भीष्म उवाच । (१।१)

गिरिपृष्ठं समारुह्य सुतो व्यासस्य भारत । (१।२)

समे देशे विविक्ते च निःशलाक उपाविशत् ॥ (१।३)

धारयामास चात्मानं यथाशास्त्रं महामुनिः । (२।१)

पादात् प्रभृतिगात्रेषु क्रमेण क्रमयोगवित् ॥ (२।२)

ततः स प्राङ्मुखो विद्वान् आदित्ये नचिरोदिते । (३।१)

पाणिपादं समाधाय विनीतवद् उपाविशत् ॥ (३।२)

न तत्र पक्षिसंघातो न शब्दो नापि दर्शनम् । (४।१)

यत्र वैयासकिर् धीमान् योक्तुं समुपचक्रमे ॥ (४।२)

स ददर्श तदात्मानं सर्वसङ्गविनिःसृतम् । (५।१)

प्रजहास ततो हासं शुकः सम्प्रेक्ष्य भास्करम् ॥ (५।२)

स पुनर् योगम् आस्थाय मोक्षमार्गोपलब्धये । (६।१)

महायोगीश्वरो भूत्वा सो ऽत्यक्रामद् विहायसम् ॥ (६।२)

ततः प्रदक्षिणं कृत्वा देवर्षिं नारदं तदा । (७।१)

निवेदयामास तदा स्वं योगं परमर्षये ॥ (७।२)

दृष्टो मार्गः प्रवृत्तो ऽस्मि स्वस्ति ते ऽस्तु तपोधन । (८।१)

त्वत्प्रसादाद् गमिष्यामि गतिम् इष्टां महाद्युते ॥ (८।२)

नारदेनाभ्यनुज्ञातस्ततो द्वैपायनात्मजः । (९।१)

अभिवाद्य पुनर् योगम् आस्थायाकाशम् आविशत् ॥ (९।२)

कैलासपृष्ठाद् उत्पत्य स पपात दिवं तदा । (१०।१)

अन्तरिक्षचरः श्रीमान् व्यासपुत्रः सुनिश्चितः ॥ (१०।२)

तम् उद्यन्तं द्विजश्रेष्ठं वैनतेयसमद्युतिम् । (११।१)

ददृशुः सर्वभूतानि मनोमारुतरंहसम् ॥ (११।२)

व्यवसायेन लोकांस्त्रीन् सर्वान् सो ऽथ विचिन्तयन् । (१२।१)

आस्थितो दिव्यम् अध्वानं पावकार्कसमप्रभः ॥ (१२।२)

तम् एकमनसं यान्तम् अव्यग्रम् अकुतोभयम् । (१३।१)

ददृशुः सर्वभूतानि जङ्गमानीतराणि च ॥ (१३।२)

यथाशक्ति यथान्यायं पूजयांचक्रिरे तदा । (१४।१)

पुष्पवर्षैश्च दिव्यैस्तम् अवचक्रुर् दिवौकसः ॥ (१४।२)

तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे गन्धर्वाप्सरसां गणाः । (१५।१)

ऋषयश्चैव संसिद्धाः परं विस्मयम् आगताः ॥ (१५।२)

अन्तरिक्षचरः को ऽयं तपसा सिद्धिम् आगतः । (१६।१)

अधःकायोर्ध्ववक्त्रश्च नेत्रैः समभिवाह्यते ॥ (१६।२)

ततः परमधीरात्मा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । (१७।१)

भास्करं समुदीक्षन् स प्राङ्मुखो वाग्यतो ऽगमत् । (१७।२)

शब्देनाकाशम् अखिलं पूरयन्न् इव सर्वतः ॥ (१७।३)

तम् आपतन्तं सहसा दृष्ट्वा सर्वाप्सरोगणाः । (१८।१)

संभ्रान्तमनसो राजन्न् आसन् परमविस्मिताः । (१८।२)

पञ्चचूडाप्रभृतयो भृशम् उत्फुल्ललोचनाः ॥ (१८।३)

दैवतं कतमं ह्येतद् उत्तमां गतिम् आस्थितम् । (१९।१)

सुनिश्चितम् इहायाति विमुक्तम् इव निःस्पृहम् ॥ (१९।२)

ततः समतिचक्राम मलयं नाम पर्वतम् । (२०।१)

उर्वशी पूर्वचित्तिश्च यं नित्यम् उपसेवते । (२०।२)

ते स्म ब्रह्मर्षिपुत्रस्य विस्मयं ययतुः परम् ॥ (२०।३)

अहो बुद्धिसमाधानं वेदाभ्यासरते द्विजे । (२१।१)

अचिरेणैव कालेन नभश्चरति चन्द्रवत् । (२१।२)

पितृशुश्रूषया सिद्धिं सम्प्राप्तो ऽयम् अनुत्तमाम् ॥ (२१।३)

पितृभक्तो दृढतपाः पितुः सुदयितः सुतः । (२२।१)

अनन्यमनसा तेन कथं पित्रा विवर्जितः ॥ (२२।२)

उर्वश्या वचनं श्रुत्वा शुकः परमधर्मवित् । (२३।१)

उदैक्षत दिशः सर्वा वचने गतमानसः ॥ (२३।२)

सो ऽन्तरिक्षं महीं चैव सशैलवनकाननाम् । (२४।१)

आलोकयामास तदा सरांसि सरितस्तथा ॥ (२४।२)

ततो द्वैपायनसुतं बहुमानपुरःसरम् । (२५।१)

कृताञ्जलिपुटाः सर्वा निरीक्षन्ते स्म देवताः ॥ (२५।२)

अब्रवीत् तास्तदा वाक्यं शुकः परमधर्मवित् । (२६।१)

पिता यद्यनुगच्छेन्मां क्रोशमानः शुकेति वै ॥ (२६।२)

ततः प्रतिवचो देयं सर्वैर् एव समाहितैः । (२७।१)

एतन्मे स्नेहतः सर्वे वचनं कर्तुम् अर्हथ ॥ (२७।२)

शुकस्य वचनं श्रुत्वा दिशः सवनकाननाः । (२८।१)

समुद्राः सरितः शैलाः प्रत्यूचुस्तं समन्ततः ॥ (२८।२)

यथाज्ञापयसे विप्र बाढम् एवं भविष्यति । (२९।१)

ऋषेर् व्याहरतो वाक्यं प्रतिवक्ष्यामहे वयम् ॥ (२९।२)