धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

इरावन्तं तु निहतं दृष्ट्वा पार्था महारथाः । (१।२)

संग्रामे किम् अकुर्वन्त तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ (१।३)

संजय उवाच । (२।१)

इरावन्तं तु निहतं संग्रामे वीक्ष्य राक्षसः । (२।२)

व्यनदत् सुमहानादं भैमसेनिर् घटोत्कचः ॥ (२।३)

नदतस्तस्य शब्देन पृथिवी सागराम्बरा । (३।१)

सपर्वतवना राजंश्चचाल सुभृशं तदा । (३।२)

अन्तरिक्षं दिशश्चैव सर्वाश्च प्रदिशस्तथा ॥ (३।३)

तं श्रुत्वा सुमहानादं तव सैन्यस्य भारत । (४।१)

ऊरुस्तम्भः समभवद् वेपथुः स्वेद एव च ॥ (४।२)

सर्व एव च राजेन्द्र तावका दीनचेतसः । (५।१)

सर्पवत् समवेष्टन्त सिंहभीता गजा इव ॥ (५।२)

निनदत् सुमहानादं निर्घातम् इव राक्षसः । (६।१)

ज्वलितं शूलम् उद्यम्य रूपं कृत्वा विभीषणम् ॥ (६।२)

नानाप्रहरणैर् घोरैर् वृतो राक्षसपुंगवैः । (७।१)

आजगाम सुसंक्रुद्धः कालान्तकयमोपमः ॥ (७।२)

तम् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य संक्रुद्धं भीमदर्शनम् । (८।१)

स्वबलं च भयात् तस्य प्रायशो विमुखीकृतम् ॥ (८।२)

ततो दुर्योधनो राजा घटोत्कचम् उपाद्रवत् । (९।१)

प्रगृह्य विपुलं चापं सिंहवद् विनदन्मुहुः ॥ (९।२)

पृष्ठतो ऽनुययौ चैनं स्रवद्भिः पर्वतोपमैः । (१०।१)

कुञ्जरैर् दशसाहस्रैर् वङ्गानाम् अधिपः स्वयम् ॥ (१०।२)

तम् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य गजानीकेन संवृतम् । (११।१)

पुत्रं तव महाराज चुकोप स निशाचरः ॥ (११।२)

ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । (१२।१)

राक्षसानां च राजेन्द्र दुर्योधनबलस्य च ॥ (१२।२)

गजानीकं च सम्प्रेक्ष्य मेघवृन्दम् इवोद्यतम् । (१३।१)

अभ्यधावन्त संक्रुद्धा राक्षसाः शस्त्रपाणयः ॥ (१३।२)

नदन्तो विविधान्नादान्मेघा इव सविद्युतः । (१४।१)

शरशक्त्यृष्टिनाराचैर् निघ्नन्तो गजयोधिनः ॥ (१४।२)

भिण्डिपालैस्तथा शूलैर् मुद्गरैः सपरश्वधैः । (१५।१)

पर्वताग्रैश्च वृक्षैश्च निजघ्नुस्ते महागजान् ॥ (१५।२)

भिन्नकुम्भान् विरुधिरान् भिन्नगात्रांश्च वारणान् । (१६।१)

अपश्याम महाराज वध्यमानान्निशाचरैः ॥ (१६।२)

तेषु प्रक्षीयमाणेषु भग्नेषु गजयोधिषु । (१७।१)

दुर्योधनो महाराज राक्षसान् समुपाद्रवत् ॥ (१७।२)

अमर्षवशम् आपन्नस्त्यक्त्वा जीवितम् आत्मनः । (१८।१)

मुमोच निशितान् बाणान् राक्षसेषु महाबलः ॥ (१८।२)

जघान च महेष्वासः प्रधानांस्तत्र राक्षसान् । (१९।१)

संक्रुद्धो भरतश्रेष्ठ पुत्रो दुर्योधनस्तव ॥ (१९।२)

वेगवन्तं महारौद्रं विद्युज्जिह्वं प्रमाथिनम् । (२०।१)

शरैश्चतुर्भिश्चतुरो निजघान महारथः ॥ (२०।२)

ततः पुनर् अमेयात्मा शरवर्षं दुरासदम् । (२१।१)

मुमोच भरतश्रेष्ठ निशाचरबलं प्रति ॥ (२१।२)

तत् तु दृष्ट्वा महत् कर्म पुत्रस्य तव मारिष । (२२।१)

क्रोधेनाभिप्रजज्वाल भैमसेनिर् महाबलः ॥ (२२।२)

विस्फार्य च महच्चापम् इन्द्राशनिसमस्वनम् । (२३।१)

अभिदुद्राव वेगेन दुर्योधनम् अरिंदमम् ॥ (२३।२)

तम् आपतन्तम् उद्वीक्ष्य कालसृष्टम् इवान्तकम् । (२४।१)

न विव्यथे महाराज पुत्रो दुर्योधनस्तव ॥ (२४।२)

अथैनम् अब्रवीत् क्रुद्धः क्रूरः संरक्तलोचनः । (२५।१)

ये त्वया सुनृशंसेन दीर्घकालं प्रवासिताः । (२५।२)

यच्च ते पाण्डवा राजंश्छलद्यूते पराजिताः ॥ (२५।३)

यच्चैव द्रौपदी कृष्णा एकवस्त्रा रजस्वला । (२६।१)

सभाम् आनीय दुर्बुद्धे बहुधा क्लेशिता त्वया ॥ (२६।२)

तव च प्रियकामेन आश्रमस्था दुरात्मना । (२७।१)

सैन्धवेन परिक्लिष्टा परिभूय पितॄन्मम ॥ (२७।२)

एतेषाम् अवमानानाम् अन्येषां च कुलाधम । (२८।१)

अन्तम् अद्य गमिष्यामि यदि नोत्सृजसे रणम् ॥ (२८।२)

एवम् उक्त्वा तु हैडिम्बो महद् विस्फार्य कार्मुकम् । (२९।१)

संदश्य दशनैर् ओष्ठं सृक्किणी परिसंलिहन् ॥ (२९।२)

शरवर्षेण महता दुर्योधनम् अवाकिरत् । (३०।१)

पर्वतं वारिधाराभिः प्रावृषीव बलाहकः ॥ (३०।२)