लोमश उवाच । (१।१)

एषा देवनदी पुण्या कौशिकी भरतर्षभ । (१।२)

विश्वामित्राश्रमो रम्य एष चात्र प्रकाशते ॥ (१।३)

आश्रमश् चैव पुण्याख्यः काश्यपस्य महात्मनः । (२।१)

ऋश्यशृङ्गः सुतो यस्य तपस्वी संयतेन्द्रियः ॥ (२।२)

तपसो यः प्रभावेन वर्षयामास वासवम् । (३।१)

अनावृष्ट्यां भयाद् यस्य ववर्ष बलवृत्रहा ॥ (३।२)

मृग्यां जातः स तेजस्वी काश्यपस्य सुतः प्रभुः । (४।१)

विषये लोमपादस्य यश्चकाराद्भुतं महत् ॥ (४।२)

निवर्तितेषु सस्येषु यस्मै शान्तां ददौ नृपः । (५।१)

लोमपादो दुहितरं सावित्रीं सविता यथा ॥ (५।२)

युधिष्ठिर उवाच । (६।१)

ऋश्यशृङ्गः कथं मृग्याम् उत्पन्नः काश्यपात्मजः । (६।२)

विरुद्धे योनिसंसर्गे कथं च तपसा युतः ॥ (६।३)

किमर्थं च भयाच्छक्रस् तस्य बालस्य धीमतः । (७।१)

अनावृष्ट्यां प्रवृत्तायां ववर्ष बलवृत्रहा ॥ (७।२)

कथंरूपा च शान्ताभूद् राजपुत्री यतव्रता । (८।१)

लोभयामास या चेतो मृगभूतस्य तस्य वै ॥ (८।२)

लोमपादश् च राजर्षिर् यदाश्रूयत धार्मिकः । (९।१)

कथं वै विषये तस्य नावर्षत् पाकशासनः ॥ (९।२)

एतन् मे भगवन् सर्वं विस्तरेण यथातथम् । (१०।१)

वक्तुम् अर्हसि शुश्रूषोर् ऋष्यशृङ्गस्य चेष्टितम् ॥ (१०।२)

लोमश उवाच । (११।१)

विभाण्डकस्य ब्रह्मर्षेस्तपसा भावितात्मनः । (११।२)

अमोघवीर्यस्य सतः प्रजापतिसमद्युतेः ॥ (११।३)

शृणु पुत्रो यथा जात ऋश्यशृङ्गः प्रतापवान् । (१२।१)

महाह्रदे महातेजा बालः स्थविरसंमतः ॥ (१२।२)

महाह्रदं समासाद्य काश्यपस् तपसि स्थितः । (१३।१)

दीर्घकालं परिश्रान्त ऋषिर् देवर्षिसंमतः ॥ (१३।२)

तस्य रेतः प्रचस्कन्द दृष्ट्वाप्सरसम् उर्वशीम् । (१४।१)

अप्सूपस्पृशतो राजन् मृगी तच्चापिबत् तदा ॥ (१४।२)

सह तोयेन तृषिता सा गर्भिण्यभवन् नृप । (१५।१)

अमोघत्वाद् विधेश्चैव भावित्वाद् दैवनिर्मितात् ॥ (१५।२)

तस्यां मृग्यां समभवत् तस्य पुत्रो महान् ऋषिः । (१६।१)

ऋश्यशृङ्गस् तपोनित्यो वन एव व्यवर्धत ॥ (१६।२)

तस्यर्श्यशृङ्गं शिरसि राजन्न् आसीन् महात्मनः । (१७।१)

तेनर्श्यशृङ्ग इत्येवं तदा स प्रथितो ऽभवत् ॥ (१७।२)

न तेन दृष्टपूर्वो ऽन्यः पितुर् अन्यत्र मानुषः । (१८।१)

तस्मात् तस्य मनो नित्यं ब्रह्मचर्ये ऽभवन् नृप ॥ (१८।२)

एतस्मिन्न् एव काले तु सखा दशरथस्य वै । (१९।१)

लोमपाद इति ख्यातो ऽङ्गानामीश्वरो ऽभवत् ॥ (१९।२)

तेन कामः कृतो मिथ्या ब्राह्मणेभ्य इति श्रुतिः । (२०।१)

स ब्राह्मणैः परित्यक्तस् तदा वै जगतीपतिः ॥ (२०।२)

पुरोहितापचाराच्च तस्य राज्ञो यदृच्छया । (२१।१)

न ववर्ष सहस्राक्षस् ततो ऽपीड्यन्त वै प्रजाः ॥ (२१।२)

स ब्राह्मणान् पर्यपृच्छत् तपोयुक्तान् मनीषिणः । (२२।१)

प्रवर्षणे सुरेन्द्रस्य समर्थान् पृथिवीपतिः ॥ (२२।२)

कथं प्रवर्षेत् पर्जन्य उपायः परिदृश्यताम् । (२३।१)

तम् ऊचुश् चोदितास् तेन स्वमतानि मनीषिणः ॥ (२३।२)

तत्र त्वेको मुनिवरस् तं राजानम् उवाच ह । (२४।१)

कुपितास्तव राजेन्द्र ब्राह्मणा निष्कृतिं चर ॥ (२४।२)

ऋश्यशृङ्गं मुनिसुतम् आनयस्व च पार्थिव । (२५।१)

वानेयम् अनभिज्ञं च नारीणाम् आर्जवे रतम् ॥ (२५।२)

स चेद् अवतरेद् राजन् विषयं ते महातपाः । (२६।१)

सद्यः प्रवर्षेत् पर्जन्य इति मे नात्र संशयः ॥ (२६।२)

एतच्छ्रुत्वा वचो राजन् कृत्वा निष्कृतिम् आत्मनः । (२७।१)

स गत्वा पुनर् आगच्छत् प्रसन्नेषु द्विजातिषु । (२७।२)

राजानम् आगतं दृष्ट्वा प्रतिसंजगृहुः प्रजाः ॥ (२७।३)

ततो ऽङ्गपतिर् आहूय सचिवान् मन्त्रकोविदान् । (२८।१)

ऋश्यशृङ्गागमे यत्नम् अकरोन्मन्त्रनिश्चये ॥ (२८।२)

सो ऽध्यगच्छद् उपायं तु तैर् अमात्यैः सहाच्युतः । (२९।१)

शास्त्रज्ञैर् अलम् अर्थज्ञैर् नीत्यां च परिनिष्ठितैः ॥ (२९।२)

तत आनाययामास वारमुख्या महीपतिः । (३०।१)

वेश्याः सर्वत्र निष्णातास् ता उवाच स पार्थिवः ॥ (३०।२)

ऋश्यशृङ्गम् ऋषेः पुत्रम् आनयध्वम् उपायतः । (३१।१)

लोभयित्वाभिविश्वास्य विषयं मम शोभनाः ॥ (३१।२)

ता राजभयभीताश् च शापभीताश् च योषितः । (३२।१)

अशक्यम् ऊचुस् तत् कार्यं विवर्णा गतचेतसः ॥ (३२।२)

तत्र त्वेका जरद्योषा राजानम् इदम् अब्रवीत् । (३३।१)

प्रयतिष्ये महाराज तम् आनेतुं तपोधनम् ॥ (३३।२)

अभिप्रेतांस्तु मे कामान् समनुज्ञातुम् अर्हसि । (३४।१)

ततः शक्ष्ये लोभयितुम् ऋश्यशृङ्गम् ऋषेः सुतम् ॥ (३४।२)

तस्याः सर्वम् अभिप्रायम् अन्वजानात् स पार्थिवः । (३५।१)

धनं च प्रददौ भूरि रत्नानि विविधानि च ॥ (३५।२)

ततो रूपेण सम्पन्ना वयसा च महीपते । (३६।१)

स्त्रिय आदाय काश्चित् सा जगाम वनम् अञ्जसा ॥ (३६।२)