मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

अत्रैव च सरस्वत्या गीतं परपुरंजय । (१।२)

पृष्टया मुनिना वीर शृणु तार्क्ष्येण धीमता ॥ (१।३)

तार्क्ष्य उवाच । (२।१)

किं नु श्रेयः पुरुषस्येह भद्रे कथं कुर्वन् न च्यवते स्वधर्मात् । (२।२)

आचक्ष्व मे चारुसर्वाङ्गि सर्वं त्वयानुशिष्टो न च्यवेयं स्वधर्मात् ॥ (२।३)

कथं चाग्निं जुहुयां पूजये वा कस्मिन् काले केन धर्मो न नश्येत् । (३।१)

एतत् सर्वं सुभगे प्रब्रवीहि यथा लोकान् विरजाः संचरेयम् ॥ (३।२)

मार्कण्डेय उवाच । (४।१)

एवं पृष्टा प्रीतियुक्तेन तेन शुश्रूषुम् ईक्ष्योत्तमबुद्धियुक्तम् । (४।२)

तार्क्ष्यं विप्रं धर्मयुक्तं हितं च सरस्वती वाक्यम् इदं बभाषे ॥ (४।३)

सरस्वत्युवाच । (५।१)

यो ब्रह्म जानाति यथाप्रदेशं स्वाध्यायनित्यः शुचिर् अप्रमत्तः । (५।२)

स वै पुरो देवपुरस्य गन्ता सहामरैः प्राप्नुयात् प्रीतियोगम् ॥ (५।३)

तत्र स्म रम्या विपुला विशोकाः सुपुष्पिताः पुष्करिण्यः सुपुण्याः । (६।१)

अकर्दमा मीनवत्यः सुतीर्था हिरण्मयैर् आवृताः पुण्डरीकैः ॥ (६।२)

तासां तीरेष्वासते पुण्यकर्मा महीयमानः पृथग् अप्सरोभिः । (७।१)

सुपुण्यगन्धाभिर् अलंकृताभिर् हिरण्यवर्णाभिर् अतीव हृष्टः ॥ (७।२)

परं लोकं गोप्रदास् त्वाप्नुवन्ति दत्त्वानड्वाहं सूर्यलोकं व्रजन्ति । (८।१)

वासो दत्त्वा चन्द्रमसः स लोकं दत्त्वा हिरण्यम् अमृतत्वम् एति ॥ (८।२)

धेनुं दत्त्वा सुव्रतां साधुदोहां कल्याणवत् सामपलायिनीं च । (९।१)

यावन्ति रोमाणि भवन्ति तस्यास् तावद् वर्षाण्यश्नुते स्वर्गलोकम् ॥ (९।२)

अनड्वाहं सुव्रतं यो ददाति हलस्य वोढारम् अनन्तवीर्यम् । (१०।१)

धुरंधरं बलवन्तं युवानं प्राप्नोति लोकान् दश धेनुदस्य ॥ (१०।२)

यः सप्त वर्षाणि जुहोति तार्क्ष्य हव्यं त्वग्नौ सुव्रतः साधुशीलः । (११।१)

सप्तावरान् सप्त पूर्वान् पुनाति पितामहान् आत्मनः कर्मभिः स्वैः ॥ (११।२)

तार्क्ष्य उवाच । (१२।१)

किम् अग्निहोत्रस्य व्रतं पुराणम् आचक्ष्व मे पृच्छतश् चारुरूपे । (१२।२)

त्वयानुशिष्टो ऽहम् इहाद्य विद्यां यद् अग्निहोत्रस्य व्रतं पुराणम् ॥ (१२।३)

सरस्वत्युवाच । (१३।१)

न चाशुचिर् नाप्यनिर्णिक्तपाणिर् नाब्रह्मविज् जुहुयान् नाविपश्चित् । (१३।२)

बुभुक्षवः शुचिकामा हि देवा नाश्रद्दधानाद्धि हविर् जुषन्ति ॥ (१३।३)

नाश्रोत्रियं देवहव्ये नियुञ्ज्यान् मोघं परा सिञ्चति तादृशो हि । (१४।१)

अपूर्णम् अश्रोत्रियम् आह तार्क्ष्य न वै तादृग् जुहुयाद् अग्निहोत्रम् ॥ (१४।२)

कृशानुं ये जुह्वति श्रद्दधानाः सत्यव्रता हुतशिष्टाशिनश् च । (१५।१)

गवां लोकं प्राप्य ते पुण्यगन्धं पश्यन्ति देवं परमं चापि सत्यम् ॥ (१५।२)

तार्क्ष्य उवाच । (१६।१)

क्षेत्रज्ञभूतां परलोकभावे कर्मोदये बुद्धिम् अतिप्रविष्टाम् । (१६।२)

प्रज्ञां च देवीं सुभगे विमृश्य पृच्छामि त्वां का ह्यसि चारुरूपे ॥ (१६।३)

सरस्वत्युवाच । (१७।१)

अग्निहोत्राद् अहम् अभ्यागतास्मि विप्रर्षभाणां संशयच्छेदनाय । (१७।२)

त्वत्संयोगाद् अहम् एतद् अब्रुवं भावे स्थिता तथ्यम् अर्थं यथावत् ॥ (१७।३)

तार्क्ष्य उवाच । (१८।१)

न हि त्वया सदृशी काचिद् अस्ति विभ्राजसे ह्यतिमात्रं यथा श्रीः । (१८।२)

रूपं च ते दिव्यम् अत्यन्तकान्तं प्रज्ञां च देवीं सुभगे बिभर्षि ॥ (१८।३)

सरस्वत्युवाच । (१९।१)

श्रेष्ठानि यानि द्विपदां वरिष्ठ यज्ञेषु विद्वन्न् उपपादयन्ति । (१९।२)

तैर् एवाहं सम्प्रवृद्धा भवामि आप्यायिता रूपवती च विप्र ॥ (१९।३)

यच्चापि द्रव्यम् उपयुज्यते ह वानस्पत्यम् आयसं पार्थिवं वा । (२०।१)

दिव्येन रूपेण च प्रज्ञया च तेनैव सिद्धिर् इति विद्धि विद्वन् ॥ (२०।२)

तार्क्ष्य उवाच । (२१।१)

इदं श्रेयः परमं मन्यमाना व्यायच्छन्ते मुनयः सम्प्रतीताः । (२१।२)

आचक्ष्व मे तं परमं विशोकं मोक्षं परं यं प्रविशन्ति धीराः ॥ (२१।३)

सरस्वत्युवाच । (२२।१)

तं वै परं वेदविदः प्रपन्नाः परं परेभ्यः प्रथितं पुराणम् । (२२।२)

स्वाध्यायदानव्रतपुण्ययोगैस् तपोधना वीतशोका विमुक्ताः ॥ (२२।३)

तस्याथ मध्ये वेतसः पुण्यगन्धः सहस्रशाखो विमलो विभाति । (२३।१)

तस्य मूलात् सरितः प्रस्रवन्ति मधूदकप्रस्रवणा रमण्यः ॥ (२३।२)

शाखां शाखां महानद्यः संयान्ति सिकतासमाः । (२४।१)

धानापूपा मांसशाकाः सदा पायसकर्दमाः ॥ (२४।२)

यस्मिन्न् अग्निमुखा देवाः सेन्द्राः सह मरुद्गणैः । (२५।१)

ईजिरे क्रतुभिः श्रेष्ठैस्तत् पदं परमं मुने ॥ (२५।२)