महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 37

263 of 1995 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततः सागरसंकाशं दृष्ट्वा नृपतिसागरम् । (१।२)

tataḥ sāgarasaṃkāśaṃ dṛṣṭvā nṛpatisāgaram |

1.3१.३

रोषात् प्रचलितं सर्वम् इदम् आह युधिष्ठिरः ॥ (१।३)

roṣāt pracalitaṃ sarvam idam āha yudhiṣṭhiraḥ ||

2.1२.१

भीष्मं मतिमतां श्रेष्ठं वृद्धं कुरुपितामहम् । (२।१)

bhīṣmaṃ matimatāṃ śreṣṭhaṃ vṛddhaṃ kurupitāmaham |

2.2२.२

बृहस्पतिं बृहत्तेजाः पुरुहूत इवारिहा ॥ (२।२)

bṛhaspatiṃ bṛhattejāḥ puruhūta ivārihā ||

3.1३.१

असौ रोषात् प्रचलितो महान्नृपतिसागरः । (३।१)

asau roṣāt pracalito mahānnṛpatisāgaraḥ |

3.2३.२

अत्र यत् प्रतिपत्तव्यं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (३।२)

atra yat pratipattavyaṃ tanme brūhi pitāmaha ||

4.1४.१

यज्ञस्य च न विघ्नः स्यात् प्रजानां च शिवं भवेत् । (४।१)

yajñasya ca na vighnaḥ syāt prajānāṃ ca śivaṃ bhavet |

4.2४.२

यथा सर्वत्र तत् सर्वं ब्रूहि मे ऽद्य पितामह ॥ (४।२)

yathā sarvatra tat sarvaṃ brūhi me 'dya pitāmaha ||

5.1५.१

इत्युक्तवति धर्मज्ञे धर्मराजे युधिष्ठिरे । (५।१)

ityuktavati dharmajñe dharmarāje yudhiṣṭhire |

5.2५.२

उवाचेदं वचो भीष्मस्ततः कुरुपितामहः ॥ (५।२)

uvācedaṃ vaco bhīṣmastataḥ kurupitāmahaḥ ||

6.1६.१

मा भैस्त्वं कुरुशार्दूल श्वा सिंहं हन्तुम् अर्हति । (६।१)

mā bhaistvaṃ kuruśārdūla śvā siṃhaṃ hantum arhati |

6.2६.२

शिवः पन्थाः सुनीतो ऽत्र मया पूर्वतरं वृतः ॥ (६।२)

śivaḥ panthāḥ sunīto 'tra mayā pūrvataraṃ vṛtaḥ ||

7.1७.१

प्रसुप्ते हि यथा सिंहे श्वानस्तत्र समागताः । (७।१)

prasupte hi yathā siṃhe śvānastatra samāgatāḥ |

7.2७.२

भषेयुः सहिताः सर्वे तथेमे वसुधाधिपाः ॥ (७।२)

bhaṣeyuḥ sahitāḥ sarve tatheme vasudhādhipāḥ ||

8.1८.१

वृष्णिसिंहस्य सुप्तस्य तथेमे प्रमुखे स्थिताः । (८।१)

vṛṣṇisiṃhasya suptasya tatheme pramukhe sthitāḥ |

8.2८.२

भषन्ते तात संक्रुद्धाः श्वानः सिंहस्य संनिधौ ॥ (८।२)

bhaṣante tāta saṃkruddhāḥ śvānaḥ siṃhasya saṃnidhau ||

9.1९.१

न हि संबुध्यते तावत् सुप्तः सिंह इवाच्युतः । (९।१)

na hi saṃbudhyate tāvat suptaḥ siṃha ivācyutaḥ |

9.2९.२

तेन सिंहीकरोत्येतान्नृसिंहश्चेदिपुंगवः ॥ (९।२)

tena siṃhīkarotyetānnṛsiṃhaścedipuṃgavaḥ ||

10.1१०.१

पार्थिवान् पार्थिवश्रेष्ठ शिशुपालो ऽल्पचेतनः । (१०।१)

pārthivān pārthivaśreṣṭha śiśupālo 'lpacetanaḥ |

10.2१०.२

सर्वान् सर्वात्मना तात नेतुकामो यमक्षयम् ॥ (१०।२)

sarvān sarvātmanā tāta netukāmo yamakṣayam ||

11.1११.१

नूनम् एतत् समादातुं पुनर् इच्छत्यधोक्षजः । (११।१)

nūnam etat samādātuṃ punar icchatyadhokṣajaḥ |

11.2११.२

यद् अस्य शिशुपालस्थं तेजस्तिष्ठति भारत ॥ (११।२)

yad asya śiśupālasthaṃ tejastiṣṭhati bhārata ||

12.1१२.१

विप्लुता चास्य भद्रं ते बुद्धिर् बुद्धिमतां वर । (१२।१)

viplutā cāsya bhadraṃ te buddhir buddhimatāṃ vara |

12.2१२.२

चेदिराजस्य कौन्तेय सर्वेषां च महीक्षिताम् ॥ (१२।२)

cedirājasya kaunteya sarveṣāṃ ca mahīkṣitām ||

13.1१३.१

आदातुं हि नरव्याघ्रो यं यम् इच्छत्ययं यदा । (१३।१)

ādātuṃ hi naravyāghro yaṃ yam icchatyayaṃ yadā |

13.2१३.२

तस्य विप्लवते बुद्धिर् एवं चेदिपतेर् यथा ॥ (१३।२)

tasya viplavate buddhir evaṃ cedipater yathā ||

14.1१४.१

चतुर्विधानां भूतानां त्रिषु लोकेषु माधवः । (१४।१)

caturvidhānāṃ bhūtānāṃ triṣu lokeṣu mādhavaḥ |

14.2१४.२

प्रभवश्चैव सर्वेषां निधनं च युधिष्ठिर ॥ (१४।२)

prabhavaścaiva sarveṣāṃ nidhanaṃ ca yudhiṣṭhira ||

15.1१५.१

इति तस्य वचः श्रुत्वा ततश्चेदिपतिर् नृपः । (१५।१)

iti tasya vacaḥ śrutvā tataścedipatir nṛpaḥ |

15.2१५.२

भीष्मं रूक्षाक्षरा वाचः श्रावयामास भारत ॥ (१५।२)

bhīṣmaṃ rūkṣākṣarā vācaḥ śrāvayāmāsa bhārata ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 37

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit