महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 220

518 of 1995 · 59 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

mārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

यदा स्कन्देन मातॄणाम् एवम् एतत् प्रियं कृतम् । (१।२)

yadā skandena mātṝṇām evam etat priyaṃ kṛtam |

1.3१.३

अथैनम् अब्रवीत् स्वाहा मम पुत्रस् त्वम् औरसः ॥ (१।३)

athainam abravīt svāhā mama putras tvam aurasaḥ ||

2.1२.१

इच्छाम्यहं त्वया दत्तां प्रीतिं परमदुर्लभाम् । (२।१)

icchāmyahaṃ tvayā dattāṃ prītiṃ paramadurlabhām |

2.2२.२

ताम् अब्रवीत् ततः स्कन्दः प्रीतिम् इच्छसि कीदृशीम् ॥ (२।२)

tām abravīt tataḥ skandaḥ prītim icchasi kīdṛśīm ||

3.1३.१

स्वाहोवाच । (३।१)

svāhovāca |

3.2३.२

दक्षस्याहं प्रिया कन्या स्वाहा नाम महाभुज । (३।२)

dakṣasyāhaṃ priyā kanyā svāhā nāma mahābhuja |

3.3३.३

बाल्यात् प्रभृति नित्यं च जातकामा हुताशने ॥ (३।३)

bālyāt prabhṛti nityaṃ ca jātakāmā hutāśane ||

4.1४.१

न च मां कामिनीं पुत्र सम्यग् जानाति पावकः । (४।१)

na ca māṃ kāminīṃ putra samyag jānāti pāvakaḥ |

4.2४.२

इच्छामि शाश्वतं वासं वस्तुं पुत्र सहाग्निना ॥ (४।२)

icchāmi śāśvataṃ vāsaṃ vastuṃ putra sahāgninā ||

5.1५.१

स्कन्द उवाच । (५।१)

skanda uvāca

5.2५.२

हव्यं कव्यं च यत् किंचिद् द्विजा मन्त्रपुरस्कृतम् । (५।२)

havyaṃ kavyaṃ ca yat kiṃcid dvijā mantrapuraskṛtam |

5.3५.३

होष्यन्त्यग्नौ सदा देवि स्वाहेत्युक्त्वा समुद्यतम् ॥ (५।३)

hoṣyantyagnau sadā devi svāhetyuktvā samudyatam ||

6.1६.१

अद्य प्रभृति दास्यन्ति सुवृत्ताः सत्पथे स्थिताः । (६।१)

adya prabhṛti dāsyanti suvṛttāḥ satpathe sthitāḥ |

6.2६.२

एवम् अग्निस् त्वया सार्धं सदा वत्स्यति शोभने ॥ (६।२)

evam agnis tvayā sārdhaṃ sadā vatsyati śobhane ||

7.1७.१

मार्कण्डेय उवाच । (७।१)

mārkaṇḍeya uvāca

7.2७.२

एवम् उक्ता ततः स्वाहा तुष्टा स्कन्देन पूजिता । (७।२)

evam uktā tataḥ svāhā tuṣṭā skandena pūjitā |

7.3७.३

पावकेन समायुक्ता भर्त्रा स्कन्दम् अपूजयत् ॥ (७।३)

pāvakena samāyuktā bhartrā skandam apūjayat ||

8.1८.१

ततो ब्रह्मा महासेनं प्रजापतिर् अथाब्रवीत् । (८।१)

tato brahmā mahāsenaṃ prajāpatir athābravīt |

8.2८.२

अभिगच्छ महादेवं पितरं त्रिपुरार्दनम् ॥ (८।२)

abhigaccha mahādevaṃ pitaraṃ tripurārdanam ||

9.1९.१

रुद्रेणाग्निं समाविश्य स्वाहाम् आविश्य चोमया । (९।१)

rudreṇāgniṃ samāviśya svāhām āviśya comayā |

9.2९.२

हितार्थं सर्वलोकानां जातस् त्वम् अपराजितः ॥ (९।२)

hitārthaṃ sarvalokānāṃ jātas tvam aparājitaḥ ||

10.1१०.१

उमायोन्यां च रुद्रेण शुक्रं सिक्तं महात्मना । (१०।१)

umāyonyāṃ ca rudreṇa śukraṃ siktaṃ mahātmanā |

10.2१०.२

आस्ते गिरौ निपतितं मिञ्जिकामिञ्जिकं यतः ॥ (१०।२)

āste girau nipatitaṃ miñjikāmiñjikaṃ yataḥ ||

11.1११.१

सम्भूतं लोहितोदे तु शुक्रशेषम् अवापतत् । (११।१)

sambhūtaṃ lohitode tu śukraśeṣam avāpatat |

11.2११.२

सूर्यरश्मिषु चाप्यन्यद् अन्यच्चैवापतद् भुवि । (११।२)

sūryaraśmiṣu cāpyanyad anyaccaivāpatad bhuvi |

11.3११.३

आसक्तम् अन्यद् वृक्षेषु तद् एवं पञ्चधापतत् ॥ (११।३)

āsaktam anyad vṛkṣeṣu tad evaṃ pañcadhāpatat ||

12.1१२.१

त एते विविधाकारा गणा ज्ञेया मनीषिभिः । (१२।१)

ta ete vividhākārā gaṇā jñeyā manīṣibhiḥ |

12.2१२.२

तव पारिषदा घोरा य एते पिशिताशनाः ॥ (१२।२)

tava pāriṣadā ghorā ya ete piśitāśanāḥ ||

13.1१३.१

एवम् अस्त्विति चाप्युक्त्वा महासेनो महेश्वरम् । (१३।१)

evam astviti cāpyuktvā mahāseno maheśvaram |

13.2१३.२

अपूजयद् अमेयात्मा पितरं पितृवत्सलः ॥ (१३।२)

apūjayad ameyātmā pitaraṃ pitṛvatsalaḥ ||

14.1१४.१

अर्कपुष्पैस् तु ते पञ्च गणाः पूज्या धनार्थिभिः । (१४।१)

arkapuṣpais tu te pañca gaṇāḥ pūjyā dhanārthibhiḥ |

14.2१४.२

व्याधिप्रशमनार्थं च तेषां पूजां समाचरेत् ॥ (१४।२)

vyādhipraśamanārthaṃ ca teṣāṃ pūjāṃ samācaret ||

15.1१५.१

मिञ्जिकामिञ्जिकं चैव मिथुनं रुद्रसम्भवम् । (१५।१)

miñjikāmiñjikaṃ caiva mithunaṃ rudrasambhavam |

15.2१५.२

नमस्कार्यं सदैवेह बालानां हितम् इच्छता ॥ (१५।२)

namaskāryaṃ sadaiveha bālānāṃ hitam icchatā ||

16.1१६.१

स्त्रियो मानुषमांसादा वृद्धिका नाम नामतः । (१६।१)

striyo mānuṣamāṃsādā vṛddhikā nāma nāmataḥ |

16.2१६.२

वृक्षेषु जातास् ता देव्यो नमस्कार्याः प्रजार्थिभिः ॥ (१६।२)

vṛkṣeṣu jātās tā devyo namaskāryāḥ prajārthibhiḥ ||

17.1१७.१

एवम् एते पिशाचानाम् असंख्येया गणाः स्मृताः । (१७।१)

evam ete piśācānām asaṃkhyeyā gaṇāḥ smṛtāḥ |

17.2१७.२

घण्टायाः सपताकायाः शृणु मे सम्भवं नृप ॥ (१७।२)

ghaṇṭāyāḥ sapatākāyāḥ śṛṇu me sambhavaṃ nṛpa ||

18.1१८.१

ऐरावतस्य घण्टे द्वे वैजयन्त्याविति श्रुते । (१८।१)

airāvatasya ghaṇṭe dve vaijayantyāviti śrute |

18.2१८.२

गुहस्य ते स्वयं दत्ते शक्रेणानाय्य धीमता ॥ (१८।२)

guhasya te svayaṃ datte śakreṇānāyya dhīmatā ||

19.1१९.१

एका तत्र विशाखस्य घण्टा स्कन्दस्य चापरा । (१९।१)

ekā tatra viśākhasya ghaṇṭā skandasya cāparā |

19.2१९.२

पताका कार्त्तिकेयस्य विशाखस्य च लोहिता ॥ (१९।२)

patākā kārttikeyasya viśākhasya ca lohitā ||

20.1२०.१

यानि क्रीडनकान्यस्य देवैर् दत्तानि वै तदा । (२०।१)

yāni krīḍanakānyasya devair dattāni vai tadā |

20.2२०.२

तैर् एव रमते देवो महासेनो महाबलः ॥ (२०।२)

tair eva ramate devo mahāseno mahābalaḥ ||

21.1२१.१

स संवृतः पिशाचानां गणैर् देवगणैस् तथा । (२१।१)

sa saṃvṛtaḥ piśācānāṃ gaṇair devagaṇais tathā |

21.2२१.२

शुशुभे काञ्चने शैले दीप्यमानः श्रिया वृतः ॥ (२१।२)

śuśubhe kāñcane śaile dīpyamānaḥ śriyā vṛtaḥ ||

22.1२२.१

तेन वीरेण शुशुभे स शैलः शुभकाननः । (२२।१)

tena vīreṇa śuśubhe sa śailaḥ śubhakānanaḥ |

22.2२२.२

आदित्येनेवांशुमता मन्दरश् चारुकन्दरः ॥ (२२।२)

ādityenevāṃśumatā mandaraś cārukandaraḥ ||

23.1२३.१

संतानकवनैः फुल्लैः करवीरवनैर् अपि । (२३।१)

saṃtānakavanaiḥ phullaiḥ karavīravanair api |

23.2२३.२

पारिजातवनैश् चैव जपाशोकवनैस् तथा ॥ (२३।२)

pārijātavanaiś caiva japāśokavanais tathā ||

24.1२४.१

कदम्बतरुषण्डैश् च दिव्यैर् मृगगणैर् अपि । (२४।१)

kadambataruṣaṇḍaiś ca divyair mṛgagaṇair api |

24.2२४.२

दिव्यैः पक्षिगणैश् चैव शुशुभे श्वेतपर्वतः ॥ (२४।२)

divyaiḥ pakṣigaṇaiś caiva śuśubhe śvetaparvataḥ ||

25.1२५.१

तत्र देवगणाः सर्वे सर्वे चैव महर्षयः । (२५।१)

tatra devagaṇāḥ sarve sarve caiva maharṣayaḥ |

25.2२५.२

मेघतूर्यरवाश् चैव क्षुब्धोदधिसमस्वनाः ॥ (२५।२)

meghatūryaravāś caiva kṣubdhodadhisamasvanāḥ ||

26.1२६.१

तत्र दिव्याश् च गन्धर्वा नृत्यन्त्यप्सरसस् तथा । (२६।१)

tatra divyāś ca gandharvā nṛtyantyapsarasas tathā |

26.2२६.२

हृष्टानां तत्र भूतानां श्रूयते निनदो महान् ॥ (२६।२)

hṛṣṭānāṃ tatra bhūtānāṃ śrūyate ninado mahān ||

27.1२७.१

एवं सेन्द्रं जगत् सर्वं श्वेतपर्वतसंस्थितम् । (२७।१)

evaṃ sendraṃ jagat sarvaṃ śvetaparvatasaṃsthitam |

27.2२७.२

प्रहृष्टं प्रेक्षते स्कन्दं न च ग्लायति दर्शनात् ॥ (२७।२)

prahṛṣṭaṃ prekṣate skandaṃ na ca glāyati darśanāt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 220

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit