युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

अधर्मस्य गतिर् ब्रह्मन् कथिता मे त्वयानघ । (१।२)

धर्मस्य तु गतिं श्रोतुम् इच्छामि वदतां वर । (१।३)

कृत्वा कर्माणि पापानि कथं यान्ति शुभां गतिम् ॥ (१।४)

बृहस्पतिर् उवाच । (२।१)

कृत्वा पापानि कर्माणि अधर्मवशम् आगतः । (२।२)

मनसा विपरीतेन निरयं प्रतिपद्यते ॥ (२।३)

मोहाद् अधर्मं यः कृत्वा पुनः समनुतप्यते । (३।१)

मनःसमाधिसंयुक्तो न स सेवेत दुष्कृतम् ॥ (३।२)

यथा यथा नरः सम्यग् अधर्मम् अनुभाषते । (४।१)

समाहितेन मनसा विमुच्यति तथा तथा । (४।२)

भुजंग इव निर्मोकात् पूर्वभुक्ताज्जरान्वितात् ॥ (४।३)

अदत्त्वापि प्रदानानि विविधानि समाहितः । (५।१)

मनःसमाधिसंयुक्तः सुगतिं प्रतिपद्यते ॥ (५।२)

प्रदानानि तु वक्ष्यामि यानि दत्त्वा युधिष्ठिर । (६।१)

नरः कृत्वाप्यकार्याणि तदा धर्मेण युज्यते ॥ (६।२)

सर्वेषाम् एव दानानाम् अन्नं श्रेष्ठम् उदाहृतम् । (७।१)

पूर्वम् अन्नं प्रदातव्यम् ऋजुना धर्मम् इच्छता ॥ (७।२)

प्राणा ह्यन्नं मनुष्याणां तस्माज्जन्तुश्च जायते । (८।१)

अन्ने प्रतिष्ठिता लोकास्तस्माद् अन्नं प्रकाशते ॥ (८।२)

अन्नम् एव प्रशंसन्ति देवर्षिपितृमानवाः । (९।१)

अन्नस्य हि प्रदानेन स्वर्गम् आप्नोति कौशिकः ॥ (९।२)

न्यायलब्धं प्रदातव्यं द्विजेभ्यो ह्यन्नम् उत्तमम् । (१०।१)

स्वाध्यायसमुपेतेभ्यः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ (१०।२)

यस्य ह्यन्नम् उपाश्नन्ति ब्राह्मणानां शता दश । (११।१)

हृष्टेन मनसा दत्तं न स तिर्यग्गतिर् भवेत् ॥ (११।२)

ब्राह्मणानां सहस्राणि दश भोज्य नरर्षभ । (१२।१)

नरो ऽधर्मात् प्रमुच्येत पापेष्वभिरतः सदा ॥ (१२।२)

भैक्षेणान्नं समाहृत्य विप्रो वेदपुरस्कृतः । (१३।१)

स्वाध्यायनिरते विप्रे दत्त्वेह सुखम् एधते ॥ (१३।२)

अहिंसन् ब्राह्मणं नित्यं न्यायेन परिपाल्य च । (१४।१)

क्षत्रियस्तरसा प्राप्तम् अन्नं यो वै प्रयच्छति ॥ (१४।२)

द्विजेभ्यो वेदवृद्धेभ्यः प्रयतः सुसमाहितः । (१५।१)

तेनापोहति धर्मात्मा दुष्कृतं कर्म पाण्डव ॥ (१५।२)

षड्भागपरिशुद्धं च कृषेर् भागम् उपार्जितम् । (१६।१)

वैश्यो ददद् द्विजातिभ्यः पापेभ्यः परिमुच्यते ॥ (१६।२)

अवाप्य प्राणसंदेहं कार्कश्येन समार्जितम् । (१७।१)

अन्नं दत्त्वा द्विजातिभ्यः शूद्रः पापात् प्रमुच्यते ॥ (१७।२)

औरसेन बलेनान्नम् अर्जयित्वाविहिंसकः । (१८।१)

यः प्रयच्छति विप्रेभ्यो न स दुर्गाणि सेवते ॥ (१८।२)

न्यायेनावाप्तम् अन्नं तु नरो लोभविवर्जितः । (१९।१)

द्विजेभ्यो वेदवृद्धेभ्यो दत्त्वा पापात् प्रमुच्यते ॥ (१९।२)

अन्नम् ऊर्जस्करं लोके दत्त्वोर्जस्वी भवेन्नरः । (२०।१)

सतां पन्थानम् आश्रित्य सर्वपापात् प्रमुच्यते ॥ (२०।२)

दानकृद्भिः कृतः पन्था येन यान्ति मनीषिणः । (२१।१)

ते स्म प्राणस्य दातारस्तेभ्यो धर्मः सनातनः ॥ (२१।२)

सर्वावस्थं मनुष्येण न्यायेनान्नम् उपार्जितम् । (२२।१)

कार्यं पात्रगतं नित्यम् अन्नं हि परमा गतिः ॥ (२२।२)

अन्नस्य हि प्रदानेन नरो दुर्गं न सेवते । (२३।१)

तस्माद् अन्नं प्रदातव्यम् अन्यायपरिवर्जितम् ॥ (२३।२)

यतेद् ब्राह्मणपूर्वं हि भोक्तुम् अन्नं गृही सदा । (२४।१)

अवन्ध्यं दिवसं कुर्याद् अन्नदानेन मानवः ॥ (२४।२)

भोजयित्वा दशशतं नरो वेदविदां नृप । (२५।१)

न्यायविद्धर्मविदुषाम् इतिहासविदां तथा ॥ (२५।२)

न याति नरकं घोरं संसारांश्च न सेवते । (२६।१)

सर्वकामसमायुक्तः प्रेत्य चाप्यश्नुते फलम् ॥ (२६।२)

एवं सुखसमायुक्तो रमते विगतज्वरः । (२७।१)

रूपवान् कीर्तिमांश्चैव धनवांश्चोपपद्यते ॥ (२७।२)

एतत् ते सर्वम् आख्यातम् अन्नदानफलं महत् । (२८।१)

मूलम् एतद्धि धर्माणां प्रदानस्य च भारत ॥ (२८।२)