ब्रह्मोवाच । (१।१)

एवम् एतेन मार्गेण पूर्वोक्तेन यथाविधि । (१।२)

अधीतवान् यथाशक्ति तथैव ब्रह्मचर्यवान् ॥ (१।३)

स्वधर्मनिरतो विद्वान् सर्वेन्द्रिययतो मुनिः । (२।१)

गुरोः प्रियहिते युक्तः सत्यधर्मपरः शुचिः ॥ (२।२)

गुरुणा समनुज्ञातो भुञ्जीतान्नम् अकुत्सयन् । (३।१)

हविष्यभैक्ष्यभुक् चापि स्थानासनविहारवान् ॥ (३।२)

द्विकालम् अग्निं जुह्वानः शुचिर् भूत्वा समाहितः । (४।१)

धारयीत सदा दण्डं बैल्वं पालाशम् एव वा ॥ (४।२)

क्षौमं कार्पासिकं वापि मृगाजिनम् अथापि वा । (५।१)

सर्वं काषायरक्तं स्याद् वासो वापि द्विजस्य ह ॥ (५।२)

मेखला च भवेन्मौञ्जी जटी नित्योदकस्तथा । (६।१)

यज्ञोपवीती स्वाध्यायी अलुप्तनियतव्रतः ॥ (६।२)

पूताभिश्च तथैवाद्भिः सदा दैवततर्पणम् । (७।१)

भावेन नियतः कुर्वन् ब्रह्मचारी प्रशस्यते ॥ (७।२)

एवं युक्तो जयेत् स्वर्गम् ऊर्ध्वरेताः समाहितः । (८।१)

न संसरति जातीषु परमं स्थानम् आश्रितः ॥ (८।२)

संस्कृतः सर्वसंस्कारैस्तथैव ब्रह्मचर्यवान् । (९।१)

ग्रामान्निष्क्रम्य चारण्यं मुनिः प्रव्रजितो वसेत् ॥ (९।२)

चर्मवल्कलसंवीतः स्वयं प्रातर् उपस्पृशेत् । (१०।१)

अरण्यगोचरो नित्यं न ग्रामं प्रविशेत् पुनः ॥ (१०।२)

अर्चयन्न् अतिथीन् काले दद्याच्चापि प्रतिश्रयम् । (११।१)

फलपत्रावरैर् मूलैः श्यामाकेन च वर्तयन् ॥ (११।२)

प्रवृत्तम् उदकं वायुं सर्वं वानेयम् आ तृणात् । (१२।१)

प्राश्नीयाद् आनुपूर्व्येण यथादीक्षम् अतन्द्रितः ॥ (१२।२)

आ मूलफलभिक्षाभिर् अर्चेद् अतिथिम् आगतम् । (१३।१)

यद्भक्षः स्यात् ततो दद्याद् भिक्षां नित्यम् अतन्द्रितः ॥ (१३।२)

देवतातिथिपूर्वं च सदा भुञ्जीत वाग्यतः । (१४।१)

अस्कन्दितमनाश्चैव लघ्वाशी देवताश्रयः ॥ (१४।२)

दान्तो मैत्रः क्षमायुक्तः केशश्मश्रु च धारयन् । (१५।१)

जुह्वन् स्वाध्यायशीलश्च सत्यधर्मपरायणः ॥ (१५।२)

त्यक्तदेहः सदा दक्षो वननित्यः समाहितः । (१६।१)

एवं युक्तो जयेत् स्वर्गं वानप्रस्थो जितेन्द्रियः ॥ (१६।२)

गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थो ऽथवा पुनः । (१७।१)

य इच्छेन्मोक्षम् आस्थातुम् उत्तमां वृत्तिम् आश्रयेत् ॥ (१७।२)

अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा नैष्कर्म्यम् आचरेत् । (१८।१)

सर्वभूतहितो मैत्रः सर्वेन्द्रिययतो मुनिः ॥ (१८।२)

अयाचितम् असंकॢप्तम् उपपन्नं यदृच्छया । (१९।१)

जोषयेत सदा भोज्यं ग्रासम् आगतम् अस्पृहः ॥ (१९।२)

यात्रामात्रं च भुञ्जीत केवलं प्राणयात्रिकम् । (२०।१)

धर्मलब्धं तथाश्नीयान्न कामम् अनुवर्तयेत् ॥ (२०।२)

ग्रासाद् आच्छादनाच्चान्यन्न गृह्णीयात् कथंचन । (२१।१)

यावद् आहारयेत् तावत् प्रतिगृह्णीत नान्यथा ॥ (२१।२)

परेभ्यो न प्रतिग्राह्यं न च देयं कदाचन । (२२।१)

दैन्यभावाच्च भूतानां संविभज्य सदा बुधः ॥ (२२।२)

नाददीत परस्वानि न गृह्णीयाद् अयाचितम् । (२३।१)

न किंचिद् विषयं भुक्त्वा स्पृहयेत् तस्य वै पुनः ॥ (२३।२)

मृदम् आपस्तथाश्मानं पत्रपुष्पफलानि च । (२४।१)

असंवृतानि गृह्णीयात् प्रवृत्तानीह कार्यवान् ॥ (२४।२)

न शिल्पजीविकां जीवेद् द्विरन्नं नोत कामयेत् । (२५।१)

न द्वेष्टा नोपदेष्टा च भवेत निरुपस्कृतः । (२५।२)

श्रद्धापूतानि भुञ्जीत निमित्तानि विवर्जयेत् ॥ (२५।३)

मुधावृत्तिर् असक्तश्च सर्वभूतैर् असंविदम् । (२६।१)

कृत्वा वह्निं चरेद् भैक्ष्यं विधूमे भुक्तवज्जने ॥ (२६।२)

वृत्ते शरावसंपाते भैक्ष्यं लिप्सेत मोक्षवित् । (२७।१)

लाभे न च प्रहृष्येत नालाभे विमना भवेत् ॥ (२७।२)

मात्राशी कालम् आकाङ्क्षंश्चरेद् भैक्ष्यं समाहितः । (२८।१)

लाभं साधारणं नेच्छेन्न भुञ्जीताभिपूजितः । (२८।२)

अभिपूजितलाभाद्धि विजुगुप्सेत भिक्षुकः ॥ (२८।३)

शुक्तान्यम्लानि तिक्तानि कषायकटुकानि च । (२९।१)

नास्वादयीत भुञ्जानो रसांश्च मधुरांस्तथा । (२९।२)

यात्रामात्रं च भुञ्जीत केवलं प्राणयात्रिकम् ॥ (२९।३)

असंरोधेन भूतानां वृत्तिं लिप्सेत मोक्षवित् । (३०।१)

न चान्यम् अनुभिक्षेत भिक्षमाणः कथंचन ॥ (३०।२)

न संनिकाशयेद् धर्मं विविक्ते विरजाश्चरेत् । (३१।१)

शून्यागारम् अरण्यं वा वृक्षमूलं नदीं तथा । (३१।२)

प्रतिश्रयार्थं सेवेत पार्वतीं वा पुनर् गुहाम् ॥ (३१।३)

ग्रामैकरात्रिको ग्रीष्मे वर्षास्वेकत्र वा वसेत् । (३२।१)

अध्वा सूर्येण निर्दिष्टः कीटवच्च चरेन्महीम् ॥ (३२।२)

दयार्थं चैव भूतानां समीक्ष्य पृथिवीं चरेत् । (३३।१)

संचयांश्च न कुर्वीत स्नेहवासं च वर्जयेत् ॥ (३३।२)

पूतेन चाम्भसा नित्यं कार्यं कुर्वीत मोक्षवित् । (३४।१)

उपस्पृशेद् उद्धृताभिर् अद्भिश्च पुरुषः सदा ॥ (३४।२)

अहिंसा ब्रह्मचर्यं च सत्यम् आर्जवम् एव च । (३५।१)

अक्रोधश्चानसूया च दमो नित्यम् अपैशुनम् ॥ (३५।२)

अष्टास्वेतेषु युक्तः स्याद् व्रतेषु नियतेन्द्रियः । (३६।१)

अपापम् अशठं वृत्तम् अजिह्मं नित्यम् आचरेत् ॥ (३६।२)

आशीर्युक्तानि कर्माणि हिंसायुक्तानि यानि च । (३७।१)

लोकसंग्रहधर्मं च नैव कुर्यान्न कारयेत् ॥ (३७।२)

सर्वभावान् अतिक्रम्य लघुमात्रः परिव्रजेत् । (३८।१)

समः सर्वेषु भूतेषु स्थावरेषु चरेषु च ॥ (३८।२)

परं नोद्वेजयेत् कंचिन्न च कस्यचिद् उद्विजेत् । (३९।१)

विश्वास्यः सर्वभूतानाम् अग्र्यो मोक्षविद् उच्यते ॥ (३९।२)

अनागतं च न ध्यायेन्नातीतम् अनुचिन्तयेत् । (४०।१)

वर्तमानम् उपेक्षेत कालाकाङ्क्षी समाहितः ॥ (४०।२)

न चक्षुषा न मनसा न वाचा दूषयेत् क्वचित् । (४१।१)

न प्रत्यक्षं परोक्षं वा किंचिद् दुष्टं समाचरेत् ॥ (४१।२)

इन्द्रियाण्युपसंहृत्य कूर्मो ऽङ्गानीव सर्वशः । (४२।१)

क्षीणेन्द्रियमनोबुद्धिर् निरीक्षेत निरिन्द्रियः ॥ (४२।२)

निर्द्वंद्वो निर्नमस्कारो निःस्वाहाकार एव च । (४३।१)

निर्ममो निरहंकारो निर्योगक्षेम एव च ॥ (४३।२)

निराशीः सर्वभूतेषु निरासङ्गो निराश्रयः । (४४।१)

सर्वज्ञः सर्वतो मुक्तो मुच्यते नात्र संशयः ॥ (४४।२)

अपाणिपादपृष्ठं तम् अशिरस्कम् अनूदरम् । (४५।१)

प्रहीणगुणकर्माणं केवलं विमलं स्थिरम् ॥ (४५।२)

अगन्धरसम् अस्पर्शम् अरूपाशब्दम् एव च । (४६।१)

अत्वगस्थ्यथ वामज्जम् अमांसम् अपि चैव ह ॥ (४६।२)

निश्चिन्तम् अव्ययं नित्यं हृदिस्थम् अपि नित्यदा । (४७।१)

सर्वभूतस्थम् आत्मानं ये पश्यन्ति न ते मृताः ॥ (४७।२)

न तत्र क्रमते बुद्धिर् नेन्द्रियाणि न देवताः । (४८।१)

वेदा यज्ञाश्च लोकाश्च न तपो न पराक्रमः । (४८।२)

यत्र ज्ञानवतां प्राप्तिर् अलिङ्गग्रहणा स्मृता ॥ (४८।३)

तस्माद् अलिङ्गो धर्मज्ञो धर्मव्रतम् अनुव्रतः । (४९।१)

गूढधर्माश्रितो विद्वान् अज्ञातचरितं चरेत् ॥ (४९।२)

अमूढो मूढरूपेण चरेद् धर्मम् अदूषयन् । (५०।१)

यथैनम् अवमन्येरन् परे सततम् एव हि ॥ (५०।२)

तथावृत्तश्चरेद् धर्मं सतां वर्त्माविदूषयन् । (५१।१)

यो ह्येवं वृत्तसम्पन्नः स मुनिः श्रेष्ठ उच्यते ॥ (५१।२)

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च महाभूतानि पञ्च च । (५२।१)

मनोबुद्धिर् अथात्मानम् अव्यक्तं पुरुषं तथा ॥ (५२।२)

सर्वम् एतत् प्रसंख्याय सम्यक् संत्यज्य निर्मलः । (५३।१)

ततः स्वर्गम् अवाप्नोति विमुक्तः सर्वबन्धनैः ॥ (५३।२)

एतद् एवान्तवेलायां परिसंख्याय तत्त्ववित् । (५४।१)

ध्यायेद् एकान्तम् आस्थाय मुच्यते ऽथ निराश्रयः ॥ (५४।२)

निर्मुक्तः सर्वसङ्गेभ्यो वायुर् आकाशगो यथा । (५५।१)

क्षीणकोशो निरातङ्कः प्राप्नोति परमं पदम् ॥ (५५।२)