गुरुर् उवाच । (१।१)

अत्रोपायं प्रवक्ष्यामि यथावच्छास्त्रचक्षुषा । (१।२)

तद् विज्ञानाच्चरन् प्राज्ञः प्राप्नुयात् परमां गतिम् ॥ (१।३)

सर्वेषाम् एव भूतानां पुरुषः श्रेष्ठ उच्यते । (२।१)

पुरुषेभ्यो द्विजान् आहुर् द्विजेभ्यो मन्त्रवादिनः ॥ (२।२)

सर्वभूतविशिष्टास्ते सर्वज्ञाः सर्वदर्शिनः । (३।१)

ब्राह्मणा वेदतत्त्वज्ञास्तत्त्वार्थगतिनिश्चयाः ॥ (३।२)

नेत्रहीनो यथा ह्येकः कृच्छ्राणि लभते ऽध्वनि । (४।१)

ज्ञानहीनस्तथा लोके तस्माज्ज्ञानविदो ऽधिकाः ॥ (४।२)

तांस्तान् उपासते धर्मान् धर्मकामा यथागमम् । (५।१)

न त्वेषाम् अर्थसामान्यम् अन्तरेण गुणान् इमान् ॥ (५।२)

वाग्देहमनसां शौचं क्षमा सत्यं धृतिः स्मृतिः । (६।१)

सर्वधर्मेषु धर्मज्ञा ज्ञापयन्ति गुणान् इमान् ॥ (६।२)

यद् इदं ब्रह्मणो रूपं ब्रह्मचर्यम् इति स्मृतम् । (७।१)

परं तत् सर्वभूतेभ्यस्तेन यान्ति परां गतिम् ॥ (७।२)

लिङ्गसंयोगहीनं यच्छरीरस्पर्शवर्जितम् । (८।१)

श्रोत्रेण श्रवणं चैव चक्षुषा चैव दर्शनम् ॥ (८।२)

जिह्वया रसनं यच्च तद् एव परिवर्जितम् । (९।१)

बुद्ध्या च व्यवसायेन ब्रह्मचर्यम् अकल्मषम् ॥ (९।२)

सम्यग्वृत्तिर् ब्रह्मलोकं प्राप्नुयान्मध्यमः सुरान् । (१०।१)

द्विजाग्र्यो जायते विद्वान् कन्यसीं वृत्तिम् आस्थितः ॥ (१०।२)

सुदुष्करं ब्रह्मचर्यम् उपायं तत्र मे शृणु । (११।१)

सम्प्रवृत्तम् उदीर्णं च निगृह्णीयाद् द्विजो मनः ॥ (११।२)

योषितां न कथाः श्राव्या न निरीक्ष्या निरम्बराः । (१२।१)

कदाचिद् दर्शनाद् आसां दुर्बलान् आविशेद् रजः ॥ (१२।२)

रागोत्पत्तौ चरेत् कृच्छ्रम् अह्नस्त्रिः प्रविशेद् अपः । (१३।१)

मग्नः स्वप्ने च मनसा त्रिर् जपेद् अघमर्षणम् ॥ (१३।२)

पाप्मानं निर्दहेद् एवम् अन्तर्भूतं रजोमयम् । (१४।१)

ज्ञानयुक्तेन मनसा संततेन विचक्षणः ॥ (१४।२)

कुणपामेध्यसंयुक्तं यद्वद् अच्छिद्रबन्धनम् । (१५।१)

तद्वद् देहगतं विद्याद् आत्मानं देहबन्धनम् ॥ (१५।२)

वातपित्तकफान् रक्तं त्वङ्मांसं स्नायुम् अस्थि च । (१६।१)

मज्जां चैव सिराजालैस्तर्पयन्ति रसा नृणाम् ॥ (१६।२)

दश विद्याद् धमन्यो ऽत्र पञ्चेन्द्रियगुणावहाः । (१७।१)

याभिः सूक्ष्माः प्रतायन्ते धमन्यो ऽन्याः सहस्रशः ॥ (१७।२)

एवम् एताः सिरानद्यो रसोदा देहसागरम् । (१८।१)

तर्पयन्ति यथाकालम् आपगा इव सागरम् ॥ (१८।२)

मध्ये च हृदयस्यैका सिरा त्वत्र मनोवहा । (१९।१)

शुक्रं संकल्पजं नॄणां सर्वगात्रैर् विमुञ्चति ॥ (१९।२)

सर्वगात्रप्रतायिन्यस् तस्या ह्यनुगताः सिराः । (२०।१)

नेत्रयोः प्रतिपद्यन्ते वहन्त्यस्तैजसं गुणम् ॥ (२०।२)

पयस्यन्तर्हितं सर्पिर् यद्वन्निर्मथ्यते खजैः । (२१।१)

शुक्रं निर्मथ्यते तद्वद् देहसंकल्पजैः खजैः ॥ (२१।२)

स्वप्ने ऽप्येवं यथाभ्येति मनःसंकल्पजं रजः । (२२।१)

शुक्रम् अस्पर्शजं देहात् सृजन्त्यस्य मनोवहा ॥ (२२।२)

महर्षिर् भगवान् अत्रिर् वेद तच्छुक्रसंभवम् । (२३।१)

त्रिबीजम् इन्द्रदैवत्यं तस्माद् इन्द्रियम् उच्यते ॥ (२३।२)

ये वै शुक्रगतिं विद्युर् भूतसंकरकारिकाम् । (२४।१)

विरागा दग्धदोषास्ते नाप्नुयुर् देहसंभवम् ॥ (२४।२)

गुणानां साम्यम् आगम्य मनसैव मनोवहम् । (२५।१)

देहकर्म नुदन् प्राणान् अन्तकाले विमुच्यते ॥ (२५।२)

भविता मनसो ज्ञानं मन एव प्रतायते । (२६।१)

ज्योतिष्मद् विरजो दिव्यम् अत्र सिद्धं महात्मनाम् ॥ (२६।२)

तस्मात् तदविघाताय कर्म कुर्याद् अकल्मषम् । (२७।१)

रजस्तमश्च हित्वेह न तिर्यग्गतिम् आप्नुयात् ॥ (२७।२)

तरुणाधिगतं ज्ञानं जरादुर्बलतां गतम् । (२८।१)

परिपक्वबुद्धिः कालेन आदत्ते मानसं बलम् ॥ (२८।२)

सुदुर्गम् इव पन्थानम् अतीत्य गुणबन्धनम् । (२९।१)

यदा पश्येत् तदा दोषान् अतीत्यामृतम् अश्नुते ॥ (२९।२)