व्यास उवाच । (१।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (१।२)

बृहस्पतेश्च संवादं मरुत्तस्य च भारत ॥ (१।३)

देवराजस्य समयं कृतम् आङ्गिरसेन ह । (२।१)

श्रुत्वा मरुत्तो नृपतिर् मन्युम् आहारयत् तदा ॥ (२।२)

संकल्प्य मनसा यज्ञं करंधमसुतात्मजः । (३।१)

बृहस्पतिम् उपागम्य वाग्मी वचनम् अब्रवीत् ॥ (३।२)

भगवन् यन्मया पूर्वम् अभिगम्य तपोधन । (४।१)

कृतो ऽभिसंधिर् यज्ञाय भवतो वचनाद् गुरो ॥ (४।२)

तम् अहं यष्टुम् इच्छामि संभाराः संभृताश्च मे । (५।१)

याज्यो ऽस्मि भवतः साधो तत् प्राप्नुहि विधत्स्व च ॥ (५।२)

बृहस्पतिर् उवाच । (६।१)

न कामये याजयितुं त्वाम् अहं पृथिवीपते । (६।२)

वृतो ऽस्मि देवराजेन प्रतिज्ञातं च तस्य मे ॥ (६।३)

मरुत्त उवाच । (७।१)

पित्र्यम् अस्मि तव क्षेत्रं बहु मन्ये च ते भृशम् । (७।२)

न चास्म्ययाज्यतां प्राप्तो भजमानं भजस्व माम् ॥ (७।३)

बृहस्पतिर् उवाच । (८।१)

अमर्त्यं याजयित्वाहं याजयिष्ये न मानुषम् । (८।२)

मरुत्त गच्छ वा मा वा निवृत्तो ऽस्म्यद्य याजनात् ॥ (८।३)

न त्वां याजयितास्म्यद्य वृणु त्वं यम् इहेच्छसि । (९।१)

उपाध्यायं महाबाहो यस्ते यज्ञं करिष्यति ॥ (९।२)

व्यास उवाच । (१०।१)

एवम् उक्तस्तु नृपतिर् मरुत्तो व्रीडितो ऽभवत् । (१०।२)

प्रत्यागच्छच्च संविग्नो ददर्श पथि नारदम् ॥ (१०।३)

देवर्षिणा समागम्य नारदेन स पार्थिवः । (११।१)

विधिवत् प्राञ्जलिस्तस्थावथैनं नारदो ऽब्रवीत् ॥ (११।२)

राजर्षे नातिहृष्टो ऽसि कच्चित् क्षेमं तवानघ । (१२।१)

क्व गतो ऽसि कुतो वेदम् अप्रीतिस्थानम् आगतम् ॥ (१२।२)

श्रोतव्यं चेन्मया राजन् ब्रूहि मे पार्थिवर्षभ । (१३।१)

व्यपनेष्यामि ते मन्युं सर्वयत्नैर् नराधिप ॥ (१३।२)

एवम् उक्तो मरुत्तस्तु नारदेन महर्षिणा । (१४।१)

विप्रलम्भम् उपाध्यायात् सर्वम् एव न्यवेदयत् ॥ (१४।२)

गतो ऽस्म्यङ्गिरसः पुत्रं देवाचार्यं बृहस्पतिम् । (१५।१)

यज्ञार्थम् ऋत्विजं द्रष्टुं स च मां नाभ्यनन्दत ॥ (१५।२)

प्रत्याख्यातश्च तेनाहं जीवितुं नाद्य कामये । (१६।१)

परित्यक्तश्च गुरुणा दूषितश्चास्मि नारद ॥ (१६।२)

एवम् उक्तस्तु राज्ञा स नारदः प्रत्युवाच ह । (१७।१)

आविक्षितं महाराज वाचा संजीवयन्न् इव ॥ (१७।२)

राजन्न् अङ्गिरसः पुत्रः संवर्तो नाम धार्मिकः । (१८।१)

चङ्क्रमीति दिशः सर्वा दिग्वासा मोहयन् प्रजाः ॥ (१८।२)

तं गच्छ यदि याज्यं त्वां न वाञ्छति बृहस्पतिः । (१९।१)

प्रसन्नस्त्वां महाराज संवर्तो याजयिष्यति ॥ (१९।२)

मरुत्त उवाच । (२०।१)

संजीवितो ऽहं भवता वाक्येनानेन नारद । (२०।२)

पश्येयं क्व नु संवर्तं शंस मे वदतां वर ॥ (२०।३)

कथं च तस्मै वर्तेयं कथं मां न परित्यजेत् । (२१।१)

प्रत्याख्यातश्च तेनापि नाहं जीवितुम् उत्सहे ॥ (२१।२)

नारद उवाच । (२२।१)

उन्मत्तवेषं बिभ्रत् स चङ्क्रमीति यथासुखम् । (२२।२)

वाराणसीं तु नगरीम् अभीक्ष्णम् उपसेवते ॥ (२२।३)

तस्या द्वारं समासाद्य न्यसेथाः कुणपं क्वचित् । (२३।१)

तं दृष्ट्वा यो निवर्तेत स संवर्तो महीपते ॥ (२३।२)

तं पृष्ठतो ऽनुगच्छेथा यत्र गच्छेत् स वीर्यवान् । (२४।१)

तम् एकान्ते समासाद्य प्राञ्जलिः शरणं व्रजेः ॥ (२४।२)

पृच्छेत् त्वां यदि केनाहं तवाख्यात इति स्म ह । (२५।१)

ब्रूयास्त्वं नारदेनेति संतप्त इव शत्रुहन् ॥ (२५।२)

स चेत् त्वाम् अनुयुञ्जीत ममाभिगमनेप्सया । (२६।१)

शंसेथा वह्निम् आरूढं माम् अपि त्वम् अशङ्कया ॥ (२६।२)

व्यास उवाच । (२७।१)

स तथेति प्रतिश्रुत्य पूजयित्वा च नारदम् । (२७।२)

अभ्यनुज्ञाय राजर्षिर् ययौ वाराणसीं पुरीम् ॥ (२७।३)

तत्र गत्वा यथोक्तं स पुर्या द्वारे महायशाः । (२८।१)

कुणपं स्थापयामास नारदस्य वचः स्मरन् ॥ (२८।२)

यौगपद्येन विप्रश्च स पुरीद्वारम् आविशत् । (२९।१)

ततः स कुणपं दृष्ट्वा सहसा स न्यवर्तत ॥ (२९।२)

स तं निवृत्तम् आलक्ष्य प्राञ्जलिः पृष्ठतो ऽन्वगात् । (३०।१)

आविक्षितो महीपालः संवर्तम् उपशिक्षितुम् ॥ (३०।२)

स एनं विजने दृष्ट्वा पांसुभिः कर्दमेन च । (३१।१)

श्लेष्मणा चापि राजानं ष्ठीवनैश्च समाकिरत् ॥ (३१।२)

स तथा बाध्यमानो ऽपि संवर्तेन महीपतिः । (३२।१)

अन्वगाद् एव तम् ऋषिं प्राञ्जलिः संप्रसादयन् ॥ (३२।२)

ततो निवृत्य संवर्तः परिश्रान्त उपाविशत् । (३३।१)

शीतलच्छायम् आसाद्य न्यग्रोधं बहुशाखिनम् ॥ (३३।२)