MBh, 3, 220
Select a line for its word-by-word analysis.
यदा स्कन्देन मातॄणाम् एवम् एतत् प्रियं कृतम् । (१।२)
yadā skandena mātṝṇām evam etat priyaṃ kṛtam |
अथैनम् अब्रवीत् स्वाहा मम पुत्रस् त्वम् औरसः ॥ (१।३)
athainam abravīt svāhā mama putras tvam aurasaḥ ||
इच्छाम्यहं त्वया दत्तां प्रीतिं परमदुर्लभाम् । (२।१)
icchāmyahaṃ tvayā dattāṃ prītiṃ paramadurlabhām |
ताम् अब्रवीत् ततः स्कन्दः प्रीतिम् इच्छसि कीदृशीम् ॥ (२।२)
tām abravīt tataḥ skandaḥ prītim icchasi kīdṛśīm ||
दक्षस्याहं प्रिया कन्या स्वाहा नाम महाभुज । (३।२)
dakṣasyāhaṃ priyā kanyā svāhā nāma mahābhuja |
बाल्यात् प्रभृति नित्यं च जातकामा हुताशने ॥ (३।३)
bālyāt prabhṛti nityaṃ ca jātakāmā hutāśane ||
न च मां कामिनीं पुत्र सम्यग् जानाति पावकः । (४।१)
na ca māṃ kāminīṃ putra samyag jānāti pāvakaḥ |
इच्छामि शाश्वतं वासं वस्तुं पुत्र सहाग्निना ॥ (४।२)
icchāmi śāśvataṃ vāsaṃ vastuṃ putra sahāgninā ||
हव्यं कव्यं च यत् किंचिद् द्विजा मन्त्रपुरस्कृतम् । (५।२)
havyaṃ kavyaṃ ca yat kiṃcid dvijā mantrapuraskṛtam |
होष्यन्त्यग्नौ सदा देवि स्वाहेत्युक्त्वा समुद्यतम् ॥ (५।३)
hoṣyantyagnau sadā devi svāhetyuktvā samudyatam ||
अद्य प्रभृति दास्यन्ति सुवृत्ताः सत्पथे स्थिताः । (६।१)
adya prabhṛti dāsyanti suvṛttāḥ satpathe sthitāḥ |
एवम् अग्निस् त्वया सार्धं सदा वत्स्यति शोभने ॥ (६।२)
evam agnis tvayā sārdhaṃ sadā vatsyati śobhane ||
एवम् उक्ता ततः स्वाहा तुष्टा स्कन्देन पूजिता । (७।२)
evam uktā tataḥ svāhā tuṣṭā skandena pūjitā |
पावकेन समायुक्ता भर्त्रा स्कन्दम् अपूजयत् ॥ (७।३)
pāvakena samāyuktā bhartrā skandam apūjayat ||
ततो ब्रह्मा महासेनं प्रजापतिर् अथाब्रवीत् । (८।१)
tato brahmā mahāsenaṃ prajāpatir athābravīt |
रुद्रेणाग्निं समाविश्य स्वाहाम् आविश्य चोमया । (९।१)
rudreṇāgniṃ samāviśya svāhām āviśya comayā |
हितार्थं सर्वलोकानां जातस् त्वम् अपराजितः ॥ (९।२)
hitārthaṃ sarvalokānāṃ jātas tvam aparājitaḥ ||
उमायोन्यां च रुद्रेण शुक्रं सिक्तं महात्मना । (१०।१)
umāyonyāṃ ca rudreṇa śukraṃ siktaṃ mahātmanā |
आस्ते गिरौ निपतितं मिञ्जिकामिञ्जिकं यतः ॥ (१०।२)
āste girau nipatitaṃ miñjikāmiñjikaṃ yataḥ ||
सूर्यरश्मिषु चाप्यन्यद् अन्यच्चैवापतद् भुवि । (११।२)
sūryaraśmiṣu cāpyanyad anyaccaivāpatad bhuvi |
आसक्तम् अन्यद् वृक्षेषु तद् एवं पञ्चधापतत् ॥ (११।३)
āsaktam anyad vṛkṣeṣu tad evaṃ pañcadhāpatat ||
एवम् अस्त्विति चाप्युक्त्वा महासेनो महेश्वरम् । (१३।१)
evam astviti cāpyuktvā mahāseno maheśvaram |
अर्कपुष्पैस् तु ते पञ्च गणाः पूज्या धनार्थिभिः । (१४।१)
arkapuṣpais tu te pañca gaṇāḥ pūjyā dhanārthibhiḥ |
व्याधिप्रशमनार्थं च तेषां पूजां समाचरेत् ॥ (१४।२)
vyādhipraśamanārthaṃ ca teṣāṃ pūjāṃ samācaret ||
मिञ्जिकामिञ्जिकं चैव मिथुनं रुद्रसम्भवम् । (१५।१)
miñjikāmiñjikaṃ caiva mithunaṃ rudrasambhavam |
नमस्कार्यं सदैवेह बालानां हितम् इच्छता ॥ (१५।२)
namaskāryaṃ sadaiveha bālānāṃ hitam icchatā ||
स्त्रियो मानुषमांसादा वृद्धिका नाम नामतः । (१६।१)
striyo mānuṣamāṃsādā vṛddhikā nāma nāmataḥ |
वृक्षेषु जातास् ता देव्यो नमस्कार्याः प्रजार्थिभिः ॥ (१६।२)
vṛkṣeṣu jātās tā devyo namaskāryāḥ prajārthibhiḥ ||
एवम् एते पिशाचानाम् असंख्येया गणाः स्मृताः । (१७।१)
evam ete piśācānām asaṃkhyeyā gaṇāḥ smṛtāḥ |
घण्टायाः सपताकायाः शृणु मे सम्भवं नृप ॥ (१७।२)
ghaṇṭāyāḥ sapatākāyāḥ śṛṇu me sambhavaṃ nṛpa ||
ऐरावतस्य घण्टे द्वे वैजयन्त्याविति श्रुते । (१८।१)
airāvatasya ghaṇṭe dve vaijayantyāviti śrute |
गुहस्य ते स्वयं दत्ते शक्रेणानाय्य धीमता ॥ (१८।२)
guhasya te svayaṃ datte śakreṇānāyya dhīmatā ||
एका तत्र विशाखस्य घण्टा स्कन्दस्य चापरा । (१९।१)
ekā tatra viśākhasya ghaṇṭā skandasya cāparā |
यानि क्रीडनकान्यस्य देवैर् दत्तानि वै तदा । (२०।१)
yāni krīḍanakānyasya devair dattāni vai tadā |
स संवृतः पिशाचानां गणैर् देवगणैस् तथा । (२१।१)
sa saṃvṛtaḥ piśācānāṃ gaṇair devagaṇais tathā |
शुशुभे काञ्चने शैले दीप्यमानः श्रिया वृतः ॥ (२१।२)
śuśubhe kāñcane śaile dīpyamānaḥ śriyā vṛtaḥ ||
कदम्बतरुषण्डैश् च दिव्यैर् मृगगणैर् अपि । (२४।१)
kadambataruṣaṇḍaiś ca divyair mṛgagaṇair api |
दिव्यैः पक्षिगणैश् चैव शुशुभे श्वेतपर्वतः ॥ (२४।२)
divyaiḥ pakṣigaṇaiś caiva śuśubhe śvetaparvataḥ ||
मेघतूर्यरवाश् चैव क्षुब्धोदधिसमस्वनाः ॥ (२५।२)
meghatūryaravāś caiva kṣubdhodadhisamasvanāḥ ||
तत्र दिव्याश् च गन्धर्वा नृत्यन्त्यप्सरसस् तथा । (२६।१)
tatra divyāś ca gandharvā nṛtyantyapsarasas tathā |
हृष्टानां तत्र भूतानां श्रूयते निनदो महान् ॥ (२६।२)
hṛṣṭānāṃ tatra bhūtānāṃ śrūyate ninado mahān ||
एवं सेन्द्रं जगत् सर्वं श्वेतपर्वतसंस्थितम् । (२७।१)
evaṃ sendraṃ jagat sarvaṃ śvetaparvatasaṃsthitam |
प्रहृष्टं प्रेक्षते स्कन्दं न च ग्लायति दर्शनात् ॥ (२७।२)
prahṛṣṭaṃ prekṣate skandaṃ na ca glāyati darśanāt ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.