युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

इमे वै मानवाः सर्वे धर्मं प्रति विशङ्किताः । (१।२)

को ऽयं धर्मः कुतो धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (१।३)

धर्मो न्वयम् इहार्थः किम् अमुत्रार्थो ऽपि वा भवेत् । (२।१)

उभयार्थो ऽपि वा धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (२।२)

भीष्म उवाच । (३।१)

सदाचारः स्मृतिर् वेदास्त्रिविधं धर्मलक्षणम् । (३।२)

चतुर्थम् अर्थम् इत्याहुः कवयो धर्मलक्षणम् ॥ (३।३)

अपि ह्युक्तानि कर्माणि व्यवस्यन्त्युत्तरावरे । (४।१)

लोकयात्रार्थम् एवेह धर्मस्य नियमः कृतः । (४।२)

उभयत्र सुखोदर्क इह चैव परत्र च ॥ (४।३)

अलब्ध्वा निपुणं धर्मं पापः पापे प्रसजति । (५।१)

न च पापकृतः पापान्मुच्यन्ते केचिद् आपदि ॥ (५।२)

अपापवादी भवति यदा भवति धर्मवित् । (६।१)

धर्मस्य निष्ठा स्वाचारस्तम् एवाश्रित्य भोत्स्यसे ॥ (६।२)

यदाधर्मसमाविष्टो धनं गृह्णाति तस्करः । (७।१)

रमते निर्हरन् स्तेनः परवित्तम् अराजके ॥ (७।२)

यदास्य तद्धरन्त्यन्ये तदा राजानम् इच्छति । (८।१)

तदा तेषां स्पृहयते ये वै तुष्टाः स्वकैर् धनैः ॥ (८।२)

अभीतः शुचिर् अभ्येति राजद्वारम् अशङ्कितः । (९।१)

न हि दुश्चरितं किंचिद् अन्तरात्मनि पश्यति ॥ (९।२)

सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद् विद्यते परम् । (१०।१)

सत्येन विधृतं सर्वं सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ (१०।२)

अपि पापकृतो रौद्राः सत्यं कृत्वा पृथक् पृथक् । (११।१)

अद्रोहम् अविसंवादं प्रवर्तन्ते तदाश्रयाः । (११।२)

ते चेन्मिथो ऽधृतिं कुर्युर् विनश्येयुर् असंशयम् ॥ (११।३)

न हर्तव्यं परधनम् इति धर्मः सनातनः । (१२।१)

मन्यन्ते बलवन्तस्तं दुर्बलैः सम्प्रवर्तितम् । (१२।२)

यदा नियतिदौर्बल्यम् अथैषाम् एव रोचते ॥ (१२।३)

न ह्यत्यन्तं बलयुता भवन्ति सुखिनो ऽपि वा । (१३।१)

तस्माद् अनार्जवे बुद्धिर् न कार्या ते कथंचन ॥ (१३।२)

असाधुभ्यो ऽस्य न भयं न चोरेभ्यो न राजतः । (१४।१)

न किंचित् कस्यचित् कुर्वन्निर्भयः शुचिर् आवसेत् ॥ (१४।२)

सर्वतः शङ्कते स्तेनो मृगो ग्रामम् इवेयिवान् । (१५।१)

बहुधाचरितं पापम् अन्यत्रैवानुपश्यति ॥ (१५।२)

मुदितः शुचिर् अभ्येति सर्वतो निर्भयः सदा । (१६।१)

न हि दुश्चरितं किंचिद् आत्मनो ऽन्येषु पश्यति ॥ (१६।२)

दातव्यम् इत्ययं धर्म उक्तो भूतहिते रतैः । (१७।१)

तं मन्यन्ते धनयुताः कृपणैः सम्प्रवर्तितम् ॥ (१७।२)

यदा नियतिकार्पण्यम् अथैषाम् एव रोचते । (१८।१)

न ह्यत्यन्तं धनवन्तो भवन्ति सुखिनो ऽपि वा ॥ (१८।२)

यद् अन्यैर् विहितं नेच्छेद् आत्मनः कर्म पूरुषः । (१९।१)

न तत् परेषु कुर्वीत जानन्न् अप्रियम् आत्मनः ॥ (१९।२)

यो ऽन्यस्य स्याद् उपपतिः स कं किं वक्तुम् अर्हति । (२०।१)

यद् अन्यस्तस्य तत् कुर्यान्न मृष्येद् इति मे मतिः ॥ (२०।२)

जीवितुं यः स्वयं चेच्छेत् कथं सो ऽन्यं प्रघातयेत् । (२१।१)

यद् यद् आत्मन इच्छेत तत् परस्यापि चिन्तयेत् ॥ (२१।२)

अतिरिक्तैः संविभजेद् भोगैर् अन्यान् अकिंचनान् । (२२।१)

एतस्मात् कारणाद् धात्रा कुसीदं सम्प्रवर्तितम् ॥ (२२।२)

यस्मिंस्तु देवाः समये संतिष्ठेरंस्तथा भवेत् । (२३।१)

अथ चेल्लाभसमये स्थितिर् धर्मे ऽपि शोभना ॥ (२३।२)

सर्वं प्रियाभ्युपगतं धर्मम् आहुर् मनीषिणः । (२४।१)

पश्यैतं लक्षणोद्देशं धर्माधर्मे युधिष्ठिर ॥ (२४।२)

लोकसंग्रहसंयुक्तं विधात्रा विहितं पुरा । (२५।१)

सूक्ष्मधर्मार्थनियतं सतां चरितम् उत्तमम् ॥ (२५।२)

धर्मलक्षणम् आख्यातम् एतत् ते कुरुसत्तम । (२६।१)

तस्माद् अनार्जवे बुद्धिर् न कार्या ते कथंचन ॥ (२६।२)