक्रुर् दिव्या भरतसत्तमाः ॥ (१३।२)

ततः कतिपयाहस्य महाह्रदनिवासिनम् । (१४।१)

ऋद्धिमन्तं महानागं सुपर्णः सहसाहरत् ॥ (१४।२)

प्राकम्पत महाशैलः प्रामृद्यन्त महाद्रुमाः । (१५।१)

ददृशुः सर्वभूतानि पाण्डवाश् च तद् अद्भुतम् ॥ (१५।२)

ततः शैलोत्तमस्याग्रात् पाण्डवान् प्रति मारुतः । (१६।१)

अवहत् सर्वमाल्यानि गन्धवन्ति शुभानि च ॥ (१६।२)

तत्र पुष्पाणि दिव्यानि सुहृद्भिः सह पाण्डवाः । (१७।१)

ददृशुः पञ्च वर्णानि द्रौपदी च यशस्विनी ॥ (१७।२)

भीमसेनं ततः कृष्णा काले वचनम् अब्रवीत् । (१८।१)

विविक्ते पर्वतोद्देशे सुखासीनं महाभुजम् ॥ (१८।२)

सुपर्णानिलवेगेन श्वसनेन महाबलात् । (१९।१)

पञ्चवर्णानि पात्यन्ते पुष्पाणि भरतर्षभ । (१९।२)

प्रत्यक्षं सर्वभूतानां नदीम् अश्वरथां प्रति ॥ (१९।३)

खाण्डवे सत्यसंधेन भ्रात्रा तव नरेश्वर । (२०।१)

गन्धर्वोरगरक्षांसि वासवश् च निवारितः । (२०।२)

हता मायाविनश् चोग्रा धनुः प्राप्तं च गाण्डिवम् ॥ (२०।३)

तवापि सुमहत् तेजो महद् बाहुबलं च ते । (२१।१)

अविषह्यम् अनाधृष्यं शतक्रतुबलोपमम् ॥ (२१।२)

त्वद्बाहुबलवेगेन त्रासिताः सर्वराक्षसाः । (२२।१)

हित्वा शैलं प्रपद्यन्तां भीमसेन दिशो दश ॥ (२२।२)

ततः शैलोत्तमस्याग्रं चित्रमाल्यधरं शिवम् । (२३।१)

व्यपेतभयसम्मोहाः पश्यन्तु सुहृदस् तव ॥ (२३।२)

एवं प्रणिहितं भीम चिरात् प्रभृति मे मनः । (२४।१)

द्रष्टुम् इच्छामि शैलाग्रं त्वद्बाहुबलम् आश्रिता ॥ (२४।२)

ततः क्षिप्तम् इवात्मानं द्रौपद्या स परंतपः । (२५।१)

नामृष्यत महाबाहुः प्रहारम् इव सद्गवः ॥ (२५।२)

सिंहर्षभगतिः श्रीमान् उदारः कनकप्रभः । (२६।१)

मनस्वी बलवान् दृप्तो मानी शूरश् च पाण्डवः ॥ (२६।२)

लोहिताक्षः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः । (२७।१)

सिंहदंष्ट्रो बृहत्स्कन्धः शालपोत इवोद्गतः ॥ (२७।२)

महात्मा चारुसर्वाङ्गः कम्बुग्रीवो महाभुजः । (२८।१)

रुक्मपृष्ठं धनुः खड्गं तूणांश् चापि परामृशत् ॥ (२८।२)

केसरीव यथोत्सिक्तः प्रभिन्न इव वारणः । (२९।१)

व्यपेतभयसम्मोहः शैलम् अभ्यपतद् बली ॥ (२९।२)

तं मृगेन्द्रम् इवायान्तं प्रभिन्नम् इव वारणम् । (३०।१)

ददृशुः सर्वभूतानि बाणखड्गधनुर्धरम् ॥ (३०।२)

द्रौपद्या वर्धयन् हर्षं गदाम् आदाय पाण्डवः । (३१।१)

व्यपेतभयसम्मोहः शैलराजं समाविशत् ॥ (३१।२)

न ग्लानिर् न च कातर्यं न वैक्लव्यं न मत्सरः । (३२।१)

कदाचिज् जुषते पार्थम् आत्मजं मातरिश्वनः ॥ (३२।२)

तद् एकायनम् आसाद्य विषमं भीमदर्शनम् । (३३।१)

बहुतालोच्छ्रयं शृङ्गम् आरुरोह महाबलः ॥ (३३।२)

स किंनरमहानागमुनिगन्धर्वराक्षसान् । (३४।१)

हर्षयन् पर्वतस्याग्रम् आससाद महाबलः ॥ (३४।२)

तत्र वैश्रवणावासं ददर्श भरतर्षभः । (३५।१)

काञ्चनैः स्फाटिकाकारैर् वेश्मभिः समलंकृतम् ॥ (३५।२)

मोदयन् सर्वभूतानि गन्धमादनसम्भवः । (३६।१)

सर्वगन्धवहस् तत्र मारुतः सुसुखो ववौ ॥ (३६।२)

चित्रा विविधवर्णाभाश् चित्रमञ्जरिधारिणः । (३७।१)

अचिन्त्या विविधास् तत्र द्रुमाः परमशोभनाः ॥ (३७।२)

रत्नजालपरिक्षिप्तं चित्रमाल्यधरं शिवम् । (३८।१)

राक्षसाधिपतेः स्थानं ददर्श भरतर्षभः ॥ (३८।२)

गदाखड्गधनुष्पाणिः समभित्यक्तजीवितः । (३९।१)

भीमसेनो महाबाहुस् तस्थौ गिरिर् इवाचलः ॥ (३९।२)

ततः शङ्खम् उपाध्मासीद् द्विषतां लोमहर्षणम् । (४०।१)

ज्याघोषतलघोषं च कृत्वा भूतान्यमोहयत् ॥ (४०।२)

ततः संहृष्टरोमाणः शब्दं तम् अभिदुद्रुवुः । (४१।१)

यक्षराक्षसगन्धर्वाः पाण्डवस्य समीपतः ॥ (४१।२)

गदापरिघनिस्त्रिंशशक्तिशूलपरश्वधाः । (४२।१)

प्रगृहीता व्यरोचन्त यक्षराक्षसबाहुभिः ॥ (४२।२)

ततः प्रववृते युद्धं तेषां तस्य च भारत । (४३।१)

तैः प्रयुक्तान् महाकायैः शक्तिशूलपरश्वधान् । (४३।२)

भल्लैर् भीमः प्रचिछेद भीमवेगतरैस् ततः ॥ (४३।३)

अन्तरिक्षचराणां च भूमिष्ठानां च गर्जताम् । (४४।१)

शरैर् विव्याध गात्राणि राक्षसानां महाबलः ॥ (४४।२)

सा लोहितमहावृष्टिर् अभ्यवर्षन् महाबलम् । (४५।१)

कायेभ्यः प्रच्युता धारा राक्षसानां समन्ततः ॥ (४५।२)

भीमबाहुबलोत्सृष्टैर् बहुधा यक्षरक्षसाम् । (४६।१)

विनिकृत्तान्यदृश्यन्त शरीराणि शिरांसि च ॥ (४६।२)

प्रच्छाद्यमानं रक्षोभिः पाण्डवं प्रियदर्शनम् । (४७।१)

ददृशुः सर्वभूतानि सूर्यम् अभ्रगणैर् इव ॥ (४७।२)

स रश्मिभिर् इवादित्यः शरैर् अरिनिघातिभिः । (४८।१)

सर्वान् आर्छन् महाबाहुर् बलवान् सत्यविक्रमः ॥ (४८।२)

अभितर्जयमानाश्च रुवन्तश् च महारवान् । (४९।१)

न मोहं भीमसेनस्य ददृशुः सर्वराक्षसाः ॥ (४९।२)

ते शरैः क्षतसर्वाङ्गा भीमसेनभयार्दिताः । (५०।१)

भीमम् आर्तस्वरं चक्रुर् विप्रकीर्णमहायुधाः ॥ (५०।२)

उत्सृज्य ते गदाशूलान् असिशक्तिपरश्वधान् । (५१।१)

दक्षिणां दिशम् आजग्मुस् त्रासिता दृढधन्वना ॥ (५१।२)

तत्र शूलगदापाणिर् व्यूढोरस्को महाभुजः । (५२।१)

सखा वैश्रवणस्यासीन्मणिमान् नाम राक्षसः ॥ (५२।२)

अदर्शयद् अधीकारं पौरुषं च महाबलः । (५३।१)

स तान् दृष्ट्वा परावृत्तान् स्मयमान इवाब्रवीत् ॥ (५३।२)

एकेन बहवः संख्ये मानुषेण पराजिताः । (५४।१)

प्राप्य वैश्रवणावासं किं वक्ष्यथ धनेश्वरम् ॥ (५४।२)

एवम् आभाष्य तान् सर्वान् न्यवर्तत स राक्षसः । (५५।१)

शक्तिशूलगदापाणिर् अभ्यधावच्च पाण्डवम् ॥ (५५।२)

तम् आपतन्तं वेगेन प्रभिन्नम् इव वारणम् । (५६।१)

वत्सदन्तैस् त्रिभिः पार्श्वे भीमसेनः समर्पयत् ॥ (५६।२)

मणिमान् अपि संक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं गदाम् । (५७।१)

प्राहिणोद् भीमसेनाय परिक्षिप्य महाबलः ॥ (५७।२)

विद्युद्रूपां महाघोराम् आकाशे महतीं गदाम् । (५८।१)

शरैर् बहुभिर् अभ्यर्छद् भीमसेनः शिलाशितैः ॥ (५८।२)

प्रत्यहन्यन्त ते सर्वे गदाम् आसाद्य सायकाः । (५९।१)

न वेगं धारयामासुर् गदावेगस्य वेगिताः ॥ (५९।२)

गदायुद्धसमाचारं बुध्यमानः स वीर्यवान् । (६०।१)

व्यंसयामास तं तस्य प्रहारं भीमविक्रमः ॥ (६०।२)

ततः शक्तिं महाघोरां रुक्मदण्डाम् अयस्मयीम् । (६१।१)

तस्मिन्न् एवान्तरे धीमान् प्रजहाराथ राक्षसः ॥ (६१।२)

सा भुजं भीमनिर्ह्रादा भित्त्वा भीमस्य दक्षिणम् । (६२।१)

साग्निज्वाला महारौद्रा पपात सहसा भुवि ॥ (६२।२)

सो ऽतिविद्धो महेष्वासः शक्त्यामितपराक्रमः । (६३।१)

गदां जग्राह कौरव्यो गदायुद्धविशारदः ॥ (६३।२)

तां प्रगृह्योन्नदन् भीमः सर्वशैक्यायसीं गदाम् । (६४।१)

तरसा सो ऽभिदुद्राव मणिमन्तं महाबलम् ॥ (६४।२)

दीप्यमानं महाशूलं प्रगृह्य मणिमान् अपि । (६५।१)

प्राहिणोद् भीमसेनाय वेगेन महता नदन् ॥ (६५।२)

भङ्क्त्वा शूलं गदाग्रेण गदायुद्धविशारदः । (६६।१)

अभिदुद्राव तं तूर्णं गरुत्मान् इव पन्नगम् ॥ (६६।२)

सो ऽन्तरिक्षम् अभिप्लुत्य विधूय सहसा गदाम् । (६७।१)

प्रचिक्षेप महाबाहुर् विनद्य रणमूर्धनि ॥ (६७।२)

सेन्द्राशनिर् इवेन्द्रेण विसृष्टा वातरंहसा । (६८।१)

हत्वा रक्षः क्षितिं प्राप्य कृत्येव निपपात ह ॥ (६८।२)

तं राक्षसं भीमबलं भीमसेनेन पातितम् । (६९।१)

ददृशुः सर्वभूतानि सिंहेनेव गवां पतिम् ॥ (६९।२)

तं प्रेक्ष्य निहतं भूमौ हतशेषा निशाचराः । (७०।१)

भीमम् आर्तस्वरं कृत्वा जग्मुः प्राचीं दिशं प्रति ॥ (७०।२)